Muhammad Faqir Xatian
Muhammad Faqir Xatian محمد فقير کٽياڻ | |
|---|---|
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | 1878 |
| Vafoti |
4-fevral 1941 Sulayman Xatian qishlogʻi, Matiari tumani, Sind, Britaniya Hindistoni |
| Dini | Islom |
| Mashhur ish(lar)i | Mantuq-e-Muhammadiy |
Muhammad Faqir Xatian (1878 – 4-fevral 1941, Sind) Pokistonning mumtoz soʻfiy shoiri edi. U Britaniya Hindistoni davrida (hozirgi Pokiston) Sinddagi eng yaxshi sind va siraikiy soʻfiy shoirlaridan biri boʻlgan.
Hayoti
Muhammad Faqir Xatian 1878-yilda Sind, Pokistonning Matiari tumaniga qarashli Sulayman Xatian qishlogʻida Rais Haydarxon Xatian xonadonida tugʻilgan[1]. Sulayman Xatian qishlogʻi Tando Jamdan taxminan 7 kilometr shimoli-sharqda joylashgan. Oʻsha davr odatiga koʻra, Muhammad Faqir Xatian oʻz tugʻilib oʻsgan qishlogʻida arab tili, fors tili va qurʼonshunoslikni oʻrgangan. Afsuski, otasi vafotidan soʻng u rasmiy taʼlimini toʻxtatishga majbur boʻladi. Shunga qaramay, imkon topgan sayin, Karnani Samoo qishlogʻi aholisi boʻlgan Abdurahmon Samoodan fors tilini oʻrganadi[2]. U qisqa muddat Rais Gʻulom Muhammadxon Bhurgrining Kot Gʻulom Muhammad tumaniga qarashli Dengen Bhurgri qishlogʻidagi boshqaruvchisi (mudiri) boʻlib ishladi. Biroq u keyinchalik bu lavozimni tark etib, oʻz qishlogʻiga qaytib keladi[3].
U Sinddagi Hur jamoatining ruhiy yetakchisi boʻlgan Pir Pagaraning sadoqatli muridi edi. U 1915–1916-yillarda Pir Pagara boshchiligidagi Hur qoʻshiniga qoʻshildi va bir necha yil davomida ushbu safda xizmat qilgan[4].
U bolaligidan ruhiy musiqa, sheʼriyat va tasavvufiy hayot tarziga chuqur mehr qoʻygan edi. Sindning afsonaviy shoiri va soʻfiy pirlaridan biri boʻlgan Navob Valid Muhammad Legʻariyning soʻfiy sheʼriyati unga ilhom manbai boʻldi. Navob Valid Muhammad Legʻariy rahbarligida Muhammad Faqirning oʻzi ham yirik soʻfiy shoir sifatida shakllandi[5]. Uning ijodi soʻfiy avliyosi Maxdum Nuhning Haladagi vorisi Maxdum Gʻulom Haydar maʼnaviy homiyligi ostida yuksak choʻqqiga chiqdi. U oʻz faqirlari (hamroh muridlari) bilan birga oʻz sheʼrlarini kuylarkan, koʻpincha yakkator (bitta torli cholgʻu asbobi) va chapariyon (yogʻochdan yasalgan juft asbob)dan foydalanar edi. Soʻfiy kalomini (sheʼriyatini) kuylashning bu uslubi Sindda hanuz mashhurdir[6].
Muhammad Faqirning sind va siraikiy tillaridagi Mantuq-e-Muhammadi (sind: منطوق محمدي) nomli sheʼriy toʻplami Maxdum Muhammad Zamon Talibul Maula tomonidan 1950-yilda tartibga solinib, nashr etilgan[7]. Ushbu toʻplamning ikkinchi va uchinchi nashrlari esa mos ravishda 2002 va 2008-yillarda Rais Ahmadxon Khatian tomonidan chop etilgan[2].
Muhammad Faqir va Mahmud Faqir Xatian sheʼriyati lugʻati boʻlgan Axar Axar men Israr (sind: اکر اکر ۾ اسرار) kitobi Inoyat Unar tomonidan tuzilgan va 2014-yilda Sind hokimiyati tomonidan nashr etilgan[8].
Vafoti
Muhammad Faqir Xatian 1941-yil 4-fevralda vafot etgan va oʻzining tugʻilib oʻsgan Sulaymon Xatian qishlogʻida dafn etilgan[4].
Manbalar
- ↑ „سائين محمد فقير کٽياڻ عرف فقير صاحب“. SindhSalamat (2014-yil 20-may). Qaraldi: 2022-yil 24-may.
- ↑ 2,0 2,1 ۡKhatian, Ahamd Khan. منطوق محمدي - صوفي محمد فقير کٽياڻ (Sindhi). Hala, Sindh, Pakistan: Makhdoom House, Nim Banglow, 2008 — 4-bet.
- ↑ Unar, Mukhtiar (February 04, 2024), اڄوڪو ڏينھن (The Day Today), Daily Ibrat, Ibrat Group of Publications, Hyderabad,_Sindh, Pakistan.
- ↑ 4,0 4,1 Unar, Mukhtiar, اڄوڪو ڏينھن (The Day Today), Daily Ibrat, February 04, 2024, Ibrat Group of Publications, Hyderabad, Sindh, Pakistan.
- ↑ „Faqir Nawab Wali Leghari, Matiari“. heritage.eftsindh.com. Qaraldi: 2022-yil 24-may.
- ↑ Sindhi, Noor. ورق ورق گلاب (Sindhi). Shaheed Benazirabad, Sindh, Pakistan: Bilawal Institute of Historical Research, 2016 — 70–74-bet.
- ↑ Sipio, Muhammad Saleh. ڪلام محمود فقير (Sindhi). Jamshoro, Sindh, Pakistan: Sindhi Adabi Board, 1959 — 2-bet.
- ↑ Unar, Inayat Ali. اکر اکر ۾ اسرار, First (Sindhi), Hyderabad, Sindh, Pakistan: Sindhi Language Authority, 2018. ISBN 978-969-625-019-7.