Nishopur jangi
| Nishopur jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Musulmonlarning Eronga istilosining bir qismi | |||||||
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Roshidun xalifaligi Kanarangiyonlar
|
Karenlar oilasi | ||||||
Nishopur jangi – 652-yilda[1] Karenlar oilasi hamda Roshidun xalifaligi va ularning ittifoqchilari Kanararangiyonlar oilasi oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang.
Tarixi
651-yilda Yazdigard III Marv marzboni Mahuy Suriy tomonidan oʻldirildi. Keyinchalik Tabariston musulmon arablar tomonidan bosib olindi, biroq ular Ruyan jangida zardushtiy Dabboyiylar tomonidan magʻlub etildi. Ilgari Yazdigardning vaziri boʻlgan Tabariston hukmdori Farruxzod Gil Gavbara yordamida arablarning hujumini qaytarishga va ular bilan sulh tuzishga muvaffaq boʻldi. Soʻngra arablar Xurosonga bostirib kirib, Tusning kanarangi Kanadbak bilan shartnoma tuzdilar. Sulhga koʻra, Kanadbak oʻz hududlari ustidan nazoratni saqlagan holda arablar foydasiga xiroj toʻlashga rozi boʻldi. Kareniylar sulolasining zaiflashgan mavqeini mustahkamlash va yoʻqotilgan hududlarini qaytarib olish maqsadida Burzin boshqa bir Kareniylardan boʻlgan Savar Karin bilan birga arablar bosqiniga qarshilik koʻrsatdi va Kanarangiylar sulolasidan hududlarni qaytarib olishga harakat qildi[2]. Kanadbak esa yoʻqotilgan yerlarini qaytarib olish vaʼdasi evaziga Kareniylar qoʻzgʻolonchilari qoʻlida boʻlgan Nishopurni zabt etishda Abdullohga yordam berishga rozi boʻldi.
Jang
Abdulloh va Kanadbak Nishopur atrofidagi hududlarni talon-taroj qilishni boshladilar va shaharni egallash uchun ogʻir jang olib bordilar. Shundan soʻng Savar Abdulloh bilan sulh tuzishga harakat qildi va agar u kechirilgan taqdirda shahar darvozalarini ochishini bildirdi[3]. Abdulloh bunga rozi boʻldi, biroq darvozalar ochilgach, oʻz lashkarlari bilan shaharga kirib borib, shaharni ham talon-taroj qilishga, fuqarolarni oʻldirishga kirishdi. Shunda Kanadbak unga murojaat qilib: „Ey amir, sen gʻalabaga erishding va zafar qozonding, bunday paytda kechirimlilik qasos olishdan koʻra ulugʻroq fazilatdir“. Shundan keyin Abdulloh Kanadbakning soʻzlariga quloq tutdi va shaharni yana Kanadbakning tasarrufiga qaytardi[4].