Muhammad ibn al-Habib
Muhammad ibn al-Habib | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | 1876 |
| Vafoti | 10 yanvar, 1972-yil |
| Dini | Islom |
| Era | 20-asr |
| Imom | molikiylik (tasavvuf) |
| Asosiy qiziqish(lar)i | tasavvuf |
Muhammad ibn al-Habib ibn as-Siddiq al-Amgari al-Idrisiy al-Hasaniy (1876–1972) – marokashlik islomiy muallim, muallif va shayx, Marokashdagi Darqoviy tariqati shayxi edi.
Hayoti va taʼlimi
Muhammad ibn al-Habib 1876-yilda Fas shahrida tugʻilgan. Muayyan yoshga yetgach, Qantara Abu-r-Ruʼusdagi Qurʼon kuttabiga bordi va u yerda Sidi al-Hashimiy as-Sanhajidan Qurʼonni oʻqish, yozish va qiroatni oʻrgandi. Shuningdek, u Qasba an-Navvar maktabida Sidi Ahmad al-Filaliy qoʻlida tahsil olib, Qurʼonni yod oldi. Taxminan 1894-yilda Abul-Junud masjidida taʼlim olishni boshladi, u yerda Sidi Mahmad al-Irariy qoʻlida Ajrumiyyani[1], Alfiyani, al-Bannoniyning as-Sullam asarini va at-Termiziyning Shamoilini oʻrgandi[2].
Soʻngra u al-Qaraviyin masjidida Sidi Ahmad ibn al-Jiloliy al-Amgari qoʻlida Xalilning Muxtasarini[3], jumladan unga az-Zurqoniy, al-Bannoniy va al-Xaroshiy tomonidan yozilgan sharhlarini oʻrgandi. U Sidi Abu Bakr ibn al-Arabiy Bannoniy va Shayx at-Tavudiy ibn Savdaning sharhi bilan Tuhfani hamda Shayx Xalilning Muallim va Shogird odobi haqidagi toʻplamini oʻrgandi. U Ahmad ibn al-Xayyot az-Zargari qoʻlida Sahih al-Buxoriyning bir qismini va Ibn Atoullohning Hikam asarini oʻqib tahlil qildi[4][manba kerak].
U az-Zaqqoqiyyani[5] va shayxning oʻzi chetiga yozgan hashiyasini Sidi Abdusalom al-Huvariydan oʻrgandi. Alfiyani al-Makudiy sharhi bilan va al-Muvaddihni Sidi Xalil al-Xolidiydan, Jomeʼ al-Jevomeʼning bir qismini va Ahmad ibn Hanbalning Musnadining bir qismini Muhammad ibn Jaʼfar al-Kittaniydan, Xalilning Muxtasari, Muxtasar as-Saʼdning xulosasi va Tavhid al-Murshidning bir qismini Sidi J. Muhammad Fatha Junun bilan Shayx at-Tayyib ibn Kiran sharhi asosida oʻqib oʻrgandi[manba kerak].
Mavlaviy Abdulloh ibn Idris al-Badroviydan u Sahih al-Buxoriyni, Xalilning Muxtasarining bir qismini, Shayx at-Tayyib ibn Kiranning al-Istiʼarasini va al-Busiriyning Hamziyya qasidasi bir qismini Ibn Hajar sharhi bilan oʻrgandi. Sidi Hammad as-Sanhajidan u Xalilning Muxtasarining bir qismini, Qozı Iyod ibn Musoning ash-Shifo asarini va Mayyaraning al-Murshid al-Muʼin asari bir qismini oʻrgandi. Shuningdek, u al-Murshid al-Muʼinni Sidi Muhammad ibn Abdurrahmon al-Filaliydan ham oʻrgandi[manba kerak].
Taʼlimoti
U 1901-yilda oʻzining rasmiy tahsilini toʻxtatib, Qasba an-Navvar masjidida koʻngilli ravishda dars oʻta boshladi, al-Murshid al-Muʼin, Xalilning Muxtasari, Imom Molikning Muvattosi, as-Sanusiyya va tafsirdan dars berdi. U 1936-yilda Meknesga hijrat qilgungacha oʻquv va ikkilamchi ilmiy faoliyatlarini davom ettirdi. U yerda ham oʻz ilmiy faoliyatini davom ettirib, Zaytuna masjidida tafsir va fiqhdan al-Qayravoniyning Risolasi asosida, hamda tasavvufdan Hikam, al-Murshid al-Muʼin, Qozi Iyodning ash-Shifosi, Imom al-Axdariyning (mantiqqa oid qisqa sheʼr) as-Sullam asariga Bennaniy yozgan sharhi va Ibn Molikning arab tili ilmlariga oid ming misrali Alfiya sheʼriga al-Makkudiy yozgan sharhi asosida darslar oʻtkazdi[manba kerak].
Ijozalari va safarlari
Badruddin ad-Damashqiy unga Damashqda yozma ijozatnoma berdi, shuningdek, u Tlemsen qozisi Sidi Abu Shuʼaybdan ijazatnoma oldi, Ahmad ibn al-Jiloliy al-Amgari va Sidi Abu Bakr ibn al-Arabiy Bannoniylardan ogʻzaki ijozatlar oldi. 1931-yilda u Makkaga haj safari bilan borib, Shayx Baxit al-Mutiʼiy hamda Shayx as-Simalutiy kabi koʻplab ulamolar bilan uchrashdi. Suriyada u Tavfiq al-Ayyubiy va Badruddin ad-Damashqiy bilan uchrashdi. Keyin u Jazoirga safar qilib, Blidada Sidi Muhammad ibn Jalul va Sidi Ahmad, hamda Ujda atrofida Sidi Muhammad al-Qodiy bilan tanishdi. U yerda boʻlgan vaqtida Sahih al-Buxoriy va Shayx at-Tayyib ibn Kiran sharhi bilan al-Murshid al-Muʼindan darslar berdi[manba kerak].
U oʻz oilasi hamrohligida uchinchi bor hajni ado etish niyatida 1971-yil dekabrida Miknasdan chiqib ketdi, biroq 1972-yil 10-yanvarda Blidada vafot etdi. Oʻsha kunning oʻzida u oʻzi ochgan Darqaviy zaviyasiga dafn etildi. Oʻsha yil 31-yanvar kuni u Zaytuna masjidi yaqinidagi oʻz zaviyasida (Miknas) Darb al-Pasha mahallasiga qayta dafn etildi[manba kerak].
Asarlari
U quyidagi asarlarni yozgan:
- Sayohat qiluvchi muridlarning orzusi va oriflarning tuhfası nomli devon (sheʼrlar yoki nasrlar toʻplami). U Marokashda kamida ikki marta, Angliyada bir marta nashr qilingan va bir necha bor qayta chop etilgan, yaqinda esa Madinah Media tomonidan toʻliq yangi tahriri chop etilgan.
- Sidi Muhammad al-Arabiy al-Alaviy al-Madgariyning Hofizasiga yozilgan sharh. Unda Muhammadning duo va salovotlari, Qurʼondan baʼzi oyatlar hamda Shaziliy hizblarining ayrimlari jamlangan.
- Salot al-Mashishiyyaga yozilgan sharh.
- tasavvuf, goʻzal axloq, Allohni madh qilish, Muhammadni madh etish va diniy pand-nasihatlar haqidagi bir qancha qasidalar (koʻp mavzuli sheʼrlar).
Manbalar
- ↑ The quite famous precis of grammar by Ibn Ajurrūm al-Sanhaji (d.1323)
- ↑ Shamā'il al-rasūl („The Beautiful Characteristics of the Prophet“), by al-Hakim al-Tirmidhi (d.898)
- ↑ "Precus" of Maliki law written by Khalil ibn Ishaq al-Jundi (d.1365),
- ↑ The Hikam (Sentences), written by Ibn 'Ataʼllah, the third great master of the Shadili, who died in Cairo in 1310
- ↑ A didactic poem on Maliki law by Abu’l Hasan Ali al-Tujibi (d.1506)