Muhabbat dashti

„Muhabbat dashti“
Mavluda Aʼzamova va Alisher Fayz qoʻshigʻi
Til	Turkiy til
Janr	Mumtoz
Qoʻshiq muallif(lar)i	Alisher Navoiy

"Muhabbat dashti" yoki "To muhabbat" – Alisher Navoiyning shu nomli gʻazaliga bastalagan qoʻshiq^[1]. Ushbu gʻazal „Chor devon“ asarinining 2-jildidagi 496-gʻazal hisoblanadi. Qoʻshiq ilk bora Oʻzbekiston xalq artisti Mavluda Aʼzamova tomonidan kuylangan^[2]. Keyinchalik Alisher Fayz tomonidan yangicha musiqiy sayqalda qayta ijro etilgan^[3].

Gʻazal sharhi

Gʻazalda lirik qahramon – oshiq, sevgining cheksiz sahrosida ovora holatda tasvirlanadi; ishqning balolari qarshisida u ojiz va bechoradir. Baytlarda ishq yoʻlida oʻzlikni yoʻqotish, sabr va iztirob bilan yashash, ichki kechinmalarni botiniy jarohat sifatida his etish kabi holatlar ifodalangan. Matnda parvona, bulbul, hijron tuni kabi obrazlar orqali oshiqning kechmishlari ramziy vositalar bilan beriladi. Shoir oʻzini anglay olmayotganini, bu holatni boshqalar ham tushunolmasligini aytadi. Bu mazmun ayrim talqinlarda „oʻzlikni anglash“ gʻoyasi bilan bogʻlansa-da, gʻazal matni koʻproq tasavvufiy yoʻnalishdagi „fanolik“, yaʼni oʻzidan voz kechish gʻoyasiga yaqin turadi. Gʻazal yakunida shoir doʻstlarining oʻlimi sababli qaygʻuda, biroq ularning ortidan „it kabi“ ergashishini aytadi. Bu ibora ayrimlar uchun qoloq yoki tahqirli tuyulishi mumkin, ammo bu yerda Qur’oni Karimdagi Qitmir haqidagi rivoyatga ishora mavjud boʻlib, sadoqat va itoat ramzi sifatida talqin qilinadi. Asar ilohiy muhabbat, insoniy ojizlik, ichki iztirob va soʻfiy tafakkur jihatidan boy, murakkab mazmunga ega boʻlib, mumtoz adabiyot doirasida alohida ahamiyat kasb etadi^[2].

Manbalar

↑ Ergash Ochilov. Umrboqiy qoʻshiqlar, 1-jild, Toshkent: „Sharq“ nashriyoti, 2013-yil — 456-bet. ISBN 978-9943-00-878-6.
↑ ^2,0 ^2,1 Zuhriddin Isomiddinov. „Alisher Navoiy: El netib topg’ay menikim… “Diydor” o’quv-teatr studiyasi musiqiy spektakl“. Xurshid Davron kutubxonasi (2018-yil 2-iyun). Qaraldi: 2024-yil 13-noyabr.
↑ Alisher Fayz (2022-10-30), Alisher Fayz - To muhabbat (music version), qaraldi: 2024-11-13

Havolalar

[1] Ergash Ochilov. Umrboqiy qoʻshiqlar, 1-jild, Toshkent: „Sharq“ nashriyoti, 2013-yil — 456-bet. ISBN 978-9943-00-878-6.

[:0-2] 2,0 ^2,1 Zuhriddin Isomiddinov. „Alisher Navoiy: El netib topg’ay menikim… “Diydor” o’quv-teatr studiyasi musiqiy spektakl“. Xurshid Davron kutubxonasi (2018-yil 2-iyun). Qaraldi: 2024-yil 13-noyabr.

[3] Alisher Fayz (2022-10-30), Alisher Fayz - To muhabbat (music version), qaraldi: 2024-11-13

[1]

[2]

[3]