Murshid: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Murshid''' (arab. مرشد — yoʻl koʻrsatuvchi) — tasavvufsl tariqat odoblaridan saboq beruvchi pir, shayx va ustoz<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. “Murshid” soʻzi “r-sh-d” oʻzagidan olingan boʻlib, asosiy maʼnosi “toʻgʻrilik, aql-idrok, yetuklik sohibi boʻlish” deganidir<ref>{{Kitob manbasi|title=See Hans Wehr's Arabic Dictionary, 4th ed., s.v. rašada.}}</ref>. Tasavvufda u ruhiy yoʻlboshchiga ishora qiladi. Bu atama Naqshbandiya, Qodiriya, Chishtiya, Shoziliya va Suhravardiya kabi soʻfiylik tariqatlarida koʻp qoʻllanadi. | '''Murshid''' (arab. مرشد — yoʻl koʻrsatuvchi) — tasavvufsl tariqat odoblaridan saboq beruvchi pir, shayx va ustoz<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. “Murshid” soʻzi “r-sh-d” oʻzagidan olingan boʻlib, asosiy maʼnosi “toʻgʻrilik, aql-idrok, yetuklik sohibi boʻlish” deganidir<ref>{{Kitob manbasi|title=See Hans Wehr's Arabic Dictionary, 4th ed., s.v. rašada.}}</ref>. Tasavvufda u ruhiy yoʻlboshchiga ishora qiladi. Bu atama Naqshbandiya, Qodiriya, Chishtiya, Shoziliya va Suhravardiya kabi soʻfiylik tariqatlarida koʻp qoʻllanadi. | ||
Tasavvuf | Tasavvuf yoʻli '''shogird''' (murid)ning ruhiy yoʻlboshchi (murshid)ga bayʼat qilishi bilan boshlanadi. Qurʼoni karim bu bayʼat haqida shunday deydi: " Albatta, senga bayʼat qilayotganlar faqat Allohning Oʻziga bayʼat qilmoqdalar. Allohning qoʻli ularning qoʻllari ustidadir<ref>{{Kitob manbasi|title=Cf. Martin Lings, What is Sufism, Islamic Texts Society, Cambridge, p. 125}}</ref>” (48:10). | ||
Murshidning vazifasi shogirdini soʻfiylik yoʻlida ruhan yoʻnaltirish va unga ogʻzaki yoʻl-yoʻriq berishdan iborat, ammo arab tilidagi murshid atamasining toʻliq maʼnosiga koʻra, "oʻzi yoʻlning oxiriga yetgan kishigina ruhiy rahbar” hisoblanadi. | Murshidning vazifasi shogirdini soʻfiylik yoʻlida ruhan yoʻnaltirish va unga ogʻzaki yoʻl-yoʻriq berishdan iborat, ammo arab tilidagi murshid atamasining toʻliq maʼnosiga koʻra, "oʻzi yoʻlning oxiriga yetgan kishigina ruhiy rahbar” hisoblanadi. | ||
Murshid odatda bitta tariqat (maʼnaviy yoʻl) uchun ustozlik qilishga ruxsat oladi. Har qanday tariqat yoki silsilada bir vaqtning oʻzida bitta murshid boʻlib, u maʼnaviy tartib rahnamosi hisoblanadi. U xalifalik (oʻrinbosarlik) yoʻli bilan shayx sifatida tayinlanadi: bu jarayonda shayx | Murshid odatda bitta tariqat (maʼnaviy yoʻl) uchun ustozlik qilishga ruxsat oladi. Har qanday tariqat yoki silsilada bir vaqtning oʻzida bitta murshid boʻlib, u maʼnaviy tartib rahnamosi hisoblanadi. U xalifalik (oʻrinbosarlik) yoʻli bilan shayx sifatida tayinlanadi: bu jarayonda shayx oʻz shogirdlaridan birini xalifalik uchun oʻzining vorisi deb eʼlon qiladi. | ||
== Ahamiyati == | == Ahamiyati == | ||
Tasavvufda ilohiy nurni murshid qalbidan shogirdga yetkazish har qanday ilm manbasidan ustun | Tasavvufda ilohiy nurni murshid qalbidan shogirdga yetkazish har qanday ilm manbasidan ustun boʻlib, u toʻgʻridan-toʻgʻri ilohiylikka intilishning yagona yoʻlidir. Murshidi komil akmal (“Insoni komil” ham deyiladi) tushunchasi aksariyat tariqatlarda muhim ahamiyatga ega. Unga koʻra, Alloh taolo mavjudligining mukammal timsoli boʻlgan va islom dinining paygʻambari Muhammad (s.a.v.)ning izidan boradigan Qutb yoki “Universal Inson” yer yuzida hamisha mavjud boʻlib qoladi. | ||
== Havolalar == | == Havolalar == | ||
2026-yil 20-noyabr, 20:42 dagi (joriy) koʻrinishi
Bu maqolada ichki havolalar juda kam. |
| Islom haqidagi tushunchalarning bir qismi |
| Usul al-Fiqh |
|---|
| Fiqh |
| Ahkom |
| Yuridik lavozimlar va unvonlar |
|
Murshid (arab. مرشد — yoʻl koʻrsatuvchi) — tasavvufsl tariqat odoblaridan saboq beruvchi pir, shayx va ustoz[1]. “Murshid” soʻzi “r-sh-d” oʻzagidan olingan boʻlib, asosiy maʼnosi “toʻgʻrilik, aql-idrok, yetuklik sohibi boʻlish” deganidir[2]. Tasavvufda u ruhiy yoʻlboshchiga ishora qiladi. Bu atama Naqshbandiya, Qodiriya, Chishtiya, Shoziliya va Suhravardiya kabi soʻfiylik tariqatlarida koʻp qoʻllanadi.
Tasavvuf yoʻli shogird (murid)ning ruhiy yoʻlboshchi (murshid)ga bayʼat qilishi bilan boshlanadi. Qurʼoni karim bu bayʼat haqida shunday deydi: " Albatta, senga bayʼat qilayotganlar faqat Allohning Oʻziga bayʼat qilmoqdalar. Allohning qoʻli ularning qoʻllari ustidadir[3]” (48:10).
Murshidning vazifasi shogirdini soʻfiylik yoʻlida ruhan yoʻnaltirish va unga ogʻzaki yoʻl-yoʻriq berishdan iborat, ammo arab tilidagi murshid atamasining toʻliq maʼnosiga koʻra, "oʻzi yoʻlning oxiriga yetgan kishigina ruhiy rahbar” hisoblanadi.
Murshid odatda bitta tariqat (maʼnaviy yoʻl) uchun ustozlik qilishga ruxsat oladi. Har qanday tariqat yoki silsilada bir vaqtning oʻzida bitta murshid boʻlib, u maʼnaviy tartib rahnamosi hisoblanadi. U xalifalik (oʻrinbosarlik) yoʻli bilan shayx sifatida tayinlanadi: bu jarayonda shayx oʻz shogirdlaridan birini xalifalik uchun oʻzining vorisi deb eʼlon qiladi.
Ahamiyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tasavvufda ilohiy nurni murshid qalbidan shogirdga yetkazish har qanday ilm manbasidan ustun boʻlib, u toʻgʻridan-toʻgʻri ilohiylikka intilishning yagona yoʻlidir. Murshidi komil akmal (“Insoni komil” ham deyiladi) tushunchasi aksariyat tariqatlarda muhim ahamiyatga ega. Unga koʻra, Alloh taolo mavjudligining mukammal timsoli boʻlgan va islom dinining paygʻambari Muhammad (s.a.v.)ning izidan boradigan Qutb yoki “Universal Inson” yer yuzida hamisha mavjud boʻlib qoladi.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Islom diniga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |