Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Моҳаммед бин Ҳаммам

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
(Muhammad ibn Hammamdan yoʻnaltirildi)
Моҳаммед бин Ҳаммам
محمد بن همّام
Bin Hamam 2010
Бин Ҳаммам ин 2010
АФCнинг 9-президенти
Мансаб даври
2002-йил 1-август – 2011-йил 29-май[1]
Вице-президент Зҳанг Жилонг
Аввалгиси Аҳмад Шаҳ
Кейингиси Зҳанг Жилонг[2] (вазифасини бажарувчи)
Қатар футбол ассоциацияси раиси
Мансаб даври
1992-йил 1-феврал – 1996-йил 1-феврал
Аввалгиси Раҳман Ридзҳа
Кейингиси Моҳаммед Ҳашем
Шахсий маълумотлари
Таваллуди
Моҳаммед бин Ҳаммам

1949-йил 8-май (1949-05-08) (77 ёш)
Дўҳа, Қатар
Турмуш ўртоғи Уч марта ажрашган.
Болалари 11
Касби Футбол амалдори

Моҳаммед бин Ҳаммам (арабча: محمد بن همّام‎‎; 1949-йил 8-майда туғилган) — қатарлик собиқ футбол расмийси. У 2002-йилдан 2011-йилгача Осиё футбол конфедерацияси (АФC) президенти, 1996-йилдан 2011-йилгача эса ФИФАнинг 24 кишидан иборат ижроия қўмитаси аъзоси бўлган[3].

2011-йил 23-июлда ФИФА Этика қўмитаси қарори билан Бин Ҳаммам ФИФА ва футболга алоқадор барча фаолият турларидан умрбод четлатилди[4]. Бин Ҳаммам ушбу жазога қарши Спорт арбитраж судига (CАС) шикоят қилди ва 2012-йил 19-июлда етарли далиллар йўқлиги сабабли тақиқ бекор қилинди[5]. Бироқ, орадан бор-йўғи 5 ой ўтиб — 2012-йил декабр ойида, ОФК президенти сифатидаги фаолиятида „манфаатлар тўқнашуви“ аниқлангач, ФИФА Бин Ҳаммамни футболдан иккинчи марта умрбод четлатди[6].

2014-йил июн ойида Британиянинг „Сундай Тимес“ газетаси у ҳақида фош этувчи мақола эълон қилди. Газета ошкор бўлган электрон хатларни чоп этди; уларда Бин Ҳаммам ФИФА президентлиги учун сайлов кампанияси даврида, шунингдек, 2010-йил декабр ойида бўлиб ўтган 2018 ва 2022-йилги ФИФА Жаҳон чемпионатларини ўтказиш ҳуқуқини бериш бўйича қарор қабул қилинишидан олдин, бошқа мамлакатлар футбол ассоциациялари вакилларига пул тўлагани кўрсатилган эди.

Ёшлиги

У 1949-йил 8-майда Қатар пойтахти Доҳада дунёга келган. Отаси тадбиркор, онаси эса ҳамшира бўлган. Унинг ўн бир нафар фарзанди бор. 1972-йилдан 1996-йилгача Қатар футбол ташкилотида фаолият юритган.

1975-йилда у „Кемcо“ номли компанияга асос солган. 1976-йилда „Ал-Райян“ клуби президенти бўлган ва 1987-йилда бу лавозимни тарк этган. У кетганидан бир йил ўтиб, „Ал-Райян“ Қатар футболининг иккинчи дивизионига тушиб кетди. Кейинчалик у қайтиб келиб, жамоанинг юқори дивизионга қайтишига муваффақ бўлди; ўша — 1989/90-йилги мавсумда жамоа 6-бор чемпионликни қўлга киритди. 1992-йил 1-февралда у Қатар футбол ассоциацияси (ҚФА) президенти этиб тайинланди ва ўша йилнинг ўзида жамоа ўз тарихидаги илк кубогини — „Кўрфаз кубоги“ни (Гулф Cуп) қўлга киритди.

Осиё футбол конфедерацияси (ОФК) президентлиги

1996-йилда у ФИФА сафига қўшилди ва кейинчалик Осиё футбол конфедерацияси (ОФК) президенти бўлди.

У раҳбарлик қилган даврда ОФК Чемпионлар лигаси ташкил этилди ҳамда Австралия ОФКга қабул қилинди. Шунингдек, у „Висион Асиа“ деб номланган стратегик ривожланиш дастурини бошлаб берди. 1996-йилдан буён у ФИФА Ижроия қўмитаси аъзоси ҳисобланади. У „Wеллингтон Пҳоэних“ жамоасининг Осиё Чемпионлар лигасида иштирок этишига қарши чиққан. 2011-йил 5-январда у яна ушбу лавозимга қайта сайланди.

2011-йил март ойида у араб ва мусулмон мамлакатларини Фаластин миллий футбол терма жамоаси билан „Файсал ал-Ҳусайний“ халқаро стадионида ўйин ўтказишга чақирди: „Умид қиламанки, барча араб ва мусулмон жамоалари бу ерга келиб, Фаластин билан уларнинг ўз уй стадионида ўйинлар ўтказишади“. Минтақадаги бир қатор футбол жамоалари бу таклифни рад этишди, чунки у ерда ўйин ўтказиш Исроилнинг Ғарбий соҳилдаги (Иордан дарёсининг ғарбий қирғоғи) ҳуқуқларини тан олиш билан тенглаштирилиши мумкин эди[7].

Осиё футбол конфедерацияси президенти бўлиши билан бир қаторда, у ФИФАнинг „Гоал“ дастури бюросига ҳам раислик қилган. Ушбу дастур бутун дунё бўйлаб аъзо ассоциацияларга молиявий кўмак (грантлар) ажратиш билан шуғулланади. У 2022-йилги ФИФА Жаҳон чемпионатининг ўз ватани — Қатарда ўтказилишида ҳам муҳим рол ўйнаган.

2011-йилги ФИФА президентлик сайлови

„Тҳе Гуардиан“ газетасига берган интервюсида Муҳаммад бин Ҳаммам 2011-йил 31-майдан 1-июнгача бўлиб ўтадиган 61-ФИФА Конгрессида ҳал бўладиган ФИФА президентлиги учун амалдаги президент Зепп Блаттерга қарши номзодини қўйиши мумкинлигини маълум қилди. У газетага шундай деди: „Одамлар ўзгаришга интилишлари керак. Ўзгариш — яхши нарса“.[8] Бин Ҳаммамнинг таъкидлашича, Блаттер „тажрибали инсон, у бутун дунё бўйлаб футболга катта ҳисса қўшган, аммо менимча, ҳар нарсанинг ўз вақти бор. Энди янги қиёфа ва янги ворис келадиган вақт келди“.[9] Бин Ҳаммам аввалроқ Блаттернинг 1998 ва 2002-йиллардаги президентлик кампанияларини қўллаб-қувватлаган эди, бироқ ФИФА Ижроия қўмитасидаги масалалар туфайли улар ўртасида келишмовчилик юзага келганини тан олди. 2010-йил август ойида Бин Ҳаммам Блаттерга қарши номзодини қўймасликка ваъда бериб, шундай деганди: „Мен унинг янги муддатга ўз лавозимида қолишини қўллаб-қувватлайман. У менинг жуда яхши дўстим“.[10]

2011-йил 10-майда бўлиб ўтган Кариб денгизи футбол иттифоқи (CФУ) йиғилишидан сўнг, Багама ороллари футбол ассоциацияси ушбу йиғилишда пора беришга уриниш ҳолатлари кузатилгани ҳақида ФИФА Ижроия қўмитаси аъзоси ва КОНКАКАФ (CОНCАCАФ) бош котиби Чак Блейзерга расман хабар берди. Блейзер расмий тергов бошлади.[11] Терговнинг дастлабки хулосаларига кўра, Бин Ҳаммам овозлар эвазига пора таклиф қилишда айбланди ва 29-май куни ФИФА Этика қўмитаси олдида пайдо бўлди. Этика қўмитаси йиғилишидан бир кун олдин Бин Ҳаммам президентлик пойгасидан чиқди, натижада Блаттер ягона номзод бўлиб қолди.[12]

2011-йил 29-майда ФИФА Этика қўмитаси Бин Ҳаммам ва Жек Уорнерни, Кариб денгизи футбол иттифоқи аъзоларига молиявий рағбатлар таклиф қилганликлари ҳақидаги айбловлар бўйича тўлиқ текширув якунлангунга қадар, футболга оид барча фаолиятдан вақтинча четлатди.[13] Бин Ҳаммам қўмитанинг уни футболга оид фаолиятдан вақтинча четлатиш ҳақидаги қарори устидан шикоят қилишини маълум қилди ва: „Ушбу жараёнларнинг олиб борилиш тартиби адолат тамойилларининг ҳеч бирига мос келмайди“, — деб таъкидлади[14]. У, шунингдек, ўз лавозимига қайтарилишини талаб қилиб баёнот берди ҳамда ўртага ташланган айбловларга батафсил жавоб қайтарди.

Апелляция жараёни давом этаётган бир пайтда, Чжан Жилун Осиё футбол конфедерацияси (ОФК) президенти вазифасини бажарувчи сифатида фаолият юритмоқда[15].

2011-йил 23-июлда ФИФА Этика қўмитасининг Петрус Дамасеб раислигидаги беш кишилик ҳай’ати Бин Ҳаммамни барча футбол фаолиятидан умрбод четлатиш тўғрисида қарор қабул қилди. Қўмита терговчилар ҳисоботларини ўрганиб чиқиб, 2011-йил май ойидаги йиғилишда иштирок этган гувоҳларнинг кўрсатмаларини тинглаганидан сўнг, Бин Ҳаммамнинг ҳаракатлари ташкилотнинг ахлоқ қоидаларини бузган деган хулосага келди. Таъкидлаш жоизки, ушбу гувоҳлар Бин Ҳаммамнинг ҳуқуқий вакиллари томонидан сўроқ қилиниш (қарама-қарши сўроқ) имкониятига эга бўлмаган эдилар[4][16][17]. Бин Ҳаммамнинг ФИФА Апелляция қўмитасига берган шикояти қаноатлантирилмади[18].

Бин Ҳаммам Спорт арбитраж судига (CАС) мурожаат қилди ва суд унинг шикоятини 2012-йил 18–19-апрел кунлари кўриб чиқди. 2012-йил 19-июлда суд унга нисбатан қўлланилган умрбод четлатиш жазосини бекор қилди[5][19].

2012-йил декабр ойида ФИФА Бин Ҳаммамни футбол фаолиятидан иккинчи марта умрбод четлатди; бунга унинг ОФК президентлиги даврида „манфаатлар тўқнашуви“ ҳолатлари аниқлангани сабаб бўлди.

Сундай Тимес фош этувчи мақоласи

2014-йил 1-июн куни Сундай Тимес газетаси спорт турини бошқарувчи ташкилотдаги „юқори лавозимли шахс“ томонидан тақдим этилган, ошкор бўлиб кетган электрон хатларни эълон қилди.[20] Ушбу хатларда қуйидаги маълумотлар очиб берилган:

  • Африка футбол ассоциацияларининг 25 нафар вакилини барча харажатлари қопланган ҳолда Куала-Лумпурга саёҳатга таклиф қилишдан икки кун олдин, Осиё футбол конфедерацияси (ОФК) ҳисоб рақамларидан 200 000 АҚШ доллари миқдорида маблағ ечиб олинган.
  • Тўрт ой ўтгач, яна бир саёҳат ташкил этилган; унда меҳмонларга оила аъзоларини ҳам олиб келиш тавсия қилинган ва ҳар бирига 5000 доллар миқдорида харажат пули берилган.
  • Свазиленд футбол ассоциацияси президенти Адам Мтехва 30 000 доллар тўлаб берилишини сўраган, чунки унинг сўзларига кўра, „мукофот пули унга фақат 2010-йилда, 55 ёшга тўлганида тўланиши“ керак бўлган.
  • Муҳаммад бин Ҳаммам Камерун футбол федерацияси президенти Исса Ҳаятуга 2010-йилги ФИФА Жаҳон чемпионати ўйинларига 60 та чипта (қиймати 3800 фунт стерлинг) етказиб берилишини ташкиллаштирган.
  • Жибути футбол федерацияси президенти Фадул Ҳусайн унга электрон хат ёзиб, бин Ҳаммамнинг ғалаба қозонишига „ишончи комил“ эканлигини билдирган ва бунинг эвазига ўз ассоциацияси бош котибининг „қиммат тиббий муолажалари“ учун 30 000 доллар олган.
  • Муҳаммад бин Ҳаммам Судан футбол ассоциациясидан тўловни амалга ошириш учун зарур маълумотларни тақдим этишни сўраган; бунга сабаб сифатида ассоциация вакиллари умумий йиғилиш харажатларини қоплашга қурби етмаслигини айтишган эди.
  • Гамбия футбол ассоциацияси президенти Сиди Кинтеҳга 10 000 доллар тўланган. Кинтеҳ бу пул ФИФА президентлиги сайловида овоз бериш эвазига тўланганига ишора қилиб, электрон хатни шундай якунлаган: „Менда миннатдор бўлиш учун барча асослар бор ва ҳақиқатан ҳам, Президентим ва биродарим, мен МИННАТДОРМАН!!!!“. Кейинроқ Кинтеҳ янги автомобил харид қилиш учун бин Ҳаммамнинг қизи ҳисоб рақами орқали 50 000 доллар олган.
  • Муҳаммад бин Ҳаммам Сан-Томе футбол ассоциацияси президенти Мануэл Дендега 50 000 доллар тўлаган; ҳолбуки, Денде дастлаб 232 000 доллар сўраган эди. Либерия футбол ассоциацияси президенти Изетта Уэслига 10 минг доллар тўлади.
  • Калуша Бваляга Доҳага сафари чоғидаги „футбол ассоциацияси билан боғлиқ ва шахсий харажатлари“ учун 50 минг доллар тўлади.
  • ФИФАнинг „Гоал“ (Мақсад) дастури маблағлари ҳисобидан Африка минтақасидан бўлган ФИФА Ижроия қўмитаси аъзоларининг футбол ассоциацияларига (Камерун, Нигерия ва Кот-д’Ивуар) жами 400 минг доллар ажратди.
  • Намибия футбол ассоциациясига „глобал иқтисодий инқироз туфайли оғир аҳволга тушиб қолган иккинчи дивизион лигаларига“ ёрдам бериш учун 50 минг доллар тўлади.
  • Сомали футбол федерациясига ўз қизининг ҳисоб рақами орқали 100 минг доллар ўтказди.
  • Жаҳон чемпионати мезбонлиги бўйича қарор қабул қилинганидан уч кун ўтиб, Шарқий Африка терма жамоалари иштирок этадиган „CЕCАФА Cуп“ турнирини молиялаштириш учун CЕCАФА (Шарқий ва Марказий Африка футбол ассоциациялари кенгаши)га 200 минг доллар ажратди.
  • Непал футбол ассоциацияси президенти Ганеш Тҳапага 2010-йилнинг март ва август ойларида Бин Ҳаммамга тегишли „Кемcо“ компаниясининг иккита алоҳида ҳисоб рақамидан жами 115 000 фунт стерлинг тўлаб берилди.[21]

Манбалар

  1. ↑ Гуардиан Стафф.. „Рисе анд фалл оф Моҳаммед бин Ҳаммам – тимелине“. Тҳе Гуардиан (2014-йил 1-июн).
  2. ↑ „Зҳанг Жилонг wилл бе аcтинг пресидент, сайс АФC“. Чина Даилй.
  3. ↑ [1] (Wайбаcк Мачине сайтида 28 Май 2010 санасида архивланган)
  4. ↑ Бин Ҳаммам Баннед, Тҳе Индепендент, 24 Жулй 2011, Тҳе Индепендент 24 Жулй 2011
  5. ↑ „ББC Спорт - Моҳамед Бин Ҳаммам wинс аппеал агаинст Фифа бан“. ББC Спорт. Қаралди: 2014-йил 24-сентябр.
  6. ↑ „ББC Спорт - Фифа бан Моҳаммед Бин Ҳаммам фор лифе афтер ҳе қуиц фоотбалл“. ББC Спорт. Қаралди: 2014-йил 24-сентябр.
  7. ↑ Эззедине, Ҳоссам „Тҳаиланд дефеат Палестине он пеналтиэс“. АФП (2011-йил 10-март). Қаралди: 2011-йил 12-март.

Ҳаволалар

Cивиc оффиcес
Ўтмишдоши:
Моҳаммед Ҳашем
Ал Райян спорт клуби президенти
1982—1992
Вориси:
Абдуллаҳ Бин Ҳамад
Ўтмишдоши:
Раҳман Ридзҳа
Қатар футбол ассоциацияси раиси
1992—1996
Вориси:
Моҳаммед Ҳашем
Ўтмишдоши:
Аҳмад Шаҳ
Осиё Футбол Конфедерацияси президенти
2002—2011
Вориси:
Зҳанг Жилонг