Muhammad ibn Ibrohim al-Musʼabiy
| Muhammad ibn Ibrohim al-Musʼabiy | |
|---|---|
| Fors viloyati noibi | |
| Monarx |
al-Vosiq al-Mutavakkil |
| Oʻtmishdoshi | Muhammad ibn Isʼhoq |
| Vorisi | al-Husayn ibn Ismoil |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi | nomaʼlum |
| Vafoti | 850 |
| Otasi | Ibrohim al-Musʼabiy |
Abu Abdulloh Muhammad ibn Ibrohim ibn Musʼab[1] (arabcha: ابو عبد الله محمد بن إبراهيم بن مصعب, tax. 850-yilda vafot etgan) Abbosiylar xalifaligining musʼabiy harbiy qoʻmondoni va viloyat amaldori boʻlgan. 846/847-yildan to vafotiga qadar Fors viloyati noibi lavozimida xizmat qilgan.
Faoliyati
Musʼabiylar oilasiga mansub boʻlgan Muhammad uzoq yillar Bagʻdodning xavfsizlik xizmati boshligʻi (shurta) boʻlgan Isʼhoq ibn Ibrohimning ukasi hamda Xurosonning Tohiriy hukmdori Abdulloh ibn Tohirning amakivachchasi edi[2]. Abdulloh xalifa al-Muʼtasimning 838-yilgi Amorium yurishida ishtirok etgan[3]. Bu yurish davomida avangarddan keyingi qoʻshinlarga qoʻmondonlik qilgan. Tez orada, xalifani oʻldirish uchun uyushtirilgan fitnada qatnashgan Ujayf ibn Anbasani qatl etish uchun masʼul boʻlgan[4]. Keyingi yili Abdulloh ibn Tohirning Tabaristondagi isyonchi shahzoda Mazyorga qarshi olib borgan harbiy yurishida xalifa qoʻshinlariga boshchilik qilgan. Bu yurishda Mazyorning qoʻmondoni ad-Durriyga qarshi muvaffaqiyatli jang olib borib, uni asir olgan va qatl ettirgan[5].
846-yilda Muhammad Bagʻdodda akasi Is’hoqning oʻrnida vakil boʻlib turganda, Ahmad ibn Nasr al-Xuzoiy isyon koʻtarishga urinib koʻradi. Shaharda shubhali faoliyat haqida xabar olgach, Muhammad vaziyatni oʻrganish uchun maxsus vakil yuboradi va tez orada rejalashtirilayotgan isyon toʻgʻrisida maʼlumot oladi. Keyingi bir necha kun ichida uning odamlari Ahmad va fitna ishtirokchilarini qoʻlga olib, soʻroq qilish uchun xalifa al-Vosiq huzuriga olib borishadi[6].
846/847-yilda Muhammad Fors viloyatiga noib etib tayinlanib, mazkur lavozimda 850-yilgacha faoliyat olib boradi. Shu yili xalifalik taxt vorisi al-Mu’tazz viloyatni oʻz jiyani Muhammad ibn Is’hoq ibn Ibrohimga topshiradi. Muhammad ibn Is’hoq Muhammadga nisbatan dushmanlik kayfiyatini bildirganidan soʻng, xalifa al-Mutavakkilga shikoyat qilgan. Natijada amakisi hokimlikdan chetlatilib, uning oʻrniga al-Husayn ibn Ismoil al-Mus’abiy tayinlangan. Keyinchalik al-Husayn Muhammadni qatl ettirib, uning mol-mulki va oilasini Samaraga joʻnatgan[7].
Manbalar
- ↑ Al-Tabari 1985–2007, v. 33: p. 164.
- ↑ Al-Tabari 1985–2007, v. 34: Table 3; Bosworth 2012, s. 82.
- ↑ Al-Mas'udi 1873, s. 135.
- ↑ Al-Tabari 1985–2007, v. 33: pp. 131-32.
- ↑ Al-Tabari 1985–2007, v. 33: pp. 148 ff.; 169-74; Al-Ya'qubi 1883, ss. 582–83; Browne 1905, s. 154; Minorsky 1993, s. 437.
- ↑ Al-Tabari 1985–2007, v. 34: pp. 29-30.
- ↑ Bosworth 1999, ss. 101–02; Al-Tabari 1985–2007, v. 34: pp. 51, 107-09; Al-Ya'qubi 1883, s. 596.
Adabiyotlar
- Bosworth, Clifford Edmund „The Tahirids and Mus'abids“, . The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, Digital, Edinburgh: Edinburgh University Press, 2012 — 82-bet. ISBN 978-0-7486-2137-8.
- Bosworth, C. E. „The Tahirids and Saffarids“, . The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge: Cambridge University Press, 1999 — 90–135-bet. ISBN 0-521-20093-8.
- Browne, Edward G.. An Abridged Translation of the History of Tabaristan, Compiled About A.H. 613 (A.D. 1216), by Muhammad b. al-Hasan b. Isfandiyar. Leiden and London: E. J. Brill and Bernard Quaritch, 1905.
- Al-Mas'udi, Ali ibn al-Husain. Les Prairies D'Or, Tome Septieme, Ed. and Trans. Charles Barbier de Meynard and Abel Pavet de Courteille, Paris: Imprimerie Nationale, 1873.
- Minorsky, V. (1993). "Mazyar". in Houtsma, M. Th.; Wensinck, A. J.; Levi-Provencal, E. et al.. E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936. V (Reprint nashri). Leiden. 435–437 b. ISBN 90-04-09791-0. https://books.google.com/books?id=Va6oSxzojzoC.
- Al-Tabari, Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir. The History of Al-Ṭabarī.. Albany, NY: State University of New York Press, 1985–2007.
- Al-Ya'qubi, Ahmad ibn Abu Ya'qub. Historiae, Vol. 2. Leiden: E. J. Brill, 1883.