Mordor
| Mordor | |
|---|---|
| Boshqa nom(lari) | Soyalar o‘lkasi, Qora o‘lka, Zulmat o‘lkasi |
| Birinchi namoyish | Uzuklar hukmdori |
| Geography | Gondorning sharqi |
| Mavjud davri | Birinchi asr – Uchinchi asr |
| Markazi | Barad-dûr |
J. R. R. Tolkienning Oʻrta Yer deb nomlanuvchi xayoliy olamida Mordor Qora Lord Sauronning saltanatidir. U Gondor va ulkan Anduin daryosidan sharqda, Mirkwooddan esa janubda joylashgan edi. Mordor hududida Yagona Uzukni yoʻq qilish markazi boʻlgan Doom togʻi vulqoni joylashgan. Mordor shimol, gʻarb va janubdan uchta togʻ tizmasi bilan oʻralgan edi. Ular oʻlkani ham bostirib kirishdan himoya qilar, ham Mordorda yashovchilarning qochib ketishiga yoʻl qoʻymas edi.
Sharhlovchilar Mordorning yaratilishiga Tolkienning Angliya Midlandsidagi sanoatlashgan Black Country hududida orttirgan shaxsiy tajribalari va Birinchi jahon urushida Gʻarbiy front okoplarida jang qilgan davrlari taʼsir koʻrsatganini qayd etishgan. Tolkien, shuningdek, qadimgi ingliz dostonlaridan biri „Beowulf“ dagi maxluq Grendelning gʻayritabiiy manzaralari tasviri bilan ham yaxshi tanish edi. Boshqalar esa Tolkien Mordorni alohida bir yovuzlik timsoli hamda sanoatlashish oqibatida atrof-muhitning tanazzulga uchrashi koʻrinishida tasvirlaganini, buni shinamgina Shire yoki elflarning goʻzal Lothlórien oʻrmoniga qarama-qarshi qoʻyganini taʼkidlashgan.
Geografiyasi
Umumiy tavsif
Mordor taxminan toʻgʻri toʻrtburchak shaklida boʻlib, uning uzunroq tomonlari shimol va janubda joylashgan edi. Uchta tomoni togʻ tizmalari bilan himoyalangan edi: shimolda „Kul togʻlari“ va gʻarb hamda janubda „Soya togʻlari“. Ushbu tizmalarning uzunligi mos ravishda taxminan 498, 283 va 501 mil (801, 455 va 806 km) deb baholanadi, bu esa Mordorga taxminan 140 000 kvadrat mil (360 000 kv. km.) maydon beradi[1].
Gʻarbda Gondorning provinsiyasi boʻlmish ensiz Ithilien yerlari yotardi[T 1]; shimoli-gʻarbda Oʻlik botqoqliklar va Dagorlad, yaʼni Jang maydoni; shimolda Wilderland; shimoli-sharq va sharqda Rhûn; janubi-sharqda Khand; janubda esa Harad joylashgan edi. Oʻlik botqoqliklardan uncha uzoq boʻlmagan joyda, Emyn Muil tepaliklari yonida yana bir gʻamgin botqoqlik — Nindalf yoki Wetwang bor edi[T 2] Not far from the Dead Marshes is another dismal swamp, the Nindalf or Wetwang, beside the Emyn Muil hills.[2].
Qora Darvoza
Shimoli-gʻarbda Cirith Gorgor dovoni yopiq Udûn tekisligiga olib borar edi. Sauron dovon boʻylab Mordorning Qora darvozasini (Morannon) qurdirdi. Bu avvalgi istehkomlar — tishlar minoralari — sharqda Carchost, gʻarbda Narchostga qoʻshimcha boʻldi, bu qorovul minoralari Gondor tomonidan ushbu kirish joyini kuzatib turish uchun qurilgan edi. Udûnning ichki tomonidan Mordorning ichkarisiga oʻtadigan yoʻl boshqa bir darvoza — Isenmouthe tomonidan qoʻriqlanardi. Morannondan tashqarida Dagorlad yoki Jang tekisligi va Oʻlik botqoqliklar joylashgan edi[T 2].
Soya togʻlari
„Soya devori“ Mordorni gʻarb va janub tomondan himoya qilib turgan. Asosiy dovonni Gondor tomonidan Minas Ithil sifatida barpo etilgan Minas Morgul shahri qoʻriqlagan. Durthang qalʼasi shimoliy Ephel Dúathda, Udûn tepaligida joylashgan edi. Yuqoriroq va qiyinroq dovon — Cirith Ungol, Morgul dovonining shimolrogʻida joylashgan edi. Uning eng tepasini Gondor tomonidan qurilgan minora qoʻriqlardi. Bu yoʻnalish ulkan oʻrgimchak Shelobning uyasi boʻlgan Torech Ungol orqali oʻtgan[T 3][T 4].
Ephel Dúathning ichkarisida quyi parallel tizma — Morgai choʻzilgan boʻlib, ularni „hali oʻlmagan, ammo soʻnayotgan oʻlka“ boʻlgan tor vodiy ajratib turardi. Bu yerda „pakana mitti daraxtlar“, „qoʻpol, kulrang oʻt gʻujumlari“, „qurigan moxlar“, „chirmashib ketgan ulkan tikanli butalar“ va uzun, sanchiluvchi tikanli butazorlar bor edi[T 5].
Manbalar
- ↑ Fonstad, Karen Wynn. The Atlas of Middle-earth. HarperCollins, 1992. ISBN 978-0-261-10277-4.
- ↑ Wetwang is a place in Yorkshire; its name means "wet field", which is also the meaning of Nindalf in the elvish language Sindarin. Wayne G. Hammond and Christina Scull (eds), The Lord of the Rings: A Reader's Companion, p. 779
- ↑ Tolkien 1954, book 4, ch. 7 "Journey to the Cross-Roads"
- ↑ 2,0 2,1 Tolkien 1955, Map of Rohan, Gondor, and Mordor
- ↑ Tolkien 1954, book 4, ch. 9 "Shelob's Lair"
- ↑ Tolkien 1955, book 6, ch. 1 "The Tower of Cirith Ungol"
- ↑ Tolkien 1955, book 6, ch. 2 "The Land of Shadow"
Adabiyotlar
- McNelis, James „Mordor“, . J. R. R. Tolkien Encyclopedia Drout, Michael D. C.: . Routledge, 2006 — 434-bet. ISBN 0-415-96942-5.