Nasr ibn Mahmud
| Nasr ibn Mahmud | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Halab amiri | |||||
| Saltanat | 1075 – 1076-yil 8-may | ||||
| Oʻtmishdoshi | Mahmud ibn Nasr | ||||
| Davomchisi | Sobiq ibn Mahmud | ||||
| Vafoti | 1076-yil 8-may | ||||
| |||||
| Qabila | Banu Kilab | ||||
| Sulola | Mirdosiylar | ||||
| Otasi | Mahmud ibn Nasr | ||||
| Onasi | Almalik al-Azizning qizi | ||||
Nasr ibn Mahmud ibn Nasr ibn Solih ibn Mirdos (arabcha: نصر بن محمود بن نصر المرداسي; 1076-yilda vafot etgan) — 1075–1076-yillarda Halabni boshqargan Mirdosiy amir.
Oilasi
Nasr Mahmud ibn Nasrning, yaʼni (Halab)ning Mirdosiy amirining (h. 1065–1075) toʻngʻich oʻgʻli edi[1]. Nasrning onasi Buvayhiy amiri Almalik al-Aziz ibn Jalol ad-Davlaning qizi edi[2]. Uning oʻgay birodarlari Sobiq, Vassob va Shabib hamda singlisi Maniʼa edi[2].
Hokimiyati
Mahmud oʻzining eng kichik oʻgʻli Shabibni voris etib tayinlagan edi, biroq Mahmud 1075-yil boshlarida vafot etgach, Nasr Halab amiri sifatida tan olindi[1]. Shabib hanuz yosh edi va amirlikning yetakchi amaldorlari hamda qoʻshinlari Nasrni maʼqul koʻrishdi[3]. U hukmronlikni qoʻliga olishi bilanoq otasining vaziri, qoʻmondon Ali ibn Abu as-Surayyani otasining Shabibni voris etib tayinlashiga taʼsir koʻrsatganlikda ayblab qatl ettirdi[4]. Uning oʻrniga Nasr Abu Nasr Muhammad ibn al-Hasan at-Tamimiyni, Ibn an-Nahhos nomi bilan mashhur shaxsni tayinladi. Nasr oʻzining togʻasi Banu Munqiz amiri Sadid al-Mulk Ali ibn Muqallidga rahbarlik vazifalarining koʻp qismini nazorat qilishni topshirdi. Sadid al-Mulk va Ibn an-Nahhos adabiyotga umumiy qiziqish bildirgan va mustahkam ish munosabatlarini rivojlantirgan edi[5]. Tarixchi Thierry Bianquisning yozishicha, Nasr „otasiga qaraganda tinchroq va saxiyroq ekanini koʻrsatdi“[1].
U Halabda joylashgan, maʼlum bir Ahmad Shoh boshchilik qilgan turkman qoʻshinlarining qoʻllab-quvvatlashiga ega edi[6]. Ahmad Shoh 1075-yil sentyabr/oktyabr oylarida vizantiyaliklardan Manbijni qamal qilib egalladi[1]. Koʻp oʻtmay, Halabning janubiy qishloq hududlariga Damashq saljuq hukmdori Atsiz va uning ukasi Javliy bosqin uyushtirdilar[7]. Hujum chogʻida ular Rafaniyyani egallashdi[1]. Nasrning Atsizga pul toʻlab chekinishga majbur etish urinishi rad etilgach, Nasr Ahmad Shohni unga qarshi yubordi. Ahmad Shoh saljuqlar bilan ikki marta jang qilib, ularni tor-mor qildi[8], natijada Rafaniyya ustidan mirdosiylar nazorati tiklandi[1].
Oʻlimi va undan keyingi voqealar
1075-yil 8-mayda, Iyd al-Fitr kuni, Nasr mast holda nomaʼlum sabablarga koʻra Ahmad Shohni zindonga tashladi[1][8]. Soʻng u Ahmad boshchiligidagi turkman qoʻshinlariga Halab chekkasidagi ularning bazasi — al-Hazerda hujum qildi[1]. Jang chogʻida Nasr turkman kamonchisi otgan oʻqdan halok boʻldi[1]. Shundan soʻng halabliklar shahar darvozalarini yopib, oldinga siljiyotgan turkmanlarning oʻz boshliqlarini ozod etishiga yoʻl qoʻymadilar, Sadid al-Mulk va Ibn an-Nahhos esa shahar va uning qalʼasida tartibni saqlab turishdi[9]. Sadid al-Mulk Nasrga Sobiqni voris qilib tayinlashni tashkil etdi[1]. Sobiq Ahmad Shohni ozod qildi, undan keyin Ahmad Shoh unga katta taʼsir koʻrsatdi va turkmanlar bilan birgalikda amirlikda mirdosiylar qabilasi Banu Kilab hisobiga hukmronlik qila boshladilar. Qabila Vassobni oʻz amiri etib koʻtarib, Sadid al-Mulkni Halabdan uning oilaviy mulki boʻlgan Kafartabga quvib yuborishga yordam berdi[10].
Manbalar
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 Bianquis 1993, s. 121.
- ↑ 2,0 2,1 Bianquis 1993, s. 119.
- ↑ Zakkar 1969, s. 194.
- ↑ Zakkar 1969, ss. 194–195.
- ↑ Zakkar 1969, s. 197.
- ↑ Zakkar 1969, s. 195.
- ↑ Zakkar 1969, ss. 195–196.
- ↑ 8,0 8,1 Zakkar 1969, s. 196.
- ↑ Zakkar 1969, ss. 196–197.
- ↑ Zakkar 1969, s. 198.
Adabiyotlar
- Bianquis, Thierry (1993). "Mirdās, Banū or Mirdāsids". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume VII: Mif–Naz (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 115–123 b. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_5220. ISBN 978-90-04-09419-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Mird%C4%81s%2C+Ban%C5%AB+or+Mird%C4%81sids&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Zakkar, Suheil (1969). The Emirate of Aleppo 392/1002–487/1094 (PDF) (PhD thesis). London: University of London. 2020-12-10da asl nusxadan (PDF) arxivlandi. Qaraldi: 2026-05-12.
| Oʻtmishdoshi: Rashid ad-Davla Mahmud |
Halab amiri 1075–1076-yil 8-may |
Vorisi: Sobiq ibn Mahmud |