Muhammad ibn Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy
| Muhammad ibn Yazid al-Muhallabiy محمد بن يزيد المهلبيMuhammad ibn Yazid al-Muhallabiy محمد بن يزيد المهلبي | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi | Abbosiylar xalifaligi |
| Vafoti |
811-yil oxiri yoki 812-yil boshi Ahvoz, Abbosiylar xalifaligi |
| Ota-onasi | Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy |
| Harbiy xizmatlari | |
| Janglari | Toʻrtinchi Fitna |
Muhammad ibn Yazid ibn Hatim al-Muhallabiy (arabcha: محمد بن يزيد بن حاتم المهلبي; 811-yil oxiri yoki 812-yil boshida vafot etgan) — al-Amin xalifaligi davrida Abbosiylar sulolasi uchun al-Ahvoz (janubi-sharqiy Iroq) ning abbosiy noibi. U al-Amin va al-Maʼmun oʻrtasidagi fuqarolar urushi chogʻida Tohir ibn Husayn qoʻshiniga qarshi al-Ahvozni himoya qilayotib oʻldirilgan.
Faoliyati
Muhammad mashhur Muhallabiylar oilasiga mansub boʻlib, shu nomdagi al-Muhallabning chevarasining chevarasi edi[1]. Nomaʼlum bir sanada u xalifa al-Amin tomonidan al-Ahvoz noibligiga tayinlangan. 811-yil boshida markazi Iroqda boʻlgan al-Amin hamda Xurosonda boʻlgan ukasi al-Maʼmun oʻrtasida fuqarolar urushi boshlanganida, u al-Aminga sodiq qolib, uning nomidan al-Ahvozni himoya qildi[2].
Urush boshlanganda ikki tomon oʻrtasidagi janglar dastlab al-Ahvoz yaqinida boʻlmadi, biroq 811-yil kuziga kelib al-Maʼmunning sarkardasi Tohir Xurosondan shimoliy Iroq chekkasidagi Hulvon tumani tomon yurib bordi. Oradan koʻp oʻtmay, Muhammad Hulvondan al-Ahvozni egallash uchun qoʻshin yoʻlga chiqqani haqida xabar oldi; bunga javoban u oʻz kuchlarini toʻplab, shimolga — Askar Mukram tomon yoʻl oldi. Biroq dushman kuchlari yaqinlashgach, u xavotirga tushib, al-Ahvozga qaytishga qaror qildi. Shunday qilib u ortga burilib shaharga qaytib yoʻl oldi, Tohirning odamlari esa uning ortidan juda yaqin masofada quvib keldi[3].
Muhammad al-Ahvozga yetib kelishi bilan shaharga kirib, oʻz odamlarini jangga tayyorladi. Ular koʻp oʻtmay Tohirning tosh va kamon oʻqlari bilan hujum qilgan ilgʻor kuchlariga duch kelishdi. Ikki tomon oʻrtasida shiddatli jang boshlandi va tez orada Muhammadning koʻplab askarlari qochishga tushdi. Jangni boy berayotganini koʻrgan Muhammad bir necha ozod qilingan qullari bilan otlaridan tushib, ularning paylarini kesib tashladi va Tohirning odamlariga hujum qilib, ularning koʻpini oʻldirdi. Biroq, hujum paytida Muhammadga nayza tegib yiqildi; shundan soʻng bir guruh dushman askarlari uning ustiga bostirib kelib, oʻlgunicha zarba berdilar. Shunday qilib, Tohir jangda gʻalaba qozonib, al-Ahvozni egalladi[4].
Manbalar
Adabiyotlar
- Crone, Patricia. Slaves on Horses: The Evolution of the Islamic Polity. Cambridge: Cambridge University Press, 1980. ISBN 0-521-52940-9.
- The History of al-Ṭabarī, Volume XXXI: The War Between Brothers: The Caliphate of Muḥammad al-Amīn, A.D. 809–813/A.H. 193–198, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1992. ISBN 978-0-7914-1085-1.
- Al-Yaʼqubi, Ahmad ibn Abu Yaʼqub. Historiae, Vol. 2. Ed. M. Th. Houtsma. Leiden: E. J. Brill, 1883.