Neyroendokrin oʻsma
Neyroendokrin oʻsmalar (qisqartmasi: NETs) — endokrin (gormonal) va asab tizimi hujayralaridan kelib chiqadigan neoplazmalardir (neoplasms). Ular, koʻpincha, ichakda paydo boʻladi, lekin boshqa aʼzolarda ham uchrashi mumkin. Ichakda paydo boʻlgan turlari odatda, karsinoid (carcinoid) oʻsmalar deb ataladi.
Neyroendokrin oʻsmalarning turlari koʻp boʻlishiga qaramay, ular yagona toʻqima guruhi sifatida davolanadi. Buning sababi shundaki, ushbu neoplazma hujayralari oʻxshash gistologik koʻrinish, maxsus sekretsiya granulalari (secretory granules) va koʻpincha biogen aminlar (amines) hamda polipeptid gormonlarni ishlab chiqarish kabi umumiy xususiyatlarga ega[1].
„Neyro“ atamasi monoaminlarni saqlaydigan serotoninergik neyronlardagi granulalarga oʻxshash zich yadroli granulalarga ishora qiladi. „Endokrin“ atamasi esa ushbu monoaminlarning sintezi va sekretsiyasini (ajralishini) anglatadi. Neyroendokrin tizimga gipofiz (pituitary), paratiroid va neyroendokrin adrenal bezlar kabi endokrin bezlar kiradi. Shuningdek, unga oshqozon osti bezi kabi bezli toʻqimalar ichiga joylashgan endokrin orolcha toʻqimalari va ekzokrin parenximada tarqalgan hujayralar ham kiradi. Oxirgi guruh diffuz endokrin tizim (diffuse endocrine system) sifatida tanilgan[2][3].
Neyroendokrin oʻsmalarni davolash uchun bir qancha usullar mavjud. Bularga jarrohlik, kimyoterapiya kabi tizimli davolash usullari va peptidli retseptor radionuklid terapiyasi (peptide receptor radionuclide therapy) kiradi[4]. Davolash kasallikni butunlay tuzatishga yoki simptomlarni (kasallik belgilarini) yengillashtirishga qaratilgan boʻlishi mumkin[4].
Tasniflash
JST
Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JST) tasniflash sxemasi neyroendokrin oʻsmalarni uchta asosiy toifaga ajratadi. Bunda anatomik kelib chiqishdan koʻra, oʻsma darajasiga (tumor grade) koʻproq urgʻu beriladi[5][6]:
- yaxshi differensiallashgan neyroendokrin oʻsmalar; ular oʻz navbatida xavfsiz va xulq-atvori noaniq boʻlgan oʻsmalarga boʻlinadi;
- past darajadagi xavfli xususiyatga ega yaxshi differensiallashgan (past darajali) neyroendokrin karsinomalar;
- yomon differensiallashgan (yuqori darajali) neyroendokrin karsinomalar; bularga yirik hujayrali neyroendokrin va mayda hujayrali karsinomalar kiradi.
Bundan tashqari, JST sxemasi neyroendokrin va epitelial karsinoma xususiyatlariga ega aralash oʻsmalarni ham tan oladi. Masalan, kam uchraydigan Meʼda-ichak trakti oʻsmasi boʻlgan kovaksimon hujayrali saraton (goblet cell cancer) bunga misol boʻla oladi[7].
Muayyan oʻsmani ushbu toifalardan biriga kiritish aniq belgilangan gistologik xususiyatlarga bogʻliq. Bularga oʻsma hajmi, limfovaskulyar invaziya, mitotik son, Ki-67 markalash indeksi, qoʻshni aʼzolarga oʻsishi, metastazalarning mavjudligi va ularning gormonlar ishlab chiqarishi kiradi[5][6]</ref>.
JSTning 2022-yildagi tasnifi koʻpgina NETlar, xususan meʼda-ichak yoki pankreatobiliar trakt NETlari uchun uch bosqichli darajalash tizimini tasdiqlaydi. Bu tizim yuqori aerodigestiv yoʻllar va soʻlak bezlari NETlariga ham tegishlidir. Darajalash tizimi mitotik tezlik va Ki-67 indeksi bilan baholanadigan proliferatsiyaga (hujayra koʻpayishi) asoslangan. Oʻsmalar 1-darajali (G1, past darajali), 2-darajali (G2, oʻrta darajali) va 3-darajali (G3, yuqori darajali) turlarga ajratiladi. Oʻsma nekrozi, garchi yomonroq prognoz bilan bogʻliq omil deb tan olinsa-da, meʼda-ichak yoki pankreatobiliar trakt NETlari darajasini aniqlashga kiritilmagan. Biroq, nekrozning mavjudligi oʻpka, timus va boshqa joylardagi NETlar darajasini aniqlashda muhim tarkibiy qism hisoblanadi[8].
Anatomik taqsimot
NETlar guruhiga quyidagilar kiradi:
- Gipofiz: Gipofizning oldingi qismidagi neyroendokrin oʻsma.
- Qalqonsimon bez: Neyroendokrin qalqonsimon bez oʻsmalari, xususan, medulyar karsinoma.
- Paratiroid oʻsmalari.
- Timus va mediastinal karsinoid oʻsmalar[9][10].
- Oʻpka neyroendokrin oʻsmalari[11][12].
- Gastroenteropankreatik neyroendokrin oʻsmalar (GEP-NET)[13].
- Jigar va oʻt pufagi oʻsmalari.
- Buyrak usti bezlari oʻsmalari, xususan, miya qavati oʻsmalari.
- Feoxromotsitoma.
- Periferik asab tizimi oʻsmalari, masalan, Shvannoma, Paraganglioma va Neyroblastoma.
Darajalash
Neyroendokrin zararlanishlar hujayra polimorfizmiga koʻra emas, balki hujayra koʻpayishi (proliferatsiya) markerlariga koʻra gistologik darajalanadi. JST hozirda barcha gastroenteropankreatik neyroendokrin neoplazmalar uchun quyidagi darajalash sxemasini tavsiya etadi:[14]
| G | Mitotik son (10 ta HPF uchun) | Ki-67 indeksi (%) |
|---|---|---|
| GX | Darajani baholab boʻlmaydi | |
| G1 | < 2 | < 3% |
| G2 | 2 dan 20 gacha | 3–20% |
| G3 | > 20 | > 20% |
Bosqichlash
Gastroenteropankreatik 1-darajali va 2-darajali neyroendokrin oʻsmalarning TNM bosqichlanishi (staging) quyidagicha:
| Birlamchi oʻsma (T) | |
|---|---|
| T toifasi | Oʻsma mezonlari |
| TX | Birlamchi oʻsmani baholab boʻlmaydi |
| T0 | Birlamchi oʻsma haqida dalillar yoʻq |
| T1 | Xususiy plastinka yoki shilliq osti qavatiga oʻsadi va hajmi 1 sm dan kichik yoki teng |
| T2 | Mushak qavatiga (muscularis propria) oʻsadi yoki hajmi 1 sm dan katta |
| T3 | Mushak qavati orqali subseroz toʻqimaga oʻsadi, biroq seroz pardani teshish darajasiga yetmaydi |
| T4 | Visseral peritoney (seroz parda) yoki boshqa organlar yoki qoʻshni tuzilmalarga oʻsadi |
| Mintaqaviy limfa tugunlari (N) | |
| N toifasi | N mezonlari |
| NX | Mintaqaviy limfa tugunlarini baholab boʻlmaydi |
| N0 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz yoʻq |
| N1 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz bor |
| Uzoq metastazlar (M) | |
| M toifasi | M mezonlari |
| M0 | Uzoq metastazlar yoʻq |
| M1 | Uzoq metastazlar bor |
| M1a | Metastaz faqat jigarda cheklangan |
| M1b | Kamida bitta jigardan tashqari joyda metastaz bor |
| M1c | Jigar va jigardan tashqari metastazlar birgalikda |
| AJCC prognostik bosqich guruhlari | |
| Bosqich | Mezonlar |
| I | T1, N0, M0 |
| II | T2 yoki T3, N0, M0 |
| III | Har qanday T, N1, M0; T4, N0, M0 |
| IV | Har qanday T, har qanday N, M1 |
| Birlamchi oʻsma (T) | |
|---|---|
| T toifasi | Oʻsma mezonlari |
| TX | Birlamchi oʻsmani baholab boʻlmaydi |
| T1 | Faqat shilliq qavat yoki shilliq osti qavatiga oʻsadi va hajmi 1 sm dan kichik yoki teng (duodenal oʻsmalar);
Oddi sfinkteri bilan cheklangan va hajmi 1 sm dan kichik yoki teng (ampulyar oʻsmalar) |
| T2 | Mushak qavatiga oʻsadi yoki hajmi > 1 sm (duodenal);
Sfinkter orqali shilliq osti qavatiga yoki mushak qavatiga oʻsadi yoki hajmi > 1 sm (ampulyar) |
| T3 | Oshqozon osti bezi yoki peripankreatik yogʻ toʻqimasiga oʻsadi |
| T4 | Visseral peritoney (seroz parda) yoki boshqa organlarga oʻsadi |
| Mintaqaviy limfa tugunlari (N) | |
| N toifasi | N mezonlari |
| NX | Mintaqaviy limfa tugunlarini baholab boʻlmaydi |
| N0 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz yoʻq |
| N1 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz bor |
| Uzoq metastazlar (M) | |
| M toifasi | M mezonlari |
| M0 | Uzoq metastazlar yoʻq |
| M1 | Uzoq metastazlar bor |
| M1a | Metastaz faqat jigarda cheklangan |
| M1b | Kamida bitta jigardan tashqari joyda metastaz bor |
| M1c | Jigar va jigardan tashqari metastazlar birgalikda |
| AJCC prognostik bosqich guruhlari | |
| Bosqich | Mezonlar |
| I | T1, N0, M0 |
| II | T2 yoki T3, N0, M0 |
| III | T4, N0, M0; Har qanday T, N1, M0 |
| IV | Har qanday T, har qanday N, M1 |
| Birlamchi oʻsma (T) | |
|---|---|
| T toifasi | Oʻsma mezonlari |
| TX | Birlamchi oʻsmani baholab boʻlmaydi |
| T0 | Birlamchi oʻsma haqida dalillar yoʻq |
| T1 | Xususiy plastinka yoki shilliq osti qavatiga oʻsadi va hajmi 1 sm dan kichik yoki teng |
| T2 | Mushak qavatiga oʻsadi yoki hajmi 1 sm dan katta |
| T3 | Mushak qavati orqali subseroz toʻqimaga oʻsadi, biroq seroz pardani teshish darajasiga yetmaydi |
| T4 | Visseral peritoney (seroz parda) yoki boshqa organlar yoki qoʻshni tuzilmalarga oʻsadi |
| Mintaqaviy limfa tugunlari (N) | |
| N toifasi | N mezonlari |
| NX | Mintaqaviy limfa tugunlarini baholab boʻlmaydi |
| N0 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz yoʻq |
| N1 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz, 12 tadan kam tugun |
| N2 | Yirik mezenterial massalar (> 2 cm) va/yoki keng koʻlamli limfa tugunlari toʻplamlari (12 yoki undan koʻp) |
| Uzoq metastazlar (M) | |
| M toifasi | M mezonlari |
| M0 | Uzoq metastazlar yoʻq |
| M1 | Uzoq metastazlar bor |
| M1a | Metastaz faqat jigarda cheklangan |
| M1b | Kamida bitta jigardan tashqari joyda metastaz bor |
| M1c | Jigar va jigardan tashqari metastazlar birgalikda |
| AJCC prognostik bosqich guruhlari | |
| Bosqich | Mezonlar |
| I | T1, N0, M0 |
| II | T2 yoki T3, N0, M0 |
| III | Har qanday T, N1 yoki N2, M0; T4, N0, M0; |
| IV | Har qanday T, har qanday N, M1 |
| Birlamchi oʻsma (T) | |
|---|---|
| T toifasi | Oʻsma mezonlari |
| TX | Birlamchi oʻsmani baholab boʻlmaydi |
| T0 | Birlamchi oʻsma haqida dalillar yoʻq |
| T1 | Eng katta oʻlchami 2 sm yoki undan kam |
| T2 | Oʻsma 2 sm dan katta, biroq 4 sm dan kichik yoki teng |
| T3 | Oʻsma 4 sm dan katta yoki subseroz invaziya bilan |
| T4 | Peritoney parda teshilgan yoki boshqa organlarga toʻgʻridan-toʻgʻri oʻsgan |
| Mintaqaviy limfa tugunlari (N) | |
| N toifasi | N mezonlari |
| NX | Mintaqaviy limfa tugunlarini baholab boʻlmaydi |
| N0 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz yoʻq |
| N1 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz bor |
| Uzoq metastazlar (M) | |
| M toifasi | M mezonlari |
| M0 | Uzoq metastazlar yoʻq |
| M1 | Uzoq metastazlar bor |
| M1a | Metastaz faqat jigarda cheklangan |
| M1b | Kamida bitta jigardan tashqari joyda metastaz bor |
| M1c | Jigar va jigardan tashqari metastazlar birgalikda |
| AJCC prognostik bosqich guruhlari | |
| Bosqich | Mezonlar |
| I | T1, N0, M0 |
| II | T2 yoki T3, N0, M0 |
| III | Har qanday T, N1, M0; T4, N1, M0 |
| IV | Har qanday T, har qanday N, M1 |
| Birlamchi oʻsma (T) | |
|---|---|
| T toifasi | Oʻsma mezonlari |
| TX | Birlamchi oʻsmani baholab boʻlmaydi |
| T0 | Birlamchi oʻsma haqida dalillar yoʻq |
| T1 | Xususiy plastinka yoki shilliq osti qavatiga oʻsadi va hajmi 2 sm dan kichik yoki teng |
| T1a | Eng katta oʻlchami 1 sm dan kichik |
| T1b | Eng katta oʻlchami 1–2 sm |
| T2 | Mushak qavatiga oʻsadi yoki hajmi 2 sm dan katta boʻlib shilliq osti qavatiga oʻsadi |
| T3 | Mushak qavati orqali subseroz toʻqimaga oʻsadi, biroq seroz pardani teshish darajasiga yetmaydi |
| T4 | Visseral peritoney (seroz parda) yoki boshqa organlar yoki qoʻshni tuzilmalarga oʻsadi |
| Mintaqaviy limfa tugunlari (N) | |
| N toifasi | N mezonlari |
| NX | Mintaqaviy limfa tugunlarini baholab boʻlmaydi |
| N0 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz yoʻq |
| N1 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz bor |
| Uzoq metastazlar (M) | |
| M toifasi | M mezonlari |
| M0 | Uzoq metastazlar yoʻq |
| M1 | Uzoq metastazlar bor |
| M1a | Metastaz faqat jigarda cheklangan |
| M1b | Kamida bitta jigardan tashqari joyda metastaz bor |
| M1c | Jigar va jigardan tashqari metastazlar birgalikda |
| AJCC prognostik bosqich guruhlari | |
| Bosqich | Mezonlar |
| I | T1, N0, M0 |
| IIA | T2, N0, M0 |
| IIB | T3, N0, M0 |
| IIIA | T4, N0, M0 |
| IIIB | Har qanday T, N1, M0 |
| IV | Har qanday T, har qanday N, M1 |
| Birlamchi oʻsma (T) | |
|---|---|
| T toifasi | Oʻsma mezonlari |
| TX | Birlamchi oʻsmani baholab boʻlmaydi |
| T1 | Oshqozon osti bezi bilan cheklangan, hajmi 2 sm dan kichik yoki teng |
| T2 | Oshqozon osti bezi bilan cheklangan, hajmi 2–4 sm |
| T3 | Oshqozon osti bezi bilan cheklangan, hajmi > 4 sm; yoki oʻn ikki barmoqli ichakka yoki oʻt yoʻliga oʻsgan |
| T4 | Qoʻshni organlarga yoki yirik qon tomirlari devoriga oʻsgan |
| Mintaqaviy limfa tugunlari (N) | |
| N toifasi | N mezonlari |
| NX | Mintaqaviy limfa tugunlarini baholab boʻlmaydi |
| N0 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz yoʻq |
| N1 | Mintaqaviy limfa tugunlariga metastaz bor |
| Uzoq metastazlar (M) | |
| M toifasi | M mezonlari |
| M0 | Uzoq metastazlar yoʻq |
| M1 | Uzoq metastazlar bor |
| M1a | Metastaz faqat jigarda cheklangan |
| M1b | Kamida bitta jigardan tashqari joyda metastaz bor |
| M1c | Jigar va jigardan tashqari metastazlar birgalikda |
| AJCC prognostik bosqich guruhlari | |
| Bosqich | Mezonlar |
| I | T1, N0, M0 |
| II | T2 yoki T3, N0, M0 |
| III | Har qanday T, N1, M0; T4, N0, M0 |
| IV | Har qanday T, har qanday N, M1 |
Belgilar va simptomlar
Gastroenteropankreatik
Kontseptual jihatdan GEP-NET toifasida NETning ikkita asosiy turi mavjud: meʼda-ichak (MI) tizimidan va oshqozon osti bezidan kelib chiqadigan oʻsmalar. „Karsinoid“ (carcinoid) atamasi koʻpincha ikkalasiga nisbatan ham qoʻllaniladi.
Karsinoid oʻsmalar
Karsinoidlar koʻpincha ingichka ichakka taʼsir qiladi va apendiksning eng koʻp uchraydigan xavfli oʻsmasi hisoblanadi. Koʻpgina karsinoidlar simptomsiz kechadi va tasodifan aniqlanadi. Bir tadqiqot shuni koʻrsatdiki, har oʻnta odamdan birida bunday oʻsmalar mavjud.[21] Karsinoidlarning 10 foizi yoki undan kamrogʻi karsinoid sindromini keltirib chiqaradi. Bu holatda koʻp miqdorda serotonin yoki substance P ajraladi.[22]
Karsinoid sindromi belgilari:
- Yuz qizarishi (flushing).
- Ich ketishi (diarrhea).
- Astma yoki xirillash.
- Yurak yetishmovchiligi.
Serotoninning yuqori darajasiga surunkali taʼsir qilish yurak klapanlarining qalinlashishiga olib kelishi mumkin.[22] Shuningdek, triptofan yetishmovchiligi natijasida pellagra yuzaga kelishi mumkin.[23]
Oshqozon osti bezi neyroendokrin oʻsmalari
Oshqozon osti bezi neyroendokrin oʻsmalari (PanNETs) koʻpincha „orolcha hujayralari oʻsmalari“ deb ham ataladi.[5] Ular odatdagi oshqozon osti bezi saratonidan (adenokarsinoma) farq qiladi. PanNETlarning 60 foizigacha boʻlgan qismi nofunksional hisoblanadi, yaʼni ular klinik sindromni keltirib chiqaradigan miqdorda gormon ishlab chiqarmaydi.[24]
Irsiy sindromlar
Neyroendokrin oʻsmalar bir qancha irsiy oilaviy sindromlarda uchrashi mumkin:[24]
- 1-tipdagi koʻp sonli endokrin neoplaziya (MEN1).
- 2-tipdagi koʻp sonli endokrin neoplaziya (MEN2).
- Fon Hippel-Lindau kasalligi (VHL).
- Neyrofibromatoz 1-tip.[25]
- Tuberoz skleroz.[26]
- Karni kompleksi.[27]
Tashxis
NETlar turli xil sekretsiya faolligiga ega boʻlgani uchun koʻplab markerlardan foydalaniladi. Eng muhim markerlar quyidagilardir:
- Xromogranin A (CgA) — metastatik oʻsmalarning 99 foizida mavjud.
- Siydikdagi 5-gidroksiindoluksus kislota (5-HIAA).
- Neyronsperisifik enolaza (NSE).
- Sinaptofizin.
Tasvirlash uchun KT, MRT va Endoskopiya qoʻllaniladi. Shuningdek, molekulyar tasvirlash usuli boʻlgan Galliy-68 DOTATOC skanerlash usuli oktreotid skanerlashiga qaraganda aniqroq natija beradi.[28]
Davolash
Jarrohlik amaliyoti oʻsmani butunlay olib tashlash mumkin boʻlgan hollarda asosiy tanlov hisoblanadi.[29]
Tizimli terapiya
- Somatostatin analoglari: Oktreotid va lanreotid gormon ajralishini bloklash orqali simptomlarni kamaytiradi.[30]
- Kimyoterapiya: Karboplatin, sisplatin va boshqa preparatlar oʻsma hujayralarini oʻldirish uchun ishlatiladi.
- Radionuklid terapiyasi: Peptidli retseptor radionuklid terapiyasi (PRRT) oʻsma hujayralarini nishonli nurlantirish orqali yuqori samaradorlik koʻrsatadi.
Lokoregional terapiya
Jigar metastazlarini davolash uchun jigar arteriyasi embolizatsiyasi (TAE, TACE yoki SIRT) qoʻllaniladi.[31] Shuningdek, radiochastotali ablatsiya (thermal ablation) ham samarali usullardan biri hisoblanadi.[32]
Tarixi
Ingichka ichakning neyroendokrin oʻsmalari birinchi marta 1907-yilda Zigfrid Oberndorfer (Siegfried Oberndorfer) tomonidan ajratilgan.[33] U ularni „karsinoid“ (cancer-like) deb atagan, chunki ularning sekin oʻsishi haqiqiy saratondan koʻra „saratonsimon“ deb hisoblangan.[34] 1938-yilda esa ushbu oʻsmalarning baʼzilari xavfli boʻlishi mumkinligi tan olindi.[35]
Manbalar
- ↑ "Guidelines for the management of gastroenteropancreatic neuroendocrine (including carcinoid) tumours". Gut. 54 54 (Suppl 4): iv1–i16. June 2005. doi:10.1136/gut.2004.053314. PMID 15888809. PMC 1867801. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1867801.
- ↑ "Hindered submicron mobility and long-term storage of presynaptic dense-core granules revealed by single-particle tracking". Developmental Neurobiology 72 (9): 1181–1195. September 2012. doi:10.1002/dneu.20984. PMID 21976424. PMC 3512567. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3512567.
- ↑ "Nothing But NET: A Review of Neuroendocrine Tumors and Carcinomas". Neoplasia 19 (12): 991–1002. December 2017. doi:10.1016/j.neo.2017.09.002. PMID 29091800. PMC 5678742. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5678742.
- ↑ 4,0 4,1 Manba xatosi: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named:13 - ↑ 5,0 5,1 5,2 "The pathologic classification of neuroendocrine tumors: a review of nomenclature, grading, and staging systems". Pancreas 39 (6): 707–712. August 2010. doi:10.1097/MPA.0b013e3181ec124e. PMID 20664470.
- ↑ 6,0 6,1 "Imaging of gastroenteropancreatic neuroendocrine tumors". World Journal of Clinical Oncology 2 (1): 28–43. January 2011. doi:10.5306/wjco.v2.i1.28. PMID 21603312. PMC 3095463. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3095463.
- ↑ "Goblet cell carcinoid of the appendix: a specific type of carcinoma". Histopathology 51 (6): 763–773. December 2007. doi:10.1111/j.1365-2559.2007.02883.x. PMID 18042066.
- ↑ "Overview of the 2022 WHO Classification of Neuroendocrine Neoplasms". Endocrine Pathology 33 (1): 115–154. March 2022. doi:10.1007/s12022-022-09708-2. PMID 35294740.
- ↑ "Evaluation of 342 cases of mediastinal/thymic carcinoids collected from literature: a comparative study between typical carcinoids and atypical varieties". Annals of Thoracic and Cardiovascular Surgery 5 (5): 285–292. October 1999. PMID 10550713.
- ↑ "Neuroendocrine bronchial and thymic tumors: ESMO clinical recommendation for diagnosis, treatment and follow-up". Annals of Oncology 19 (Suppl 2): ii102–ii103. May 2008. doi:10.1093/annonc/mdn116. PMID 18456740.
- ↑ "The 2004 World Health Organization classification of lung tumors". Seminars in Roentgenology 40 (2): 90–97. April 2005. doi:10.1053/j.ro.2005.01.001. PMID 15898407.
- ↑ "Bronchopulmonary neuroendocrine tumors". Cancer 113 (1): 5–21. July 2008. doi:10.1002/cncr.23542. PMID 18473355. https://archive.org/details/sim_cancer_2008-07-01_113_1/page/5.
- ↑ "Neuroendocrine tumors of the gastro-entero-pancreatic system". World Journal of Gastroenterology 14 (35): 5377–5384. September 2008. doi:10.3748/wjg.14.5377. PMID 18803349. PMC 2744160. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2744160.
- ↑ WHO Classification of Tumours of the Digestive System, 4, Lyon: International Agency for Research on Cancer, 2010 — 13–14-bet. ISBN 978-92-832-2432-7.
- ↑ „29 – Neuroendocrine Tumors of the Stomach“, AJCC Cancer Staging Manual, 8, Springer, 2017 — 355-bet. ISBN 978-3-319-40617-6.
- ↑ „30 – Neuroendocrine Tumors of the Duodenum & Ampulla of Vater“, AJCC Cancer Staging Manual, 8, Springer, 2017 — 369-bet. ISBN 978-3-319-40617-6.
- ↑ AJCC, 8th edition: „Pathology, classification, and grading of neuroendocrine neoplasms arising in the digestive system“. UpToDate (2019-yil 29-oktyabr).
- ↑ „32 – Neuroendocrine Tumors of the Appendix“, AJCC Cancer Staging Manual, 8, Springer, 2017 — 392-bet. ISBN 978-3-319-40617-6.
- ↑ „33 – Neuroendocrine Tumors of the Colon and Rectum“, AJCC Cancer Staging Manual, 8, Springer, 2017 — 399-bet. ISBN 978-3-319-40617-6.
- ↑ „30 – Neuroendocrine Tumors of the Pancreas“, AJCC Cancer Staging Manual, 8, Springer, 2017 — 415–16-bet. ISBN 978-3-319-40617-6.
- ↑ "Clinical pathology of endocrine tumors of the pancreas. Analysis of autopsy cases". Digestive Diseases and Sciences 36 (7): 933–942. July 1991. doi:10.1007/BF01297144. PMID 2070707. https://archive.org/details/sim_digestive-diseases-and-sciences_1991-07_36_7/page/932.
- ↑ 22,0 22,1 „Carcinoid Tumors and the Carcinoid Syndrome: What's New in the Therapeutic Pipeline.“. Carcinoid Symposium 2002. The Carcinoid Cancer Foundation (2002). 2015-yil 5-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ "Guidelines for the management of gastroenteropancreatic neuroendocrine (including carcinoid) tumours". Gut. 54 54 (Suppl 4): iv1–i16. June 2005. doi:10.1136/gut.2004.053314. PMID 15888809. PMC 1867801. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1867801.
- ↑ 24,0 24,1 "Inherited pancreatic endocrine tumor syndromes: advances in molecular pathogenesis, diagnosis, management, and controversies". Cancer 113 (7 Suppl): 1807–1843. October 2008. doi:10.1002/cncr.23648. PMID 18798544. PMC 2574000. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2574000.
- ↑ "Neurofibromatosis: clinical presentations and anaesthetic implications". British Journal of Anaesthesia 86 (4): 555–564. April 2001. doi:10.1093/bja/86.4.555. PMID 11573632. https://archive.org/details/sim_british-journal-of-anaesthesia_2001-04_86_4/page/554.
- ↑ "Endocrine tumours in neurofibromatosis type 1, tuberous sclerosis and related syndromes". Best Practice & Research. Clinical Endocrinology & Metabolism 24 (3): 439–449. June 2010. doi:10.1016/j.beem.2010.02.002. PMID 20833335. PMC 2939061. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2939061.
- ↑ „Carney Complex, type 1; CNC1“. OMIM - Online Mendelian Inheritance in Man..
- ↑ "High management impact of Ga-68 DOTATATE (GaTate) PET/CT for imaging neuroendocrine and other somatostatin expressing tumours". Journal of Medical Imaging and Radiation Oncology 56 (1): 40–47. February 2012. doi:10.1111/j.1754-9485.2011.02327.x. PMID 22339744.
- ↑ NCCN „NCCN Guidelines for Patients: Neuroendocrine Tumors“. Qaraldi: 2025-yil 11-noyabr.
- ↑ La Salvia, A.; Modica, R.; Rossi, R. E.; Spada, F.; Rinzivillo, M.; Panzuto, F.; Faggiano, A.; Cinieri, S. et al. (2023-06-01). "Targeting neuroendocrine tumors with octreotide and lanreotide: Key points for clinical practice from NET specialists". Cancer Treatment Reviews 117. doi:10.1016/j.ctrv.2023.102560. ISSN 0305-7372. PMID 37088017. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305737223000518.
- ↑ "Selective Internal Radiation Therapy (SIRT) for liver metastases secondary to colorectal adenocarcinoma". International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics 66 (2 Suppl): S62–S73. 2006. doi:10.1016/j.ijrobp.2005.09.011. PMID 16979443.
- ↑ "The role of surgery and chemoembolization in the management of carcinoid.". California Carcinoid Fighters Conference.. October 2003. Archived from the original on 2015-09-15. https://web.archive.org/web/20150915090206/http://www.carcinoid.org/content/role-surgery-and-chemoembolization-management-carcinoid.
- ↑ "Siegfried Oberndorfer: origins and perspectives of carcinoid tumors". Human Pathology 35 (12): 1440–1451. December 2004. doi:10.1016/j.humpath.2004.09.018. PMID 15619202. https://archive.org/details/sim_human-pathology_2004-12_35_12/page/1440.
- ↑ „Chapter 15 Neuroendocrine Gastro-Entero-Pancreatic (GEP) Tumors“, Gastrointestinal and Liver Tumors. Berlin: Springer, 2003 — 195–233-bet. ISBN 978-3-540-43462-7.
- ↑ "Carcinoid Tumors: Current Concepts in Diagnosis and Treatment". The Oncologist 3 (5): 339–345. 1998. doi:10.1634/theoncologist.3-5-339. PMID 10388123.
 |
Vikiomborda „Neyroendokrin oʻsma“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |