Oʻzbekiston avtomobilsozlik sanoati
Avtomobilsozlik sanoati Oʻzbekistonda yangi sohalardan biri hisoblanadi, lekin u qisqa muddat ichida juda katta oʻsishga erishdi. Oʻzbekistonda 1996-yildan chiqa boshlagan UZDaewooAuto mashinalarini hozir dunyoga mashhur Chevrolet brendi oʻrin olgan.
Oʻzbekistonda Avtomobilsozlik rivojlanish tarixi
Mashinalarni ishlab chiqarishni birinchi bosqichi 1992-yilda Janubiy Koreyaning DaewooMotors kompaniyasi bilan tuzilgan manfaatli shartnomadan boshlangan, oʻshanda Oʻzbekistonning Avtoqishxoʻjamash va Daewoo kompaniyasi 50 % ga 50 % ulushli shartnoma imzolangan va manashu shartnoma avtomobilsozlikda juda katta burilish yasadi. 1993-yilda UzDaewooAvto kompaniyasi davlat roʻyhatiga olindi va Andijon viloyatining Asaka shahrida korxona qurish ishlari boshlandi va uning umumiy summasi 658 million dollarni tashkil etgan. Avtomobillarni ishlab chiqaradigan zavod oʻshanda Koreyaning eng zamonaviy texnalogiyalari bilan jihozlandi, malakali ishchilar qabul qilindi va shu jumladan 1000 ga yaqin oʻzbekistonlik yoshlar Koreyaga borib ish oʻrganib kelishdi. Zavodda birinchi mashinaning ishlab chiqarilishi 1996-yildan boshlandi va birinchi boʻlib Damas rusumli avtomobil mart oyidan boshlab Tico, iyun oyidan Nexia rusumli mashinalar ishlab chiqarila boshladi. 1996-yil 19-iyulda zavodning ochilish marosimi boʻlib oʻtdi va unda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov ishtirok etdi. Zavodning ilk yillarida barcha butlovchi qismlar xorijdan keltirilgan, keyinchlik esa mashinalarning butlovchi qisimlarini tayyorlaydigan kichik korxonalar oʻzlashtirilgan va shu yerning oʻzida tayyorlangan. 2000-yil OʻzDAEWOOavto zavodiga ISO - 9001 sersifikati berildi va 2001-yil zavodning yangi yanada zamonaviy linyasi ishga tushirildi. Buning natijasida yangi Matiz rusumli yangi avtomobil rusumi ishlab chiqarila boshladi, keyinchalik yana bir yangi Lasetti rusumli mashina ishlab chiqarish yoʻlga qoyildi. 2010-yilda Chevroletning eng zamonaviy avtomibillaridan boʻlgan Spark rusumli mashinalar ishlab chiqarildi. Shu tariqa avtomobilsozlikning mustahkam poydevori yaratildi.
MAN Auto-Uzbekistan
.jpg)
JV Man Auto-Uzbekistan — Oʻzbekiston-Olmoniya qoʻshma korxonasi. MAN rusumli yuk mashinalari ishlab chiqaradi. 2009-yilda Oʻzavtosanoat va MAN shirkatlari oʻrtasidagi kelishuvga binoan tashkil topgan. Kelishuv Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov va MAN bosh direktori Hokan Samuelsson tomonidan imzolangan. Zavodi Samarqandda joylashgan[1][2][3][4][5]. Korxonaning barqaror faoliyat korsatishi uchun barcha ishchi-xizmatchilar nemis tilini oʻrganishgan va nemis mutaxassislari tomonidan oʻqitilganlar. 2009–2012-yillar davomida yuk avtomobillari Samarqand avtomobil zavodida ishlab-chiqarildi[6]. 2012-yilda Jomboy tumanida MAN avtomobil zavodi qurib bitkazildi[7]. Rejaga koʻra, zavod yiliga 500 dan 1500 donagacha yuk mashinalari ishlab chiqarishi kerak edi[8][9]. Yuk mashinalari MDH mamlakatlariga ham eksport qilinadi[10].
Mahsulotlari
Avtobus ishlab chiqarish
1995-yilda Oʻzbekistonning Autosanoat kompaniyasi va Turkiyaning Kochxolding kompaniyasi bilan hamkorligda Samarqand viloyatida autobuslarni ishlab chiqarish boshlandi. Samkochauto davlat royhatiga olindi va 1999-yilda Otayoʻl rusumli autobuslarni tayyorlash boshlandi, shu yilning oʻzida 163 ta autobus, 302 ta yuk avtomobili ishlab chqarildi. 2000-yilda esa bu koʻrsatkichlar 483 va 102 tani tashkil etdi.2001-yilda Oʻzbekistonda automobil sanoatida band boʻlgan ishchilar soni 14 mingga yetdi.
Ishlab chiqarilgan auotmobil nomlari
| 1996—h.v | Daewoo Damas |
| 1996—2004 | Daewoo Labo |
| 1996—2003 | Daewoo Tico |
| 2001—2017 | Daewoo Matiz |
| 1996-yildan | Daewoo Nexia |
| 2003-yildan | Daewoo Lacetti |
| 2010—h.v | Chevrolet Spark |
| 2013—h.v | Chevrolet Cobalt |
| 2015—h.v | Daewoo Gentra |
| 2016-yildan | Chevrolet Nexia |
| 2018-yildan | Chevrolet Tracker |
BYD Uzbekistan
2010 va 2020 yillar oralig'ida O'zbekiston aholisi orasida elektr va gibrid avtomobillar mashhurlikka erisha boshladi. 2018 yilda mamlakatda mahalliy elektromobillar ishlab chiqarishni yo'lga qo'yish rejalari paydo bo'ldi va bu maqsadda potentsial kompaniyalarni qidirish boshlandi. 2022 yilda o'sha paytda dunyodagi eng yirik elektromobil ishlab chiqaruvchilardan biri bo'lgan BYD bilan hamkorlik boshlanganligi e'lon qilindi. 2022 yilda Xitoy-O'zbekiston qo'shma korxonasi BYD Uzbekistan Factory (40°09′00″ N 67°53′57″ E HGЯO) tashkil etildi, uning 60% UzAutoSanoat va 40% BYD Europega tegishli edi. Jizzaxda ikki yil ichida qurilgan zavod Xitoyning BYD kompaniyasining Xitoydan tashqaridagi birinchi yengil avtomobillar yig'ish zavodiga aylandi. Birinchi bosqichda yillik ishlab chiqarish quvvati 50 ming donani tashkil etdi, ikkinchi bosqichga kelib (2027–2028 yillarda) 200 ming donaga va uchinchi bosqichga kelib (2030 yildan boshlab) 500 ming donaga yetishi rejalashtirilgan. 2024-yil 27-iyunda zavod o'zining birinchi avtomobillarini ishlab chiqardi. Mahsulotlar qatoriga BYD Chazor C-klass sedani va BYD Song Plus Champion gibrid krossoveri kiradi (kelajakda modellar qatorini kengaytirish rejalashtirilgan). 2024-yil iyul oyida BYD Seagull va BYD e2 modellarini yig'ish mumkinligi ma'lum bo'ldi.[55]
ADM Jizzakh
Jizzax erkin iqtisodiy zonasida (EIZ) joylashgan ko'p brendli avtomobil zavodi. U 2020-yilda xususiy o'zbek investorlari va Janubiy Koreyaning Kia Motors kompaniyasi o'rtasidagi investitsiya shartnomasi doirasida rasman ochilgan. Loyiha O'zbekiston va MDH mamlakatlarining ichki bozori uchun zamonaviy Kia yengil avtomobillarini ishlab chiqarishni yo'lga qo'yish maqsadida amalga oshirildi.
Zavod xalqaro avtomobil ishlab chiqarish standartlariga muvofiq qurilgan va zamonaviy yig'ish liniyalari bilan jihozlangan. Zavod yarim yiqilgan (SKD) usulidan foydalanadi va asta-sekin to'liq yiqilgan (CKD) ga o'tadi, bu esa mamlakat ichida alohida komponentlar va yig'ishlarni ishlab chiqarishni mahalliylashtirish imkonini beradi.
2021-yildan beri ADM Jizzax bir nechta Kia modellarini, jumladan, Kia K5, Kia K8, Kia Sorento, Kia Sportage, Kia Seltos va Kia Sonetni ishlab chiqaradi. Zavodning quvvati yiliga 25 000 tagacha avtomobil ishlab chiqarishga mo'ljallangan bo'lib, uni yanada kengaytirish imkoniyati mavjud. Zavod shuningdek, Haval va Chery avtomobillarini yig'adi.
Zavodda ishlab chiqarilgan Haval modellari orasida Haval Jolion, Haval H6, Haval M6 va Haval Dargo bor.
Chery modellari orasida Chery Tiggo 8 Pro Max, Chery Tiggo 7 Pro Max va Chery Arrizo 6 Pro bor, ular qatorini gibrid va elektr avtomobillar bilan kengaytirishni rejalashtirmoqda.
ADM Jizzax "O'zavtosanoat" tarkibiga kirmasa ham, zavod mamlakatda joylashganligi, mahalliy ishchilarni ish bilan ta'minlaganligi, soliqlarni to'laganligi va mahalliy sanoatni rivojlantirishga hissa qo'shganligi sababli O'zbekiston avtomobil sanoatining bir qismi hisoblanadi.
Asaka Motors
Asaka Motors International va Koreya avtomobil ishlab chiqaruvchisi Hyundai Motor Company O'zbekistonning Sirdaryo viloyatida Hyundai avtomobillarini ishlab chiqarish bo'yicha hamkorlik shartnomasini imzoladilar. Loyiha 2024-yil aprel oyida boshlangan. Asaka Motors brendi ostida Hyundai avtomobillarini SKD yig'ish 2024-yil may oyida Sirdaryo viloyatidagi Asaka Motors zavodida boshlangan. Ishlab chiqarishning birinchi bosqichi quyidagi modellarni o'z ichiga olgan:
Hyundai Elantra
Sonata
Tucson
Santa Fe
Staria. Shuningdek, payvandlash, bo'yash va yakuniy yig'ishni o'z ichiga olgan to'liq mahalliy ishlab chiqarishni yo'lga qo'yish bo'yicha ishlar olib borilmoqda, yaqin atrofda avtomobil komponentlarini ishlab chiqarish klasteri rejalashtirilgan.
Exeed avtomobil ishlab chiqarishi[60]
2023-yil may oyida Asaka Motors zavodi rasman ishga tushirildi va Exeed krossoverlari - VX, TXL va LX modellarini ishlab chiqardi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Компания JV MAN Auto-Uzbekistan в Самарканде
- ↑ Приём в резиденции «Оксарой» Хокана Самуэльссона, 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 6-iyun 2019-yil
{{citation}}: CS1 maint: date format () - ↑ „Новости Узбекистана: В Самарканде открылся новый завод JV MAN Auto-Uzbekistan“. 2015-yil 29-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ anons.uz: В Самарканде открылся завод MAN, 23-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 6-iyun 2019-yil
{{citation}}: CS1 maint: date format () - ↑ „UzDaily.uz^ В Самарканде открылся новый завод JV MAN Auto-Uzbekistan“. 2015-yil 29-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ „ООО «СамАвто»“. 2016-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ „О MAN“. 2016-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ adbl.uz: MAN Auto-Uzbekistan наладил экспорт своей продукции (Wayback Machine saytida 22-dekabr 2015-yil sanasida arxivlangan)
- ↑ Немецкий концерн MAN расширяет своё производство в Узбекистане[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Автомобильная техника MAN Auto-Uzbekistan соответствует международным стандартам качества“ (deadlink). 22-dekabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 25-aprel 2015-yil.
Havolalar
- uz. yellowpages.uz (Wayback Machine saytida 31-mart 2016-yil sanasida arxivlangan)
- Chevrolet.uz (Wayback Machine saytida 17-avgust 2013-yil sanasida arxivlangan)