Naja al-Kasakiy
Naja al-Kasakiy, yoki Naja – X asrda Halab amiri Sayf ad-Davla xizmatida boʻlgan harbiy xodim. 958-yil bahorida ad-Davla bosh qoʻmondon va boʻlajak imperator Ioann I Tsimisk boshchiligidagi bosqinchi vizantiyalik qoʻshiniga qarshi turish uchun Najani Jaziraga yubordi[1]. Taxminan 10 ming kishilik qoʻshinga boshchilik qilgan Naja Tsimisk tomonidan tor-mor etildi; u Jazira boʻylab hech qanday qarshiliksiz yurishni davom ettirdi, hatto Samsatni egalladi va jangda ad-Davlaning oʻzini ham magʻlub etdi. 960-yilda sharqda Vizantiya mavjud emasligini suiisteʼmol qilishga urinishda, ularning Kritga hujumidan soʻng, al-Davla Najani armanlarning Turnik qal’asiga hujum qilish uchun yubordi va u yerda Hanzit qoʻmondoni patrikios Maykl ustidan gʻalaba qozondi[2]. Keyingi yili Naja yana Armanistonga talonchilik yurishi qildi va u yerda Vizantiya vassalligini qabul qilgan Malatiya amiri Abdulloh ustidan gʻalaba qozondi[3]. 963-yil sentyabrida Naja yana Malatiya atrofida yurish qildi. Oʻsha yilning oʻzida Naja sobiq Harron noibi Hibatulloh boshchiligidagi ichki qoʻzgʻolonni bostirish uchun yuborildi. Qoʻzgʻolonni yenggach, Naja oʻzi ham ad-Davlaga qarshi chiqdi va tezda Mayyaforiqin sari yoʻl oldi. Biroq, Naja shaharni bosib ololomadi va u tez orada Armanistonga chekindi; u yerda Van koʻli atrofidagi bir necha qal’alarni qoʻlga kiritdi. 964-yil kuzida Naja Mayyaforiqinni yana bosib ololmadi va koʻp oʻtmay ad-Davla hokimiyatini yana tan oldi. 965-yil qishida Mayyaforiqinda oʻldirilgan[4].
Manbalar
Adabiyotlar
- Bianquis, Thierry (1997). "Sayf al-Dawla". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume IX: San–Sze (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. 103–110 b. doi:10.1163/1573-3912_islam_COM_1010. ISBN 978-90-04-10422-8. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Sayf+al-Dawla&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Kaldellis, Anthony. Streams of Gold, Rivers of Blood: The Rise and Fall of Byzantium, 955 A.D. to the First Crusade. Oxford University Press, 2017. ISBN 978-0190253226.
- Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). "Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt" (German). Berlin and Boston: De Gruyter. https://www.degruyter.com/view/db/pmbz.