Oʻzbekiston Respublikasi Yoshlar parlamenti

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati huzuridagi Yoshlar Parlamenti — yoshlarning huquqiy va siyosiy faolligini oshirish, ularni davlat boshqaruvi jarayonlariga jalb etish hamda liderlik ko‘nikmalarini shakllantirish maqsadida tashkil etilgan muhim demokratik institut hisoblanadi. U mamlakatdagi yoshlar siyosatini takomillashtirishga xizmat qiluvchi maslahat organi sanaladi.

Tarkibi va shakllantirish tartibi

Yoshlar Parlamenti 100 nafar a’zodan iborat bo‘lib, u quyidagi tartibda shakllantiradi:

• 84 nafar — har bir viloyat, Toshkent shahri va Qoraqalpogʻiston Respublikasidan mahalliy Kengashlar tomonidan saylanadi (har bir hududdan 6 nafardan);

• 10 nafar — Yoshlar ishlari agentligi tomonidan tavsiya etiladi;

• 6 nafar — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tavsiyasi asosida kiritiladi. A’zolar 18–30 yoshdagi Oʻzbekiston fuqarolari orasidan, ularning fuqarolik faolligi, tashabbuskorligi, yetakchilik salohiyati va ijtimoiy faolligiga qarab, 5 yil muddatga saylanadi. Nogironligi bor yoshlar ham Parlament tarkibiga kiritilishi mumkin.

2025-yilgi tarkib quyidagicha shakllantirildi:

• 95% a’zolar oliy ma’lumotga ega;

• 13 nafari davlat mukofotlariga sazovor bo‘lgan;

• 11 nafari xorijdagi nufuzli oliygohlar bitiruvchilari;

• 30% a’zolar — ayollar.

Tuzilma va boshqaruv organlari

Yoshlar parlamentining oliy rahbar organi Kengash hisoblanadi. Uning tarkibi:

• Rais;

• Ikki nafar rais oʻrinbosari;

• Yetti nafar doimiy komissiya raislari.

Rais Senat tavsiyasi asosida Parlamentning ilk yigʻilishida ovoz berish yoʻli bilan saylanadi. Shu yigʻilishda rais oʻrinbosarlari va komissiya raislari ham tasdiqlanadi. Rais ketma-ket ikki muddatdan ortiq saylanmaydi. 2025-yilgi tarkibda Laylo Aslonova Olimovna Parlament raisi etib saylandi. Uning oʻrinbosarlari sifatida Ibrohimjon Joʻraboyev va Azizebek Ochilboyev tasdiqlandi.

Yetti doimiy komissiya quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha faoliyat yuritadi:

• Bandlik, tadbirkorlik va iqtisodiy masalalar;

• Yoshlar huquqlari, qonunchilik va korrupsiyaga qarshi kurash;

• Fuqarolik va vatanparvarlik masalalari;

• Xalqaro aloqalar va turizm;

• Qishloq xoʻjaligi va ekologiya;

• Fan, sogʻliqni saqlash va innovatsiyalar;

• Madaniyat, sport va gender tengligi.

Asosiy maqsad va yoʻnalishlar

Yoshlar parlamentining asosiy maqsadi yoshlarni har tomonlama rivojlantirish, ularni davlat boshqaruviga jalb etish va keng ko‘lamli vazifalarni amalga oshirishdan iborat.

Ustuvor yo‘nalishlar:

• Yoshlarning huquqiy va siyosiy madaniyatini oshirish;

• Huquqlari va manfaatlarini monitoring qilish;

• Qonun loyihalarini muhokama qilishda ishtirok;

• Qonunchilik takomillashtirish bo‘yicha takliflar berish;

• Prezident tashabbuslarini amalga oshirishda ishtirok;

• Startap va innovatsion loyihalarni ilgari surish;

• Notiqlik va siyosiy tahlil ko‘nikmalarini rivojlantirish;

• Chet eldagi yoshlar parlamentlari bilan hamkorlik;

• Korrupsiyaga qarshi targ‘ibot ishlari;

• Ijtimoiy tenglik, ta’lim va bandlikni qo‘llab-quvvatlash;

• Zaif toifadagi yoshlarni qo‘llab-quvvatlash;

• Yoshlarning davlat idoralariga murojaatlarini tahlil qilish.

Ish shakllari va ishtirok

Parlament a’zolari:

• Senat va uning qo‘mitalarining yig‘ilishlarida qatnashadi;

• Jamoatchilik eshituvlarida va parlament tekshiruvlarida ishtirok etadi;

• Seminar, davra suhbatlari va targ‘ibot tadbirlarini tashkil qiladi;

• Hududlarda chiqishlar, tashriflar va uchrashuvlar o‘tkazadi;

• Davlat idoralari bilan “ustoz-shogird” asosida ishlaydi;

• OAV va ekspertlar bilan muntazam muloqotlar o‘tkazadi.

Yig‘ilishlar yiliga kamida uch marta chaqiriladi va ular an’anaviy yoki videokonferensiya shaklida o‘tkazilishi mumkin.

Ahamiyati va roli

Yoshlar Parlamenti Oʻzbekistondagi eng muhim yoshlar demokratik institutlaridan biri hisoblanadi. U nafaqat yoshlarning huquqiy va siyosiy savodxonligini oshirish, balki ularni davlat boshqaruviga tayyorlash, fuqarolik jamiyatining faol a’zolariga aylantirish vazifasini bajaradi.