Nur Muhammad Maharviy
Nur Muhammad Maharviy | |
|---|---|
نور محمد مہاروی | |
 Chishtiyondagi Nur Muhammad Maharviy maqbarasi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
Bahbal 2-aprel 1729 |
| Vafoti |
3-avgust 1790 Mahar Sharif, Chishtiyon, Bahovulpur saltanati |
| Nur Muhammad maqbarasi, Chishtiyon | |
| Dini | Islom |
| Ota-onasi |
|
| Mazhab | Sunni |
| Yurisprudensiya | Hanafiya |
Xoja Nur Muhammad Maharviy (panjobcha: خواجہ نور محمد مہاروی; 1729/1730-yil 2-aprelda tugʻilgan, 1790-yil 3-avgustda vafot etgan) – Chishtiyon, Panjob, Pokistondan chiqqan Chishtiya tariqatiga eʼtiqod qiluvchi panjoblik soʻfiy avliyosi boʻlgan[1].
Hayoti va taʼlimi
Maharviy 1729 yoki 1730-yilda Xarol qabilasiga mansub panjoblik musulmon oilasida Bahovulnagar yaqinidagi Chhotala qishlogʻida tugʻilgan[2]. Uning tugʻilgan paytdagi ismi Bahbal boʻlib, Shayx Faxruddinxon unga Nur Muhammad ismini bergan[2]. U dastlabki taʼlimini toʻrt yoshida Chishtiyon yaqinidagi kichik Mahar qishlogʻida hofiz Muhammad Masʼud rahbarligida boshlagan[2]. Keyinchalik u oʻz taʼlimini Dehlida Shayx Faxruddinxon qoʻl ostidagi Gʻoziyuddinxon madrasasida davom ettirgan[3]. Nur Muhammad 1752-yil fevralida Faxruddinxonga bayʼat qilgan[4], Faxruddinxon esa uni Chishtiya tariqatining Faxriy tarmogʻi xalifasi qilib tayinlagan[2]. Oʻsha yili u Pakpattanga mavlono Faxruddinxon bilan birga kelgan va bu uning taʼlim olishi yakunlanganini anglatgan. Shundan soʻng Faxruddinxon Maharviyga Mahar Sharifga qaytib, xalqqa vaʼz qilishni buyurgan[4]. Maharviy 1790-yilda vafot etgan va Mahar qishlogʻidan 3 chaqirim uzoqlikdagi Taj Sarovarda dafn etilgan[2].
Taʼlimoti
Maharviy Bahovulpur viloyatida, ayniqsa Bahovulpur hukmdori Bahovulxon Abbosiy II unga murid boʻlganidan soʻng, juda mashhur boʻlgan[4]. Soʻfiy shoir Xoja Gʻulom Farid ham Nur Muhammadni oʻzining maʼnaviy piri deb bilgan va u haqda kafiy yozgan:[5][6].
Arab vi teḍi, ʿAjam vi teḍi
Sīnd, Panjāb da raja
„Sen Arabiston va Ajamga egasan va maqoming Sind hamda Panjobning rojasiga teng.“
Maharviyning taʼlimoti Panjob va Sinddagi koʻplab mahalliy qabilalarning Islomni qabul qilishiga taʼsir koʻrsatgan. Uning 40 dan ortiq shogirdi boʻlib, ular orasida Sulaymon Tavnsaviy ham bor edi[4][7].
Oilasi
Nur Muhammad Maharviyning uch oʻgʻli (Nur as-Samad, Nur Ahmad va Nur Hasan) va ikki qizi boʻlgan[8].
Vafoti
Uning dargohi Chishtiyonda joylashgan boʻlib, u yerda har yili Zulhijja oyining 1–3-kunlarida uning ursi (vafot sanasi) nishonlanadi[1].
Maqbarasi
Maharviy maqbarasi uning vafotidan koʻp oʻtmay qurilgan. Uning shogirdi Sulaymon Tavnsaviy qabr atrofidan bir gektar yer sotib olib, maqbara qurilishini boshlab bergan. Keyingi ishlarni uning shogirdi Muhammad Oqil boshqargan boʻlib, u maqbaraning gumbazini qurish masʼuliyatini oʻz zimmasiga olgan, Muhammad Jamol Moʻltoniy esa tashqi devorlarni koʻtarishda katta rol oʻynagan. Ziyoratchilar uchun moʻljallangan boshpana hovlining oʻng tomonida joylashgan boʻlib, u Maharviy avlodlari tomonidan qurilgan[4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Khan, Sohail „A tribute to Khawaja Noor Maharvi“ (en-US). The Nation (2012-yil 1-noyabr). Qaraldi: 2024-yil 24-iyun.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Umar, Muhammad „Chapter II: Sufism“, . Islam in Northern India During the Eighteenth Century (en). New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers, 1993 — 138-bet. ISBN 978-81-215-0549-9.
- ↑ malik, Zahir Uddin „Role of Sufis and Bhaktas in North-Western India during the Eighteenth Century“, . Sufism in Punjab: Mystics, Literature and Shrines, 1 (en), London: Routledge, 2023 — 173-bet. DOI:10.4324/9781032668741. ISBN 978-1-032-66874-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Javed, Muhammad Tazeem; Shafiq, Muhammad; Ilyas, Moazam (7 June 2024). "Exploring Khawaja Noor Muhammad Maharvi's Role in Spreading Islam and Spiritual Advancement in Bahawalpur Region" (en). Qlantic Journal of Social Sciences and Humanities 5 (2): 212–222. doi:10.55737/qjssh.691107428. ISSN 2791-0229. Archived from the original on 2024-09-15. https://web.archive.org/web/20240915074723/https://submissions.qlantic.com/index.php/qjssh/article/view/428. Qaraldi: 2026-01-26.Nur Muhammad Maharviy]]
- ↑ Farid, Khwaja Ghulam. Maqabees Ul Majalis (Ur). al-Faisal Publishers — 68, 271-bet.
- ↑ Khwaja Ghulam, Farid „Kafi number 9“, . Divan-e-Farid (Urdu). Lahore: Cambridge Printing Press, 1959 — 12-bet.
- ↑ Jeelani, Khalid Iqbal. „حضرت شاہ سلیمان تونسوی چشتی“ (Ur). Daily Jang (2022-yil 21-oktyabr).
- ↑ Kharal, Mufti Muhammad Iqbal. Khawaja Noor Muhammad Maharvi Halat O Waqiat (Ur). Akbar Book Sellers.