Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Mohammed bin Hammam

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Mohammed bin Hammam
محمد بن همّام
Bin Hamam 2010
Bin Hammam in 2010
AFCning 9-prezidenti
Mansab davri
2002-yil 1-avgust – 2011-yil 29-may[1]
Vitse-prezident Zhang Jilong
Avvalgisi Ahmad Shah
Keyingisi Zhang Jilong[2] (vazifasini bajaruvchi)
Qatar futbol assotsiatsiyasi raisi
Mansab davri
1992-yil 1-fevral – 1996-yil 1-fevral
Avvalgisi Rahman Ridzha
Keyingisi Mohammed Hashem
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi
Mohammed bin Hammam

1949-yil 8-may (1949-05-08) (77 yosh)
Doʻha, Qatar
Turmush oʻrtogʻi Uch marta ajrashgan.
Bolalari 11
Kasbi Futbol amaldori

Mohammed bin Hammam (arabcha: محمد بن همّام‎‎; 1949-yil 8-mayda tugʻilgan) — qatarlik sobiq futbol rasmiysi. U 2002-yildan 2011-yilgacha Osiyo futbol konfederatsiyasi (AFC) prezidenti, 1996-yildan 2011-yilgacha esa FIFAning 24 kishidan iborat ijroiya qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan[3].

2011-yil 23-iyulda FIFA Etika qoʻmitasi qarori bilan Bin Hammam FIFA va futbolga aloqador barcha faoliyat turlaridan umrbod chetlatildi[4]. Bin Hammam ushbu jazoga qarshi Sport arbitraj sudiga (CAS) shikoyat qildi va 2012-yil 19-iyulda yetarli dalillar yoʻqligi sababli taqiq bekor qilindi[5]. Biroq, oradan bor-yoʻgʻi 5 oy oʻtib — 2012-yil dekabr oyida, OFK prezidenti sifatidagi faoliyatida „manfaatlar toʻqnashuvi“ aniqlangach, FIFA Bin Hammamni futboldan ikkinchi marta umrbod chetlatdi[6].

2014-yil iyun oyida Britaniyaning „Sunday Times“ gazetasi u haqida fosh etuvchi maqola eʼlon qildi. Gazeta oshkor boʻlgan elektron xatlarni chop etdi; ularda Bin Hammam FIFA prezidentligi uchun saylov kampaniyasi davrida, shuningdek, 2010-yil dekabr oyida boʻlib oʻtgan 2018 va 2022-yilgi FIFA Jahon chempionatlarini oʻtkazish huquqini berish boʻyicha qaror qabul qilinishidan oldin, boshqa mamlakatlar futbol assotsiatsiyalari vakillariga pul toʻlagani koʻrsatilgan edi.

Yoshligi

U 1949-yil 8-mayda Qatar poytaxti Dohada dunyoga kelgan. Otasi tadbirkor, onasi esa hamshira boʻlgan. Uning oʻn bir nafar farzandi bor. 1972-yildan 1996-yilgacha Qatar futbol tashkilotida faoliyat yuritgan.

1975-yilda u „Kemco“ nomli kompaniyaga asos solgan. 1976-yilda „Al-Rayyan“ klubi prezidenti boʻlgan va 1987-yilda bu lavozimni tark etgan. U ketganidan bir yil oʻtib, „Al-Rayyan“ Qatar futbolining ikkinchi divizioniga tushib ketdi. Keyinchalik u qaytib kelib, jamoaning yuqori divizionga qaytishiga muvaffaq boʻldi; oʻsha — 1989/90-yilgi mavsumda jamoa 6-bor chempionlikni qoʻlga kiritdi. 1992-yil 1-fevralda u Qatar futbol assotsiatsiyasi (QFA) prezidenti etib tayinlandi va oʻsha yilning oʻzida jamoa oʻz tarixidagi ilk kubogini — „Koʻrfaz kubogi“ni (Gulf Cup) qoʻlga kiritdi.

Osiyo futbol konfederatsiyasi (OFK) prezidentligi

1996-yilda u FIFA safiga qoʻshildi va keyinchalik Osiyo futbol konfederatsiyasi (OFK) prezidenti boʻldi.

U rahbarlik qilgan davrda OFK Chempionlar ligasi tashkil etildi hamda Avstraliya OFKga qabul qilindi. Shuningdek, u „Vision Asia“ deb nomlangan strategik rivojlanish dasturini boshlab berdi. 1996-yildan buyon u FIFA Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi hisoblanadi. U „Wellington Phoenix“ jamoasining Osiyo Chempionlar ligasida ishtirok etishiga qarshi chiqqan. 2011-yil 5-yanvarda u yana ushbu lavozimga qayta saylandi.

2011-yil mart oyida u arab va musulmon mamlakatlarini Falastin milliy futbol terma jamoasi bilan „Faysal al-Husayniy“ xalqaro stadionida oʻyin oʻtkazishga chaqirdi: „Umid qilamanki, barcha arab va musulmon jamoalari bu yerga kelib, Falastin bilan ularning oʻz uy stadionida oʻyinlar oʻtkazishadi“. Mintaqadagi bir qator futbol jamoalari bu taklifni rad etishdi, chunki u yerda oʻyin oʻtkazish Isroilning Gʻarbiy sohildagi (Iordan daryosining gʻarbiy qirgʻogʻi) huquqlarini tan olish bilan tenglashtirilishi mumkin edi[7].

Osiyo futbol konfederatsiyasi prezidenti boʻlishi bilan bir qatorda, u FIFAning „Goal“ dasturi byurosiga ham raislik qilgan. Ushbu dastur butun dunyo boʻylab aʼzo assotsiatsiyalarga moliyaviy koʻmak (grantlar) ajratish bilan shugʻullanadi. U 2022-yilgi FIFA Jahon chempionatining oʻz vatani — Qatarda oʻtkazilishida ham muhim rol oʻynagan.

2011-yilgi FIFA prezidentlik saylovi

„The Guardian“ gazetasiga bergan intervyusida Muhammad bin Hammam 2011-yil 31-maydan 1-iyungacha boʻlib oʻtadigan 61-FIFA Kongressida hal boʻladigan FIFA prezidentligi uchun amaldagi prezident Zepp Blatterga qarshi nomzodini qoʻyishi mumkinligini maʼlum qildi. U gazetaga shunday dedi: „Odamlar oʻzgarishga intilishlari kerak. Oʻzgarish — yaxshi narsa“.[8] Bin Hammamning taʼkidlashicha, Blatter „tajribali inson, u butun dunyo boʻylab futbolga katta hissa qoʻshgan, ammo menimcha, har narsaning oʻz vaqti bor. Endi yangi qiyofa va yangi voris keladigan vaqt keldi“.[9] Bin Hammam avvalroq Blatterning 1998 va 2002-yillardagi prezidentlik kampaniyalarini qoʻllab-quvvatlagan edi, biroq FIFA Ijroiya qoʻmitasidagi masalalar tufayli ular oʻrtasida kelishmovchilik yuzaga kelganini tan oldi. 2010-yil avgust oyida Bin Hammam Blatterga qarshi nomzodini qoʻymaslikka vaʼda berib, shunday degandi: „Men uning yangi muddatga oʻz lavozimida qolishini qoʻllab-quvvatlayman. U mening juda yaxshi doʻstim“.[10]

2011-yil 10-mayda boʻlib oʻtgan Karib dengizi futbol ittifoqi (CFU) yigʻilishidan soʻng, Bagama orollari futbol assotsiatsiyasi ushbu yigʻilishda pora berishga urinish holatlari kuzatilgani haqida FIFA Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi va KONKAKAF (CONCACAF) bosh kotibi Chak Bleyzerga rasman xabar berdi. Bleyzer rasmiy tergov boshladi.[11] Tergovning dastlabki xulosalariga koʻra, Bin Hammam ovozlar evaziga pora taklif qilishda ayblandi va 29-may kuni FIFA Etika qoʻmitasi oldida paydo boʻldi. Etika qoʻmitasi yigʻilishidan bir kun oldin Bin Hammam prezidentlik poygasidan chiqdi, natijada Blatter yagona nomzod boʻlib qoldi.[12]

2011-yil 29-mayda FIFA Etika qoʻmitasi Bin Hammam va Jek Uornerni, Karib dengizi futbol ittifoqi aʼzolariga moliyaviy ragʻbatlar taklif qilganliklari haqidagi ayblovlar boʻyicha toʻliq tekshiruv yakunlangunga qadar, futbolga oid barcha faoliyatdan vaqtincha chetlatdi.[13] Bin Hammam qoʻmitaning uni futbolga oid faoliyatdan vaqtincha chetlatish haqidagi qarori ustidan shikoyat qilishini maʼlum qildi va: „Ushbu jarayonlarning olib borilish tartibi adolat tamoyillarining hech biriga mos kelmaydi“, — deb taʼkidladi[14]. U, shuningdek, oʻz lavozimiga qaytarilishini talab qilib bayonot berdi hamda oʻrtaga tashlangan ayblovlarga batafsil javob qaytardi.

Apellyatsiya jarayoni davom etayotgan bir paytda, Chjan Jilun Osiyo futbol konfederatsiyasi (OFK) prezidenti vazifasini bajaruvchi sifatida faoliyat yuritmoqda[15].

2011-yil 23-iyulda FIFA Etika qoʻmitasining Petrus Damaseb raisligidagi besh kishilik hay’ati Bin Hammamni barcha futbol faoliyatidan umrbod chetlatish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Qoʻmita tergovchilar hisobotlarini oʻrganib chiqib, 2011-yil may oyidagi yigʻilishda ishtirok etgan guvohlarning koʻrsatmalarini tinglaganidan soʻng, Bin Hammamning harakatlari tashkilotning axloq qoidalarini buzgan degan xulosaga keldi. Taʼkidlash joizki, ushbu guvohlar Bin Hammamning huquqiy vakillari tomonidan soʻroq qilinish (qarama-qarshi soʻroq) imkoniyatiga ega boʻlmagan edilar[4][16][17]. Bin Hammamning FIFA Apellyatsiya qoʻmitasiga bergan shikoyati qanoatlantirilmadi[18].

Bin Hammam Sport arbitraj sudiga (CAS) murojaat qildi va sud uning shikoyatini 2012-yil 18–19-aprel kunlari koʻrib chiqdi. 2012-yil 19-iyulda sud unga nisbatan qoʻllanilgan umrbod chetlatish jazosini bekor qildi[5][19].

2012-yil dekabr oyida FIFA Bin Hammamni futbol faoliyatidan ikkinchi marta umrbod chetlatdi; bunga uning OFK prezidentligi davrida „manfaatlar toʻqnashuvi“ holatlari aniqlangani sabab boʻldi.

Sunday Times fosh etuvchi maqolasi

2014-yil 1-iyun kuni Sunday Times gazetasi sport turini boshqaruvchi tashkilotdagi „yuqori lavozimli shaxs“ tomonidan taqdim etilgan, oshkor boʻlib ketgan elektron xatlarni eʼlon qildi.[20] Ushbu xatlarda quyidagi maʼlumotlar ochib berilgan:

  • Afrika futbol assotsiatsiyalarining 25 nafar vakilini barcha xarajatlari qoplangan holda Kuala-Lumpurga sayohatga taklif qilishdan ikki kun oldin, Osiyo futbol konfederatsiyasi (OFK) hisob raqamlaridan 200 000 AQSh dollari miqdorida mablagʻ yechib olingan.
  • Toʻrt oy oʻtgach, yana bir sayohat tashkil etilgan; unda mehmonlarga oila aʼzolarini ham olib kelish tavsiya qilingan va har biriga 5000 dollar miqdorida xarajat puli berilgan.
  • Svazilend futbol assotsiatsiyasi prezidenti Adam Mtexva 30 000 dollar toʻlab berilishini soʻragan, chunki uning soʻzlariga koʻra, „mukofot puli unga faqat 2010-yilda, 55 yoshga toʻlganida toʻlanishi“ kerak boʻlgan.
  • Muhammad bin Hammam Kamerun futbol federatsiyasi prezidenti Issa Hayatuga 2010-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinlariga 60 ta chipta (qiymati 3800 funt sterling) yetkazib berilishini tashkillashtirgan.
  • Jibuti futbol federatsiyasi prezidenti Fadul Husayn unga elektron xat yozib, bin Hammamning gʻalaba qozonishiga „ishonchi komil“ ekanligini bildirgan va buning evaziga oʻz assotsiatsiyasi bosh kotibining „qimmat tibbiy muolajalari“ uchun 30 000 dollar olgan.
  • Muhammad bin Hammam Sudan futbol assotsiatsiyasidan toʻlovni amalga oshirish uchun zarur maʼlumotlarni taqdim etishni soʻragan; bunga sabab sifatida assotsiatsiya vakillari umumiy yigʻilish xarajatlarini qoplashga qurbi yetmasligini aytishgan edi.
  • Gambiya futbol assotsiatsiyasi prezidenti Sidi Kintehga 10 000 dollar toʻlangan. Kinteh bu pul FIFA prezidentligi saylovida ovoz berish evaziga toʻlanganiga ishora qilib, elektron xatni shunday yakunlagan: „Menda minnatdor boʻlish uchun barcha asoslar bor va haqiqatan ham, Prezidentim va birodarim, men MINNATDORMAN!!!!“. Keyinroq Kinteh yangi avtomobil xarid qilish uchun bin Hammamning qizi hisob raqami orqali 50 000 dollar olgan.
  • Muhammad bin Hammam San-Tome futbol assotsiatsiyasi prezidenti Manuel Dendega 50 000 dollar toʻlagan; holbuki, Dende dastlab 232 000 dollar soʻragan edi. Liberiya futbol assotsiatsiyasi prezidenti Izetta Uesliga 10 ming dollar toʻladi.
  • Kalusha Bvalyaga Dohaga safari chogʻidagi „futbol assotsiatsiyasi bilan bogʻliq va shaxsiy xarajatlari“ uchun 50 ming dollar toʻladi.
  • FIFAning „Goal“ (Maqsad) dasturi mablagʻlari hisobidan Afrika mintaqasidan boʻlgan FIFA Ijroiya qoʻmitasi aʼzolarining futbol assotsiatsiyalariga (Kamerun, Nigeriya va Kot-d’Ivuar) jami 400 ming dollar ajratdi.
  • Namibiya futbol assotsiatsiyasiga „global iqtisodiy inqiroz tufayli ogʻir ahvolga tushib qolgan ikkinchi divizion ligalariga“ yordam berish uchun 50 ming dollar toʻladi.
  • Somali futbol federatsiyasiga oʻz qizining hisob raqami orqali 100 ming dollar oʻtkazdi.
  • Jahon chempionati mezbonligi boʻyicha qaror qabul qilinganidan uch kun oʻtib, Sharqiy Afrika terma jamoalari ishtirok etadigan „CECAFA Cup“ turnirini moliyalashtirish uchun CECAFA (Sharqiy va Markaziy Afrika futbol assotsiatsiyalari kengashi)ga 200 ming dollar ajratdi.
  • Nepal futbol assotsiatsiyasi prezidenti Ganesh Thapaga 2010-yilning mart va avgust oylarida Bin Hammamga tegishli „Kemco“ kompaniyasining ikkita alohida hisob raqamidan jami 115 000 funt sterling toʻlab berildi.[21]

Manbalar

  1. ↑ Guardian Staff.. „Rise and fall of Mohammed bin Hammam – timeline“. The Guardian (2014-yil 1-iyun).
  2. ↑ „Zhang Jilong will be acting president, says AFC“. China Daily.
  3. ↑ [1] (Wayback Machine saytida 28 May 2010 sanasida arxivlangan)
  4. ↑ Bin Hammam Banned, The Independent, 24 July 2011, The Independent 24 July 2011
  5. ↑ „BBC Sport - Mohamed Bin Hammam wins appeal against Fifa ban“. BBC Sport. Qaraldi: 2014-yil 24-sentyabr.
  6. ↑ „BBC Sport - Fifa ban Mohammed Bin Hammam for life after he quits football“. BBC Sport. Qaraldi: 2014-yil 24-sentyabr.
  7. ↑ Ezzedine, Hossam „Thailand defeat Palestine on penalties“. AFP (2011-yil 10-mart). Qaraldi: 2011-yil 12-mart.

Havolalar

Civic offices
Oʻtmishdoshi:
Mohammed Hashem
Al Rayyan sport klubi prezidenti
1982—1992
Vorisi:
Abdullah Bin Hamad
Oʻtmishdoshi:
Rahman Ridzha
Qatar futbol assotsiatsiyasi raisi
1992—1996
Vorisi:
Mohammed Hashem
Oʻtmishdoshi:
Ahmad Shah
Osiyo Futbol Konfederatsiyasi prezidenti
2002—2011
Vorisi:
Zhang Jilong