Nikiou jangi
| Nikiou jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Musulmonlarning Misrga istilosining bir qismi (Arab–Vizantiya urushlari) | |||||||
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Roshidun xalifaligi | Vizantiya imperiyasi
| ||||||
| Kuchlar | |||||||
| 15,000 | 20,000 | ||||||
Nikiou jangi – Amr ibn al-Os boshchiligidagi arab musulmon qoʻshinlari hamda Vizantiya imperiyasi oʻrtasida 646-yilning may oyida Misrda boʻlib oʻtgan jang[1].
Tarixi
640-yilning iyul oyida boʻlib oʻtgan Heliopolis jangidagi gʻalaba hamda 641-yil noyabr oyida Iskandariyaning taslim etilishidan soʻng, arab qoʻshinlari Rim imperiyasining bir qismi boʻlgan Misr viloyatini egallab oldi. Sharqiy Rim (Vizantiya) taxtiga oʻtirgan yangi imperatori Constans II bu hududni qaytarib olishga qatʼiy bel bogʻladi va yirik flot orqali askarlarni Iskandariyaga yuborishni buyurdi. Ushbu qoʻshinlar Manuel boshchiligida 645-yil oxirida kichik arab garnizonidan shaharni kutilmaganda dengiz orqali uyushtirilgan hujum natijasida bosib oldilar. Shunday qilib, 645-yilda vizantiyaliklar Iskandariyani maʼlum muddatga qaytarib oldi[2]. Oʻsha paytda Amr ibn al-Os Makkada boʻlgan boʻlishi mumkin va shu sababli Misrdagi arab qoʻshinlarini boshqarish uchun zudlik bilan chaqirtirilgan[3].
Jang kichik va mustahkam Nikiou shahrida boʻlib oʻtdi[4]. Ushbu shahar Iskandariyadan Fustatgacha boʻlgan yoʻlning taxminan uchdan ikki qismida joylashgan edi[5]. Arab qoʻshinlari soni taxminan 15,000 nafarni tashkil etgan boʻlib, ular son jihatidan ustun boʻlgan Vizantiya qoʻshinlariga qarshi jang qilgan. Arablar ushbu jangda gʻalaba qozongan, natijada Vizantiya qoʻshinlari tartibsiz holatda Iskandariyaga chekinishga majbur boʻlgan[6].
Vizantiyaliklar ortlaridan quvib kelayotgan arablarga Iskandariya darvozalarini yopib qoʻygan boʻlsalar-da, oʻsha yilning yozida shahar arablar tomonidan qattiq hujumga uchragan va egallab olingan. Manuel qoʻshinlarining magʻlubiyati Vizantiya imperiyasining Misrni qaytarib olishga qaratilgan soʻnggi urinishini ifodalaydi. Keyingi 500 yil davomida bu hududni tiklashga urinish boʻlmagan, faqatgina XII asrda imperator Manuel I Komnenos oʻzinin muvaffaqiyatsiz yurishini amalga oshirgan[7][8].
Manbalar
- ↑ Crawford, Peter. The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam. Pen and Sword, 16 July 2013 — 174-bet. ISBN 9781848846128.
- ↑ Castleden, Rodney. Conflicts that Changed the World. Canary Press eBooks, 2011. ISBN 9781907795633.
- ↑ Haag, Michael. The Rough Guide History of Egypt. Rough Guides, 2003 — 202-bet. ISBN 9781858289403. Qaraldi: 2016-yil 21-noyabr.
- ↑ „أسماء بعض البلاد المصرية بالقبطية“ (Arabic). st-takla.org.
- ↑ Cosman, Madeleine Pelner. Handbook to Life in the Medieval World, 3-Volume Set, Volumes 1-3. Infobase Publishing, 2009 — 47-bet. ISBN 9781438109077.
- ↑ Crawford, Peter. The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam. Pen and Sword, 16 July 2013 — 174-bet. ISBN 9781848846128.
- ↑ Stone. „Manuel I Comnenus (A.D. 1143-1180)“. An Online Encyclopedia of Roman Emperors. University of Western Australia (2004-yil 21-noyabr). 2016-yil 1-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 21-noyabr.
- ↑ „Manuel I Comnenus“. Encyclopædia Britannica. 2016-yil 21-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 21-noyabr.
Adabiyotlar
- Butler, Alfred J. The Arab Conquest of Egypt and the Last Thirty years of Roman Dominion Oxford, 1978.
- Charles, Robert H.. The Chronicle of John, Bishop of Nikiu: Translated from Zotenberg's Ethiopic Text. Merchantville, NJ: Evolution Publishing, 2007. ISBN 978-1-889758-87-9.
- Ostrogorsky, George. History of the Byzantine State. Oxford: Basil Blackwell, 1956.