Nilu

Nilu
Nilu
Mamlakat	Tojikiston
{{{tuman_turi}}}	Hisor tumani
Aholisi (2024)	8 000
Vaqt mintaqasi	UTC+5
Telefon kodi	+992 3139
Pochta indeks(lar)i	735020
Avtomobil kodi	TJ07

Nilu (tojikcha: Нилӯ) — Tojikiston Respublikasining Hisor shahri, Xonaqohi Ko‘hi qishloq fuqarolar yig‘iniga qarashli qishloq. Nilu qishlog'idan jamoat markazigacha 10 km, Hisor shahar markazigacha esa 27 km masofa mavjud. Oxirgi ma'lumotlarga ko'ra, aholisi qariyb 8000 kishini tashkil etadi (2024)^[1].

Jug'rofiyasi

Nilu qishlog'i uch tomondan tog' va tepaliklar bilan o'ralgan:

Sharqdan: Kampirpar, Zog‘xona, Dahana, Kavrai Ko‘shkak.
Shimoldan: Binii Kaftarxona, Siyohko‘h, Gach, Sebak, Ko‘hi Bobo, Zardoluhako, Chaqmoq, Ko‘hi Zard, Yurti Gulbibi, Qal’ai Ko‘hna.
G'arbdan: Xayram, Nonxo‘r, Yurti Changobiho, Darai Chormag‘zakon, Xusangibod, Ravotak.
Janubdan: Shuturpar, Qal’anak va Taxt^[2].

Qishloq hududida yuzlab buloqlar mavjud bo'lib, ulardan eng mashhurlari Sebak, Sangchin, G‘afur bulog'i, Chinorak, Mir bulog'i va Darai Bedak silsila buloqlaridir. Qishloq nomi tojikcha "Nil" (moviy/nilgun) so'zidan olingan bo'lib, bu yerning musaffo havosi va ko'm-ko'k tabiatiga ishoradir^[1].

Tarixi

Nilu 1500-yildan ortiq tarixga ega qadimiy qishloqdir. Qishloq aholisining aksariyati o'z ajdodlarini XIII-XIV asrlarda Samarqandning Dahbed hududidan ko'chib kelgan deb bilishadi. Shuningdek, Sarixosor va Istaravshandan ham oilalar ko'chib kelib o'rnashgan.

Qishloq markazida diametri 5 metr bo'lgan qadimiy chinor poydevori va katta hovuz saqlanib qolgan. "Mir bulog'i" va "Qal'ai Ko'hna" kabi joylar bu yerda qadimda hokimlar yashaganidan va aslzodalarning dam olish maskani bo'lganidan dalolat beradi. Xususan, Hisor miri Abdulkarimxon (Miri Zard) bu yerda o'z oilasi bilan dam olgan^[2].

Tarixiy yodgorliklar

Qishloqda Hisor shahrining eng muhim arxeologik yodgorliklaridan biri bo'lgan «Nilu shaharchasi» yoki «Qal’ai Ko‘hna» joylashgan. Ushbu yodgorlik XV-XVII asrlarga oid bo'lib, 1978-1990 yillarda arxeolog T. M. Ataxonov tomonidan tadqiq etilgan. Qal'a dengiz sathidan 250 metr balandlikdagi go'zal tepalikda joylashgan.

Sport

Nilu qishlog'ida sport, ayniqsa futbol juda rivojlangan. "Nilu" futbol jamoasi Hisor shahridagi eng kuchli jamoalardan biri hisoblanadi. 2022-yil 21-iyun kuni Hisor shahridagi 24 ta qishloq jamoalari o'rtasida o'tkazilgan futbol musobaqasining finalida "Nilu" jamoasi g'olib chiqib, shahar kubogi va oltin medallarni qo'lga kiritdi. Mazkur o'yinni qariyb 20 ming tomoshabin kuzatib bordi^[3].

Ijtimoiy soha va iqtisodiyot

Qishloqda 50-sonli o'rta maktab, salomatlik markazi, tibbiy punkt va jome' masjidi faoliyat ko'rsatmoqda. Qishloq aholisining ma'lumotlilik darajasi yuqori bo'lib, 2000 dan ortiq kishi oliy ma'lumotga ega^[1].

Aholi asosan bog'dorchilik (uzumchilik, olmachilik, giloschilik) va chorvachilik bilan shug'ullanadi. Qishloq yo'llari va infratuzilmasini yaxshilashda mahalliy aholining hashar yo'li bilan qo'shayotgan hissasi katta.