Muhammad Lütfiy
Mehmet Lütfiy Budak, Hoja Muhammad Lütfiy Effendi yoki Alvarli Efe („Alvardan chiqqan Efe“ maʼnosida) (1868–1956) turk imomi, soʻfiy va shoir boʻlib, Naqshbandiya va Qodiriya soʻfiy tariqatlarida shayx boʻlgan.
Hayoti
Muhammad Lutfiy Erzurum viloyatining Pasinler (Hasankale) tumaniga qarashli Kındigi (Altınbaşak) qishlogʻida tugʻilgan. Rasmiy hujjatlarga koʻra tugʻilgan yili 1854, oʻgʻli Haji Seyfeddin rivoyatiga koʻra esa 1868-yilda tugʻilgan[1]. Otasining ismi Hoja Huseyin, onasining ismi esa Hatice edi. U onasi tomondan sayyid (Muhammad avlodi) edi[2]. 1890-yilda Hasankaledagi Sivasli masjidida imomlik faoliyatini boshlagan. Oʻsha yili u otasi bilan birga Bitlisda istiqomat qilgan Naqshbandiya shayxi Muhammad Kufraviyni birinchi marta ziyorat qiladi[3]. Besh yildan soʻng u Muhammad Kufraviydan Naqshbandiya xalifaligini oldi[2]. U Qodiriya soʻfiy tariqatida taʼlim berish uchun shayx Nur Hamzadan ijaza oladi[4].
Birinchi jahon urushi davrida 1916-yilda ruslar Erzurumni ishgʻol qilgan paytda u Dinarkom qishlogʻida imom edi. Tercanning Yavi qishlogʻidagi masjid imomi boʻlib ishlaganida, u qishloq aholisi orasidan tuzgan militsiya jamoasi bilan urushda qatnashdi[5]. Urush tugab, rus bosqini yakunlangach, u Hasankaledagi Alvar qishlogʻida imomlik faoliyatini boshladi. U bu yerda 1939-yilgacha istiqomat qildi[6]. U Alvarni tark etganidan keyin uning oʻrniga kelgan imom Ramiz – Fethullah Gülenning otasi edi[7]. Gülenning aytishicha, Alvarli Efe vafot etganida u 16 yoshda boʻlgan[8]. U 1947, 1949 va 1950-yillarda Makka ziyoratini ado etgan. Muhammad besh marta uylangan. Oʻgʻillaridan faqat Haji Seyfeddin undan keyin yashab qolgan. U 1956-yil 12-martda Erzurumda vafot etgan. Qabri Alvarda joylashgan[9].
Onasining tili turk tili boʻlib, u arab, fors va kurd tillarida ham sheʼrlar yozgan[10]. Vafotidan soʻng uning sheʼrlari oʻgʻli tomonidan Hulasatʼul-Haqoyiq („Haqiqatlar xulosasi“) nomi bilan nashr etilgan[11].
Manbalar
- ↑ Kutlu, Hüseyin; Efe Hazretleri Alvar İmamı Muhammed Lütfi Effendi, Sufi Kitap, İstanbul 2013, 2. Baskı ISBN 978-605-5215-26-2 p. 51
- ↑ 2,0 2,1 Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 52
- ↑ Küfrevi, Vahyeddin; Pir Muhammed Küfrevi, Kaynak Yayınları, İzmir 2013, ISBN 978-605-4770-56-4 p. 166
- ↑ Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 67
- ↑ Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 68
- ↑ Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 81
- ↑ Ünal, Ali; M. Fethullah Gülen Bir Portre Denemesi, Nil Yayınları, İstanbul 2002, ISBN 975-315-149-7 p. 491
- ↑ Küfrevi, Vahyeddin; ibid. p. 174
- ↑ Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 88
- ↑ Kutlu, Hüseyin; ibid. p. 77
- ↑ Hace Muhammed Lütfi, Hulasatʼul Hakayık, Damla Yayınevi, İstanbul 2006, ISBN 9753818049