Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Naranga diffusa: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
| tasvir_izohi =
| tasvir_izohi =
| olam = [[Hayvonlar]]
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| tip = [[Boʻgʻimoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Kapalaklar]]
| turkum = [[Kapalaklar]]
}}
}}


'''''Naranga diffusa''''' — ''sholining yashil yarim halqachisi'' deb ataluvchi, [[Tunlamlar]] oilasining [[Eustrotiinae]] kenja oilasiga mansub [[kapalak]] turi. Turni [[Francis Walker (entomologist)|Francis Walker]] 1865-yilda ilk bor tavsiflagan.<ref>{{cite web |url=[http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/206ad9f177198d6147e8abbc5947714c](http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/206ad9f177198d6147e8abbc5947714c) |title=Species Details: ''Naranga diffusa'' Walker, 1865 |website=Catalogue of Life |accessdate=29 May 2018}}</ref> U qishloq xo‘jaligi rivojlangan ko‘plab mamlakatlarda, jumladan [[Bangladesh]], [[Hindiston]], [[Shri-Lanka]],<ref>{{cite journal |last1=Koçak |first1=Ahmet Ömer |last2=Kemal |first2=Muhabbet |date=20 February 2012 |url=[https://www.academia.edu/1782757/](https://www.academia.edu/1782757/) |title=Preliminary list of the Lepidoptera of Sri Lanka |journal=Cesa News |publisher=Centre for Entomological Studies Ankara |issue=79 |pages=1–57 |via=Academia}}</ref> [[Xitoy]], [[Gonkong]], [[Eron]], [[Yaponiya]], [[Koreya yarimoroli]], [[Malayziya]], [[Myanma]], [[Filippin]], [[Tailand]], [[Tayvan]] va [[Vyetnam]]da uchraydi.<ref name=semiloopercabi>{{cite web |url=[https://www.cabi.org/isc/datasheet/35720](https://www.cabi.org/isc/datasheet/35720) |title=''Naranga diffusa'' (rice green semilooper) |publisher=cabi |accessdate=28 March 2018}}</ref>
'''''Naranga diffusa''''' — ''sholining yashil yarim halqachisi'' deb ataluvchi, [[Tunlamlar]] oilasining [[Eustrotiinae]] kenja oilasiga mansub [[kapalak]] turi. Turni [[Francis Walker (entomologist)|Francis Walker]] 1865-yilda ilk bor tavsiflagan.<ref>{{cite web |url=[http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/206ad9f177198d6147e8abbc5947714c](http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/206ad9f177198d6147e8abbc5947714c) |title=Species Details: ''Naranga diffusa'' Walker, 1865 |website=Catalogue of Life |accessdate=29 May 2018}}</ref> U qishloq xoʻjaligi rivojlangan koʻplab mamlakatlarda, jumladan [[Bangladesh]], [[Hindiston]], [[Shri-Lanka]],<ref>{{cite journal |last1=Koçak |first1=Ahmet Ömer |last2=Kemal |first2=Muhabbet |date=20 February 2012 |url=[https://www.academia.edu/1782757/](https://www.academia.edu/1782757/) |title=Preliminary list of the Lepidoptera of Sri Lanka |journal=Cesa News |publisher=Centre for Entomological Studies Ankara |issue=79 |pages=1–57 |via=Academia}}</ref> [[Xitoy]], [[Gonkong]], [[Eron]], [[Yaponiya]], [[Koreya yarimoroli]], [[Malayziya]], [[Myanma]], [[Filippin]], [[Tailand]], [[Tayvan]] va [[Vyetnam]]da uchraydi.<ref name=semiloopercabi>{{cite web |url=[https://www.cabi.org/isc/datasheet/35720](https://www.cabi.org/isc/datasheet/35720) |title=''Naranga diffusa'' (rice green semilooper) |publisher=cabi |accessdate=28 March 2018}}</ref>


== Tashqi tuzilishi ==
== Tashqi tuzilishi ==
Labial paypaslagichlarining ikkinchi bo‘g‘imi bosh tepasidan yuqoriga yetib boradi va silliq tangachalar bilan qoplangan, uchinchi bo‘g‘imi esa juda kichik. Mo‘ylovlari biroz yo‘g‘onlashgan, halqasimon va erkaklarida mayda kiprikchalar bilan qoplangan. Ko‘krak qismi va qorin qismida tutamchalar yo‘q. Oldingi qanotlarida 7-, 8- va 9-tomirlar umumiy banddan chiqadi. Orqa qanotlarida 3- va 4-tomirlar hujayradan yoki qisqa umumiy banddan chiqadi.<ref>{{cite book |last=Hampson |first=G. F. |authorlink=George Hampson |date=1894 |url=[https://www.biodiversitylibrary.org/item/180400#page/5/mode/1up](https://www.biodiversitylibrary.org/item/180400#page/5/mode/1up) |title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume II |publisher=Taylor and Francis |via=Biodiversity Heritage Library}}</ref>
Labial paypaslagichlarining ikkinchi boʻgʻimi bosh tepasidan yuqoriga yetib boradi va silliq tangachalar bilan qoplangan, uchinchi boʻgʻimi esa juda kichik. Moʻylovlari biroz yoʻgʻonlashgan, halqasimon va erkaklarida mayda kiprikchalar bilan qoplangan. Koʻkrak qismi va qorin qismida tutamchalar yoʻq. Oldingi qanotlarida 7-, 8- va 9-tomirlar umumiy banddan chiqadi. Orqa qanotlarida 3- va 4-tomirlar hujayradan yoki qisqa umumiy banddan chiqadi.<ref>{{cite book |last=Hampson |first=G. F. |authorlink=George Hampson |date=1894 |url=[https://www.biodiversitylibrary.org/item/180400#page/5/mode/1up](https://www.biodiversitylibrary.org/item/180400#page/5/mode/1up) |title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume II |publisher=Taylor and Francis |via=Biodiversity Heritage Library}}</ref>


Voyaga yetgan kapalakning qanotlari qaymoqrang bo‘lib, oldingi qanotlarida ikkita yaqqol qiya jigarrang chiziq mavjud. Tuxumlar qo‘yilgan paytda sarg‘ish rangda bo‘ladi, biroq yetilganda ularda binafsha rangli belgilar paydo bo‘ladi. Qurtlari yashil yoki sarg‘ish-yashil rangda bo‘lib, tanasi bo‘ylab ingichka oq chiziqlar o‘tadi.<ref name=semiloopercabi />
Voyaga yetgan kapalakning qanotlari qaymoqrang boʻlib, oldingi qanotlarida ikkita yaqqol qiya jigarrang chiziq mavjud. Tuxumlar qoʻyilgan paytda sargʻish rangda boʻladi, biroq yetilganda ularda binafsha rangli belgilar paydo boʻladi. Qurtlari yashil yoki sargʻish-yashil rangda boʻlib, tanasi boʻylab ingichka oq chiziqlar oʻtadi.<ref name=semiloopercabi />


== Biologiyasi ==
== Biologiyasi ==
Qurtlari ''[[Echinochloa colona]]'', ''[[Echinochloa crus-galli]]'', ''[[Eleusine indica]]'', ''[[Leersia hexandra]]'', ''[[Leptochloa chinensis]]'', ''[[Oryza sativa]]'', ''[[Paspalum conjugatum]]'', ''[[Paspalum distichum]]'' va ''[[Sorghum bicolor]]'' kabi ekinlarga zarar yetkazuvchi zararkunanda hisoblanadi.<ref name=greensemilooper>{{cite web |url=[https://www.plantwise.org/KnowledgeBank/Datasheet.aspx?dsid=35720](https://www.plantwise.org/KnowledgeBank/Datasheet.aspx?dsid=35720) |title=Rice green semilooper (''Naranga diffusa'') |publisher=Plantwise Knowledge Bank |accessdate=28 March 2018}}</ref> Ular barglarning tashqi to‘qimalari bilan oziqlanadi va hech qachon ichki to‘qimalarga kirib bormaydi. Kuchli zararlanish barglarning to‘kilishiga olib keladi va barg plastinkalari oqish ko‘rinishga ega bo‘ladi.<ref name=greensemilooper />
Qurtlari ''[[Echinochloa colona]]'', ''[[Echinochloa crus-galli]]'', ''[[Eleusine indica]]'', ''[[Leersia hexandra]]'', ''[[Leptochloa chinensis]]'', ''[[Oryza sativa]]'', ''[[Paspalum conjugatum]]'', ''[[Paspalum distichum]]'' va ''[[Sorghum bicolor]]'' kabi ekinlarga zarar yetkazuvchi zararkunanda hisoblanadi.<ref name=greensemilooper>{{cite web |url=[https://www.plantwise.org/KnowledgeBank/Datasheet.aspx?dsid=35720](https://www.plantwise.org/KnowledgeBank/Datasheet.aspx?dsid=35720) |title=Rice green semilooper (''Naranga diffusa'') |publisher=Plantwise Knowledge Bank |accessdate=28 March 2018}}</ref> Ular barglarning tashqi toʻqimalari bilan oziqlanadi va hech qachon ichki toʻqimalarga kirib bormaydi. Kuchli zararlanish barglarning toʻkilishiga olib keladi va barg plastinkalari oqish koʻrinishga ega boʻladi.<ref name=greensemilooper />


== Nazorat qilish ==
== Nazorat qilish ==
Voyaga yetganlarini qo‘lda terib olish va yorug‘lik tuzoqlaridan foydalanish samarali hisoblanadi. Qurtlarga qarshi esa ekin maydonlarini sanitariya holatida saqlash, almashlab ekish va begona o‘tlarni yo‘qotish muhimdir. Yer yaxshi o‘g‘itlangan va yetarli darajada sug‘orilgan bo‘lishi kerak. Ko‘plab mamlakatlarda zararkunandalarni yo‘qotish uchun biologik kurash usullari qo‘llanadi. Qurtlar ''[[Bacillus thuringiensis]]'' bakteriyasining ko‘plab shtammlariga juda sezgir. Shu sababli ko‘plab mamlakatlarda Bt genlari yordamida genetik modifikatsiya qilingan sholi navlari ekiladi. Arilar va boshqa parazitoidlar kabi tabiiy dushmanlar g‘umbak va lichinka bosqichlarini nazorat qilishga yordam beradi.<ref name=greensemilooper />
Voyaga yetganlarini qoʻlda terib olish va yorugʻlik tuzoqlaridan foydalanish samarali hisoblanadi. Qurtlarga qarshi esa ekin maydonlarini sanitariya holatida saqlash, almashlab ekish va begona oʻtlarni yoʻqotish muhimdir. Yer yaxshi oʻgʻitlangan va yetarli darajada sugʻorilgan boʻlishi kerak. Koʻplab mamlakatlarda zararkunandalarni yoʻqotish uchun biologik kurash usullari qoʻllanadi. Qurtlar ''[[Bacillus thuringiensis]]'' bakteriyasining koʻplab shtammlariga juda sezgir. Shu sababli koʻplab mamlakatlarda Bt genlari yordamida genetik modifikatsiya qilingan sholi navlari ekiladi. Arilar va boshqa parazitoidlar kabi tabiiy dushmanlar gʻumbak va lichinka bosqichlarini nazorat qilishga yordam beradi.<ref name=greensemilooper />


Yaponiyada kimyoviy jinsiy jalb qiluvchilar va feromonlardan foydalaniladi va ular yaxshi natija bergan. Biroq yashil yarim halqachilarning ta’sirini kamaytirishning asosiy strategiyasi ekinni agrotexnik jihatdan to‘g‘ri parvarish qilish va zararkunandalar mavjudligini har hafta kuzatib borishdir. Bu [[integratsiyalashgan zararkunandalarni boshqarish]] deb ataladi.<ref name=greensemilooper />
Yaponiyada kimyoviy jinsiy jalb qiluvchilar va feromonlardan foydalaniladi va ular yaxshi natija bergan. Biroq yashil yarim halqachilarning taʼsirini kamaytirishning asosiy strategiyasi ekinni agrotexnik jihatdan toʻgʻri parvarish qilish va zararkunandalar mavjudligini har hafta kuzatib borishdir. Bu [[integratsiyalashgan zararkunandalarni boshqarish]] deb ataladi.<ref name=greensemilooper />


''[[Brachymeria lasus]]'', ''[[Charops bicolor]]''<ref>{{cite web |url=[http://www.nbair.res.in/Featured_insects/Charops-bicolor.php](http://www.nbair.res.in/Featured_insects/Charops-bicolor.php) |title=''Charops bicolor'' (Szépligeti) |publisher=nbair |accessdate=28 March 2018}}</ref> va ''[[Charops brachypterum]]'' kabi parazitlardan lichinka va g‘umbaklarni nazorat qilishda foydalanish mumkin. ''[[Apanteles]]'' turlari lichinkalarga qarshi parazit sifatida qo‘llanadi. ''[[Chlaenius bioculatus]]'' va ''[[Coccinella hieroglyphica]]'' kabi yirtqichlar ham ayrim mamlakatlarda qo‘llanadi. Tuxum va lichinkalarni ''[[Ophionea]]'' turlari yordamida yo‘q qilish mumkin. ''[[Trichogramma]]'' turkumining ko‘plab turlari tuxumlarga qarshi samaralidir.<ref name=semiloopercabi />
''[[Brachymeria lasus]]'', ''[[Charops bicolor]]''<ref>{{cite web |url=[http://www.nbair.res.in/Featured_insects/Charops-bicolor.php](http://www.nbair.res.in/Featured_insects/Charops-bicolor.php) |title=''Charops bicolor'' (Szépligeti) |publisher=nbair |accessdate=28 March 2018}}</ref> va ''[[Charops brachypterum]]'' kabi parazitlardan lichinka va gʻumbaklarni nazorat qilishda foydalanish mumkin. ''[[Apanteles]]'' turlari lichinkalarga qarshi parazit sifatida qoʻllanadi. ''[[Chlaenius bioculatus]]'' va ''[[Coccinella hieroglyphica]]'' kabi yirtqichlar ham ayrim mamlakatlarda qoʻllanadi. Tuxum va lichinkalarni ''[[Ophionea]]'' turlari yordamida yoʻq qilish mumkin. ''[[Trichogramma]]'' turkumining koʻplab turlari tuxumlarga qarshi samaralidir.<ref name=semiloopercabi />


== Manbalar ==
== Manbalar ==
== Tashqi havolalar ==
== Tashqi havolalar ==


* [[http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201302035812](http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201302035812) Sholining yashil yarim halqachisi ''Naranga diffusa'' biologiyasi bo‘yicha tadqiqotlar]
* [[http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201302035812](http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=US201302035812) Sholining yashil yarim halqachisi ''Naranga diffusa'' biologiyasi boʻyicha tadqiqotlar]


[[Turkum:Osiyo kapalaklari]]
[[Turkum:Osiyo kapalaklari]]

2026-yil 20-noyabr, 21:07 dagi (joriy) koʻrinishi

Naranga diffusa
Ilmiy tasniflashUshbu tasnifni tahrirlash
Olam: Hayvonlar
Tip: Boʻgʻimoyoqlilar
Sinf: Hasharotlar
Turkum: Kapalaklar
Oila: Tunlamlar
Binar nomi

(Walker, 1865)

Naranga diffusa — sholining yashil yarim halqachisi deb ataluvchi, Tunlamlar oilasining Eustrotiinae kenja oilasiga mansub kapalak turi. Turni Francis Walker 1865-yilda ilk bor tavsiflagan.[1] U qishloq xoʻjaligi rivojlangan koʻplab mamlakatlarda, jumladan Bangladesh, Hindiston, Shri-Lanka,[2] Xitoy, Gonkong, Eron, Yaponiya, Koreya yarimoroli, Malayziya, Myanma, Filippin, Tailand, Tayvan va Vyetnamda uchraydi.[3]

Tashqi tuzilishi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Labial paypaslagichlarining ikkinchi boʻgʻimi bosh tepasidan yuqoriga yetib boradi va silliq tangachalar bilan qoplangan, uchinchi boʻgʻimi esa juda kichik. Moʻylovlari biroz yoʻgʻonlashgan, halqasimon va erkaklarida mayda kiprikchalar bilan qoplangan. Koʻkrak qismi va qorin qismida tutamchalar yoʻq. Oldingi qanotlarida 7-, 8- va 9-tomirlar umumiy banddan chiqadi. Orqa qanotlarida 3- va 4-tomirlar hujayradan yoki qisqa umumiy banddan chiqadi.[4]

Voyaga yetgan kapalakning qanotlari qaymoqrang boʻlib, oldingi qanotlarida ikkita yaqqol qiya jigarrang chiziq mavjud. Tuxumlar qoʻyilgan paytda sargʻish rangda boʻladi, biroq yetilganda ularda binafsha rangli belgilar paydo boʻladi. Qurtlari yashil yoki sargʻish-yashil rangda boʻlib, tanasi boʻylab ingichka oq chiziqlar oʻtadi.[3]

Qurtlari Echinochloa colona, Echinochloa crus-galli, Eleusine indica, Leersia hexandra, Leptochloa chinensis, Oryza sativa, Paspalum conjugatum, Paspalum distichum va Sorghum bicolor kabi ekinlarga zarar yetkazuvchi zararkunanda hisoblanadi.[5] Ular barglarning tashqi toʻqimalari bilan oziqlanadi va hech qachon ichki toʻqimalarga kirib bormaydi. Kuchli zararlanish barglarning toʻkilishiga olib keladi va barg plastinkalari oqish koʻrinishga ega boʻladi.[5]

Nazorat qilish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Voyaga yetganlarini qoʻlda terib olish va yorugʻlik tuzoqlaridan foydalanish samarali hisoblanadi. Qurtlarga qarshi esa ekin maydonlarini sanitariya holatida saqlash, almashlab ekish va begona oʻtlarni yoʻqotish muhimdir. Yer yaxshi oʻgʻitlangan va yetarli darajada sugʻorilgan boʻlishi kerak. Koʻplab mamlakatlarda zararkunandalarni yoʻqotish uchun biologik kurash usullari qoʻllanadi. Qurtlar Bacillus thuringiensis bakteriyasining koʻplab shtammlariga juda sezgir. Shu sababli koʻplab mamlakatlarda Bt genlari yordamida genetik modifikatsiya qilingan sholi navlari ekiladi. Arilar va boshqa parazitoidlar kabi tabiiy dushmanlar gʻumbak va lichinka bosqichlarini nazorat qilishga yordam beradi.[5]

Yaponiyada kimyoviy jinsiy jalb qiluvchilar va feromonlardan foydalaniladi va ular yaxshi natija bergan. Biroq yashil yarim halqachilarning taʼsirini kamaytirishning asosiy strategiyasi ekinni agrotexnik jihatdan toʻgʻri parvarish qilish va zararkunandalar mavjudligini har hafta kuzatib borishdir. Bu integratsiyalashgan zararkunandalarni boshqarish deb ataladi.[5]

Brachymeria lasus, Charops bicolor[6] va Charops brachypterum kabi parazitlardan lichinka va gʻumbaklarni nazorat qilishda foydalanish mumkin. Apanteles turlari lichinkalarga qarshi parazit sifatida qoʻllanadi. Chlaenius bioculatus va Coccinella hieroglyphica kabi yirtqichlar ham ayrim mamlakatlarda qoʻllanadi. Tuxum va lichinkalarni Ophionea turlari yordamida yoʻq qilish mumkin. Trichogramma turkumining koʻplab turlari tuxumlarga qarshi samaralidir.[3]

  1. ↑ [[1](http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/206ad9f177198d6147e8abbc5947714c) „Species Details: Naranga diffusa Walker, 1865“]. Catalogue of Life. Qaraldi: 2018-yil 29-may.
  2. ↑ Koçak, Ahmet Ömer; Kemal, Muhabbet (20 February 2012). [[2](https://www.academia.edu/1782757/) "Preliminary list of the Lepidoptera of Sri Lanka"]. Cesa News (Centre for Entomological Studies Ankara) (79): 1–57. [3](https://www.academia.edu/1782757/). 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 [[4](https://www.cabi.org/isc/datasheet/35720) „Naranga diffusa (rice green semilooper)“]. cabi. Qaraldi: 2018-yil 28-mart.
  4. ↑ Hampson, G. F.. [[5](https://www.biodiversitylibrary.org/item/180400#page/5/mode/1up) The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma: Moths Volume II]. Taylor and Francis, 1894. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 [[6](https://www.plantwise.org/KnowledgeBank/Datasheet.aspx?dsid=35720) „Rice green semilooper (Naranga diffusa)“]. Plantwise Knowledge Bank. Qaraldi: 2018-yil 28-mart.
  6. ↑ [[7](http://www.nbair.res.in/Featured_insects/Charops-bicolor.php) „Charops bicolor (Szépligeti)“]. nbair. Qaraldi: 2018-yil 28-mart.

Tashqi havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]