Kontent qismiga oʻtish

Nükhetsezâ xonim

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Nükhetsezâ xonim
Tugʻilishi Hadicha xonim Hatug
2-yanvar 1827-yil
Abxaziya
Vafoti 15-may 1850-yil(1850-05-15)
(23 yoshda)
Konstantinopol, Usmoniylar davlati
(hozirgi Istanbul, Turkiya)
Dafn etilgan joy
Sulton xonimlar maqbarasi, Yangi masjid, Istanbul
Turmush oʻrtogʻi
Abdulmajid I
(turm. 1845)
Farzandlari Aliye Sulton
Shahzoda Ahmad
Nazima Sulton
Shahzoda Mehmed Burhoniddin
Toʻliq nomi
turkcha: Hatice Nükhetsezâ Hanim
usmonli turkcha: نکت سزا خانم‎‎
Uy Usmoniylar (nikoh orqali)
Otasi Baras Hatuğ bey
Onasi Ferxunde xonim
Dini Islom, sunniylik

Hadicha Nükhetseza xonim (usmonli turkcha: نکت سزا خانم‎‎ – „boy ifor“; 1827-yil 2-yanvarda tugʻilgan – 1850-yil 15-mayda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulmajid I ning xotini.

Hayoti

Nükhetsezâ xonim 1827-yil 2-yanvarda tugʻilgan. U abxaz zodagoni Baras Hatuğ bey va gruzin millatiga mansub Ferxune xonimning qizi boʻlgan. Asl ismi – Hadicha xonim Hatug.

Hadicha saroyda Abdulmajid I ning onasi Bezmiâlem Sultonning tarbiyasi ostida voyaga yetgan. Saroyda unga Nükhetseza ismi berilgan[1]. U qoʻshiqlarni aʼlo darajada ijro etuvchi xonanda, shuningdek, mohir rassom va pianinochi boʻlgan.

Nükhetseza Abdulmajidga 1841-yil 21-oktyabrda turmushga chiqqan. Aytilishicha, sulton uning qoʻshiq kuylaganini eshitib unga oshiq boʻlgan. Abdulmajidga turmushga chiqqanidan keyin unga „Ikkinchi iqbol“ unvoni berilgan. 1842-yilda u birinchi farzandi Aliye Sultonni dunyoga keltirgan, biroq qizi oʻsha yilning oʻzida vafot etgan. 1845-yilda Nükhetsezaga „Bosh Iqbol“ (Birinchi Iqbol) unvoni berilgan[2]. Abdulmajid bilan nikohidan 1 yil oʻtgach, 1846-yil 5-iyunda u Eski Çırağan saroyida ikkinchi farzandi, oʻgʻli Shahzoda Ahmadni dunyoga keltirgan. Biroq shahzoda ertasi kuni 1846-yil 6-iyunda vafot etgan[2]. 1846-yilning iyun oyida Fransiya elchisi François-Adolphe de Bourqueney Abdulmajid Rumeliyaga qilgan safaridan kutilmaganda qaytishga majbur boʻlgani, sevimli xotini, endigina „baxtsiz tugʻruq“ni boshdan kechirgan ayolini tasalli berish uchun shoshilinch ravishda saroyga qaytgani haqida qayd etgan[3].

Oradan 1 yil oʻtgach, 1847-yil 27-noyabrda Eski Beylerbeyi saroyida Nükhetseza xonim uchinchi farzandi Fatma Nazima Sultonni dunyoga keltirgan[4]. Biroq u ham 5 kundan soʻng 1847-yil 1-dekabrda vafot etgan[5]. Yana 1 yil oʻtgach, 1849-yil 23-mayda Eski Beylerbeyi saroyida toʻrtinchi va soʻnggi farzandi, oʻgʻli Shahzoda Mehmed Burhoniddinni dunyoga keltirgan. Burhoniddin uning tirik qolgan yagona farzandi edi[6].

Oʻlimi

Nükhetsezâ xonim 1850-yil 15-mayda sil kasalligidan vafot etgan va Istanbuldagi Yangi masjidning sulton xonimlar maqbarasiga dafn qilingan. Uning oʻlimidan soʻng oʻgʻli Mehmedni Abdulmajidning farzandsiz qolgan boshqa xotini Neverser xonim asrab olgan[6][7].

Farzandlari

Ismi Tugʻilgan sanasi Vafot sanasi Izohlar
Aliye Sulton 1842-yil[8][9] 1842-yil[8][9] Çırağan saroyida tugʻilgan[8]. Yangi masjidda dafn qilingan[8].
Shahzoda Ahmad 1846-yil 5-iyun[8][9] 1846-yil 6-iyun[8][9] Çırağan saroyida tugʻilgan[8]. Yangi masjidda dafn qilingan[8].
Fatma Nazima Sulton 1847-yil 26 noyabr[5][10] 1847-yil 1-dekabr[5][10] Beylerbeyi saroyida tugʻilgan[5]. Yangi masjidda dafn qilingan[5].
Shahzoda Mehmed Burhoniddin 1849-yil 23-may[6][10][11] 1876-yil 4-noyabr[11] Onasining oʻlimidan soʻng uni Neverser xonim asrab olgan. Uch marta uylangan, bir oʻgʻil va bir qiz koʻrgan[12][13].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 600.
  2. ↑ 2,0 2,1 Uluçay 2011, s. 216.
  3. ↑ Eldem, Edhem. The harem seen by Prince Salahaddin Efendi (1861-1915). Searching for women in male-authored documentation, 2018 — 27-bet. 
  4. ↑ Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 13-bet. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Uluçay 2011, s. 226.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Uluçay 2011, s. 217.
  7. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 601.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 Uluçay 2011, s. 216-17.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Paşa 1960, s. 144.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Paşa 1960, s. 145.
  11. ↑ 11,0 11,1 Brookes 2010, s. 279.
  12. ↑ Bey, M.S.. Osmanlı devletinde kim kimdi, Küğ yayını. Küğ Yayını, 1969 — 220-bet. 
  13. ↑ Turkey. Meclis-i Mebusan. Meclisi Mebusan zabıt ceridesi. TBMM Basımevi, 1982 — 4-bet. 

Adabiyotlar

  • Uluçay, M. Çağatay. Padişahlarning ayollari va qizlari. Ötüken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5. 
  • Sakaoğlu, Necdet. Bu mulkning ayol sultonlari: Valida sultonlar, xotunlar, hasekilar, qodinafandilar, sultanafandilar. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-6-051-71079-2. 
  • Paşa, Ahmed Cevdet. Tazakkir. [2]. 13 - 20, 2-jild. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1960. 
  • Brookes, Douglas Scott. Kanizak, malika va muallima: Usmonli haramidan ovozlar. Texas universiteti matbuoti, 2010. ISBN 978-0-292-78335-5. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Nükhetsezâ_xonim&oldid=672031" dan olindi