Muhammad Said Ramazon al-Butiy
Muhammad Said Ramazon al-Butiy مُحَّمَد سَعِيد رَمَضَان ٱلْبُوطِي | |
|---|---|
|
Muhammad Said Ramazon Al-Butiy 2013-yilda | |
| Unvoni | Shayx, Alloma, Mehrob Shahidi, Bosh Muftiy[1] |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | 1929 Cizre,Turkiya [2] |
| Vafoti |
21-mart 2013-yil (84 yoshda) |
| Dini | Islom |
| Hudud | Suriya |
| Mazhab | Sunniy |
| Yurisprudensiya | Shofiʼiylik[3][4] |
| Imom | Ash’ariylik |
| Oqim | Islomiy neo-traditsionalizm[5] |
Muhammad Said Ramazon Al-Butiy (arabcha: مُحَّمَد سَعِيد رَمَضَان ٱلْبُوطِي) (1929-yil, Turkiya — 2013-yil 21-mart, Damashq shahri) —Turkiyalik taniqli sunniy musulmon olimi, yozuvchi va professor.Damashq universitetida dekan oʻrinbosari va Umaviylar masjidida imom boʻlib ishlagan [8].
Al-Butiy islom huquqi va ilohiyotiga oid oltmishdan ortiq kitob yozgan. U islomdagi toʻrtta mazhabga va ash'ariylik e'tiqodiga sodiq boʻlgan islom neotradisionalizmining yetakchi namoyandasi edi [8]. Uning asarlari islomning dunyoviylik, marksizm va millatchilik kabi qarama-qarshi mafkuralarga qarshi vahhobiylik va islom modernizmining islohotchi harakatlariga qarshi asosiy himoyasi sifatida yuqori baholangan.
2013-yilning 21-martida al-Butiy Damashqdagi Al-Iman masjidida oʻldirilgan. Voqea atrofidagi tafsilotlar hali ham noma'lum.
Hayoti
Al-Butiy 1929-yilda Turkiyaning Cizre shahri yaqinida joylashgan Jeilka qishlogʻida tugʻilgan [9]. Uning otasi Mulla Ramazon al-Butiy, ulamo boʻlib, Levant, Iroq va Turkiyaning qator mintaqalarida yashovchi kurd qabilasidan boʻlgan [10]. Al-Butiy toʻrt yoshga toʻlganda, Otaturkning inqiloblari tufayli uning oilasi Damashqqa koʻchib oʻtdi[11].
U boshlang‘ich maktabga oʻqigan va otasidan maxsus diniy saboq olgan . Al-Butiy oʻn bir yoshida Midon shahridagi Manjak masjidida Shayx Hasan Habannaka va Shayx al-Maradlnl bilan Qur’on va Muhammad payg‘ambar biografiyasini oʻrgangan. Keyinchalik masjid Islom yoʻnalishi institutiga aylantirilgach, u 1953-yilgacha Qurʼon tafsiri, mantiq, ritorika va islom fiqhining asosiy tamoyillarini oʻrgandi.
1954-yilda Al Azhar universitetining shariat fakultetida bakalavriat taʼlimini tamomlash uchun Qohiraga bordi [12].
Karyera
Al-Butiy oʻz faoliyatini 1958-1961-yillarda Xomsdagi oʻrta maktabda oʻqituvchilik qilishdan boshlagan [12]. 1960-yilda Damashq universitetining shariat fakultetiga oʻqituvchilikka tayinlangan. U shariat fanlari doktori darajasini olish uchun yana Al Azhar universitetiga bordi va 1965-yilda doktorlik (PhD) darajasini oldi [13] [14].
U 1965-yilda Damashq universitetiga qaytib keldi va 1977-yildan 1983-yilgacha shu universitetning shariat fakulteti dekani lavozimida ishladi[15]. Keyinchalik u Damashq universitetida qiyosiy huquq va dinshunoslik boʻyicha oʻqituvchisi va Sharfa fakulteti dekani ham boʻlib ishlagan. Al-Butiy qiyosiy huquq professori boʻlib, Islom aqidasi (aqida) va Muhammad payg`ambarning tarjimai holi (siyrat ) boʻyicha oʻqituvchilik qilgan [13][14].
Al-Butiy Iordaniyaning Amman shahridagi Aal al-Bayt islomiy fondi, [16] Oksford akademiyasi Oliy Kengashi [17] va Abu-Dabidagi Tabah fondi Oliy maslahat kengashi aʼzosi edi[18]..
1979-yilda Suriyada „Musulmon birodarlar ” inqilobi paytida al-Butiy islomiy jangarilarning hujumlarini qattiq qoralagan edi [19], hamkasblarining aksariyati esa muxolifatni qoʻllab-quvvatlagan yoki jim turishgan[15][14]. 2008-yilda Al-Butiy Damashqdagi Umaviylar masjidiga voiz etib tayinlangan[15].
2011-yil mart oyida Suriyadagi inqilob va uning pozitsiyasi
2011-yil mart oyida Suriyada inqilob boshlanganidan keyin Al-Butiy hukumatga qarshi namoyishlarni tanqid qildi va namoyishchilarni „Suriyadagi fitna va tartibsizliklarni qoʻzgʻatish uchun masjidlardan foydalanmoqchi boʻlgan nomaʼlum manbalarning chaqiriqlariga” amal qilmaslikka chaqirdi[10].
Al-Butiy Suriyada boshlangan namoyishlarni islomga zid deb qoralagan. Al-Butiy namoyishlar boshlanganidan koʻp oʻtmay, prezident Asadni yuzlab ayol oʻqituvchilarni hijob kiygani uchun ishdan boʻshatish toʻgʻrisidagi qarori uchun tanqid qildi. Al-Butiyning tanqididan soʻng bu qaror prezident Asad tomonidan bekor qilindi[20].
Suiqasd

Al-Butiy Damashq markazidagi Mazraa tumanidagi Al-Iman masjidida talabalarga diniy dars berayotganda oʻldirilgan[21]. Ma’lumotlarga koʻra, bombali hujumda kamida 42 kishi halok boʻlgan, 84 dan ortiq kishi jarohatlangan. Bu fuqarolar urushi paytida birinchi marta xudkush-terrorchining masjid ichida portlovchi moddalarni portlatib yuborishi edi[22].
Edinburg universitetining zamonaviy islom boʻyicha oʻqituvchisi Thomas Pierretning fikricha, Al-Butiyning oʻlimi Suriya hukumati uchun „sunniy diniy elita orasidagi soʻnggi ishonchli ittifoqchi”ni yoʻqotganini anglatadi. Pierretning ta'kidlashicha, Al-Butiy "dunyodagi haqiqiy musulmon olim" edi[23].
Hujum uchun mas'uliyatni hech kim zimmasiga olgani yoʻq, hukumat ham, muxolifat ham hujumni qoralab, bir-birini ushbu jinoyatni sodir etganlikda aybladi. Muxolifat kuchlari orasida masjid ichidagi xudkush terrorchi tomonidan "taniqli din arbobi ... nishonga olinishiga shubha va hayrat" bor edi[24].
Ishlar
Al-Butiy 60 ga yaqin diniy va falsafiy kitoblarni (arab tilida) nashr ettirgan[25]. Uning aksariyat falsafiy asarlari „Dor al-Fikr” tomonidan nashr etilgan:
Tanlangan kitoblarga quyidagilar kiradi:
- نقض أوهام المادية الجدلية (Illusions of Dialectical Materialism)
- المذاهب التوحيدية والفلسفات المعاصرة (Monotheistic Schools and Contemporary Philosophies)
- كبرى اليقينيات الكونية :وجود الخالق و وظيفة المخلوق (The Greatest Universal Sureties: The Creator's Existence and the Creature's Function)
- أوربة من التقنية إلى الروحانية – مشكلة الجسر المقطوع (Europe from Technology to Spiritual Life – The problem of a broken bridge)[26]
- حوار حول مشكلات حضارية (Dialogue About Civilizational Issues)
- فقه السيرة النبوية مع موجز لتاريخ الخلافة الراشدة (The Jurisprudence of the Prophetic Biography and a Brief History of the Rightly guided Caliphate)
- (لحوار سبيل التعايش (ندوات الفكر المعاصر (Dialogue Among Civilizations : The Way for Coexistence (seminars about contemporary thought))[26]
- المذهب الاقتصادي بين الشيوعية والإسلام (Economic Theory Between Communism and Islam)[26]
- قضايا فقهية معاصرة. (Contemporary Jurisprudential Issues) (two volumes)
- المذاهب التوحيدية والفلسفات المعاصرة (Monotheistic Religions and Modern Philosophies)
- باكورة اعمالي الفكرية (The Early fruits of My Intellectual Works)
- منهج الحضارة الإنسانية في القرآن (Methodology of Human Civilization in the Koran)
- (الإسلام والعصر تحديات وآفاق (حوارات لقرن جديد (Islam and Modern Age: Challenges and Prospects (Dialogues for a New Century))
- (التغيير مفهومه وطرائقه (ندوات الفكر المعاصر (The Change, its Concept and Modalities (Modern Thought Seminars))
- دور الأديان في السلام العالمي (The Role of Religions in World Peace)
- حقائق عن نشأة القومية (Facts about the Emergence of Nationalism)
- المرأة بين طغيان النظام الغربي ولطائف التشريع الرباني (Women: The Tyranny of the Western System and the Kindness in Divine Legislation)
- هذا والدي (This Is My Father) (a biography of Mulla Ramadan Al-Bouti)
- مموزين (Momo Zein) (a Kurdish novel by Ahmede Khani
- الجهاد في الإسلام: كيف نفهمه؟ وكيف نمارسه؟ (The Jihad in Islam: How Should We Understand? And How Should We Practice?)
- الإنسان مسير أم مخير (Human beings between compatibilism and determinism)
- هذه مشكلاتهم (These Are Their Problems)
- عائشة: ام المؤمنين (Aisha: Mother of Believers)
- في سبيل الله والحق (In the Sake of God and Rightness)
- الحِكم العطائية شرح وتحليل (Al-Attaúah Advices, Explanation, and Analysis) (4 volumes)
- مشورات اجتماعية (Social advices)
- هذا ما قلته أمام بعض الرؤساء والملوك (That's What I Said to Some presidents and Kings)
- التعرف على الذات هو الطريق المعبد إلى الإسلام (The recognition of self is a Paved Way to Islam)
- من روائع القرآن الكريم (Some Masterpieces of the Holy Koran)
- شخصيات استوقفتني (Personalities That attracted my observation)
Televizion dasturlar:
- لا يأتيه الباطل – Shoam kanali / Sani'ou al Qarar kanali
- Qur'onshunoslik, Suriya sun'iy yoʻldosh televideniesi
- شرح كتاب كبرى اليقينيات الكونية – "Al Kalaam al Tayyeb" serialida – Al-Resalah sun'iy yoʻldosh TV
- مشاهد وعبر – Al-Resalah sun'iy yoʻldosh televideniesi
- فقه السيرة – Iqraa TV
- شرح الحكم العطائية – Soʻfiya kanali.
- الجديد في إعجاز القرآن الكريم– Iqraa TV
- هذا هو الجهاد– Azhari telekanali.
Manbalar
- ↑ Miriam Cooke and Bruce B. Lawrence, Muslim Networks from Hajj to Hip Hop, p 259. ISBN 080785588X
- ↑ Andreas Christmann , 'Islamic scholar and religious leader: A portrait of Shaykh Muhammad Sa'id Ramadan al-Būti', Islam and Christian-Muslim Relations (Publisher: Routledge), Vol. 9, No. 2, (1998) p. 150.
- ↑ Zekeriya Budak, Islamic Jurisprudence for Muslims in the West (2011), Leiden, p. 19.
- ↑ Al-Bouti, M.S.R., Hâdhâ Wâlidi: al-Qissa al-Kâmila li hayât al-Shaykh mullah Ramadân al-Buti min wilâdatihi ilâ wafâtihi, Damascus, Dar Al-Fikr, 8th edition, 2006, p. 13.
- ↑ Sedgwick, Mark. The Modernity of Neo-Traditionalist Islam. Brill, 2020-02-28. ISBN 978-90-04-42557-6.
- ↑ Thomas Pierret, Religion and State in Syria: The Sunni Ulama from Coup to Revolution, p 79. ISBN 1107026415
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Andreas Christmann, 'Islamic scholar and religious leader: A portrait of Shaykh Muhammad Sa'id Ramadan al-Būti', Islam and Christian-Muslim Relations (Publisher: Routledge), Vol. 9, No. 2, (1998) p. 155.
- ↑ 8,0 8,1 „Sheikh al-Bouti, the Syrian Sunni cleric who stood by Assad“. Al Arabiya (2013-yil 22-mart), s. 1.
- ↑ John L. Esposito. The Oxford Dictionary of Islam. Oxford University Press, 2004 — 48-bet. ISBN 978-0-1997-5726-8.
- ↑ 10,0 10,1 Sheikh al-Bouti, the Syrian Sunni cleric who stood by Assad alarabiya.net| 22 March 2013
- ↑ „Dr M. Saeed Ramadan Al Bouti“. Facebook (2005-yil 27-oktyabr).
- ↑ 12,0 12,1 „Bouti, Prominent Sunni Muslim Scholar“. onislam.net (2013-yil 22-mart).
- ↑ 13,0 13,1 Andreas Christmann, 'Islamic scholar and religious leader: A portrait of Shaykh Muhammad Sa'id Ramadan al-Būti', Islam and Christian-Muslim Relations (Publisher: Routledge), Vol.
- ↑ 14,0 14,1 14,2 „Quran award recognises Al Bouti's contributions“. GulfNews.com (2004-yil 5-oktyabr). Qaraldi: 2014-yil 5-iyun.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 Pierret. „Syrian Regime Loses Last Credible Ally among the Sunni Ulama“. 22 March 2013. Syrian Comment (2013-yil 22-mart). Qaraldi: 2013-yil 24-mart.
- ↑ „The Royal Aal al-Bayt Institute for Islamic Thought“. Aalalbayt.org. Qaraldi: 2014-yil 5-iyun.
- ↑ „Islamic scholar rejects terror tag for holy war“. GulfNews.com (2002-yil 26-aprel). Qaraldi: 2014-yil 5-iyun.
- ↑ „The Senior Scholars Council – About Us“. Tabah Foundation (2008-yil 13-yanvar). 2013-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 5-iyun.
- ↑ Andreas Christmann, 'Islamic scholar and religious leader: A portrait of Shaykh Muhammad Sa'id Ramadan al-Būti', Islam and Christian-Muslim Relations (Publisher: Routledge), Vol.
- ↑ Phil Sands. „Thousands grieve for murdered Syrian imam who supported Assad“. thenational.ae (2013-yil 24-mart).
- ↑ Karam, Zeina. „Sheikh Mohammad Said Ramadan Al Buti, Syrian Pro-Assad Cleric, Killed in Damascus Bombing“. Huff Post (2013-yil 21-mart). Qaraldi: 2013-yil 23-mart.
- ↑ Pierret. „Syrian Regime Loses Last Credible Ally among the Sunni Ulama“. Syria Comment (2013-yil 22-mart). Qaraldi: 2013-yil 16-noyabr.
- ↑ Pierret. „Syrian Regime Loses Last Credible Ally among the Sunni Ulama“. Syria Comment (2013-yil 22-mart). Qaraldi: 2013-yil 16-noyabr.
- ↑ Karam, Zeina. „Sheikh Mohammad Said Ramadan Al Buti, Syrian Pro-Assad Cleric, Killed in Damascus Bombing“. Huff Post (2013-yil 21-mart). Qaraldi: 2013-yil 23-mart.
- ↑ Karam, Zeina. „Sheikh Mohammad Said Ramadan Al Buti, Syrian Pro-Assad Cleric, Killed in Damascus Bombing“. Huff Post (2013-yil 21-mart). Qaraldi: 2013-yil 23-mart.
- ↑ 26,0 26,1 26,2 „Quran award recognises Al Bouti's contributions“. GulfNews.com (2004-yil 5-oktyabr). Qaraldi: 2014-yil 5-iyun.
Havolalar
- Shayx Butiy asarlaridan ingliz tiliga tarjimalar toʻplami (Wayback Machine saytida 2019-05-03 sanasida arxivlangan)
- Shayx Said Ramazon al-Butiydan foydali iqtiboslar
- Shayx Butiyning al-Alboniyni rad etishi
- al-La mazhabiy (Wayback Machine saytida 2017-10-18 sanasida arxivlangan)