Mirkomil Mirsharopov

Mirkomil Mirsharopov
Hayot davri	1900—1938-yillar
Tavalludi	24-dekabr 1900-yil; Avliyoota, Turkiston general-gubernatorligi, Rossiya imperiyasi
Vafoti	4-oktyabr 1938-yil ; (37 yoshda); Toshkent, OʻzSSR
Fuqaroligi	Rossiya imperiyasi ; SSSR
Qoʻshin turlari	kavaleriya
Xizmatdagi yillari	1921—1937-yillar
Harbiy qism	19-oʻzbek togʻ-otliq diviziyasi
Lavozimi	qoʻmondon va komissar
Bilimi	Rus-tuzem maktabi

Mirkomil Mirsharopov (1900.24.12, Avliyoota – 1938.4.10, Toshkent) – harbiy arbob, oʻzbek diviziyasi qoʻmondoni^[1].

Tavalludi va yoshligi

Mirkomil Mirsharopov 1900-yil 12-dekabr kuni Turkiston general-gubernatorligining Avliyoota shahrida mol boquvchi oilasida tugʻilgan, 1914-yil rus-tuzem maktabining 4-sinfini tugatgan^[2]. 1917-yilda Toshkentga koʻchib kelgan^[1]. 1920-yili Toshkentdagi 8 oylik harbiy kursni tugatgach, uning jangovar hayoti boshlangan. Xorazm harbiy nozirining oʻrinbosari sifatida faoliyat koʻrsatgan^[2]. 1925—1929-yillarda boʻlajak Sovet Ittifoqi marshali Kliment Voroshilov bilan birga Moskvadagi Frunze nomidagi harbiy akademiyada tahsil olgan^[2].

Harbiy faoliyati

Xorazm Xalq Sovet Respublikasi (XXSR) harbiy noziri (1921), nozir muovini (1924). Mirsharopov XXSR da milliy qoʻshin tuzishga eʼtibor qaratdi, respublika hududidan xalqning madaniy merosiga oid boyliklarning olib chiqib ketilishini taqiqlangan. Junaydxon bilan sulh tuzib, „Birlik shartnomasi“ni imzolagan (1921.5.11) komissiya tarkibida boʻlganligi uchun kommunistlar tarafidan boshqa nozirlar qatorida lavozimidan olib tashlandi va Xorazmdan chiqarib yuborilgan. Samarqanddagi alohida Oʻzbek otliq askarlar polkining komandiri va komissari (1929—1936). 19-togʻ-otliq oʻzbek diviziyasi qoʻmondoni va komissari (1932—1935)^[1].

Mirkomil Mirsharopov 1935-yil oʻzbek diviziyasidan Moʻgʻuliston Harbiy nozirligiga harbiy attashe sifatida yuboriladi^[1]. Mirsharopov Moʻgʻulistondan turib kursdoshi Kliment Voroshilovga murojat etib, Oʻzbekistonga qaytarib yuborishini iltimos qiladi. Ammo mudofaa xalq komissarining buyrugʻi bilan 1936-yil 11-mayda endigina tuzilayotgan Shimoliy Kavkaz togʻli xalqlar alohida otliq askarlar brigadasiga komandir-komissar etib tayinlanadi. Besh oy ichida Shimoliy Kavkazdagi Dogʻiston, Kabardin-Bolqor, Shimoliy Osetiya, Chechen-Ingush avtonom respublikalari, shuningdek, Qorachoy va Cherkessk avtonom viloyatlarida yashovchi 11 tilda soʻzlashuvchi 26 millat va elatga mansub askarlarni oʻz tarkibiga olgan yangi brigadani shakllantirishga muvaffaq boʻladi^[2]. 1936—1937-yillarda Shimoliy Kavkaz harbiy okrugi Alohida otliq brigadasi qoʻmondoni va komissari sifatida faoliyat koʻrsatgan^[1].

Yosh qoʻmondon oʻz oldiga qoʻyilgan vazifani qisqa muddatda muvaffaqiyatli bajarganiga qaramay, 1937-yil 23-iyun kuni Maykop shahridan yana Voroshilov nomiga „oʻrtoqlik xat“ini yoʻllab, undan ona yurtga xizmatga yuborishini soʻraydi. Ammo oradan koʻp vaqt oʻtmay, 1937-yilning 28-oktyabrida Mirkomil Mirsharopov NKVDning Azov—Qora dengiz oʻlkasi boshqarmasi tomonidan qamoqqa olinib, maxsus poyezdning panjarali kupesida etap bilan Toshkentga olib kelinadi^[2]. U Oʻzbek diviziyasini milliylashtirish va bu diviziya yordamida Oʻzbekistonni SSSR tarkibidan ajratib olish va mustaqil davlatni barpo etishga urinishda ayblangan. Dastlabki Oʻzbek diviziyasi tarqatib yuborildi va Mirkomil boshchiligidagi 16 ta harbiy komandir va koʻplab oddiy askarlar otib tashlangan^[1].

Ommaviy madaniyatda eslanishi

19-oʻzbek togʻ-otliq diviziyasining tantanali yigʻinlarida sarkarda sharafiga bastalangan „Mirsharopov marshi“ ijro etilgan^[3]^[2].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 „Mirkomil Mirsharopov“, Fayl:National Encyclopedia of Uzbekistan logo.png Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 6-jild (Miriy — Parxish). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2003 — 704-bet.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 Naim Karimov. „Sovet davrida o‘zbek milliy armiyasini orzu qilgan harbiy qo‘mondon — Mirkomil Mirsharopov haqida“. Daryo.uz. Simple Networking Solutions (2022-yil 2-yanvar). Qaraldi: 6-oktabr 2025-yil.
↑ Naim Karimov (8-sentabr 2021-yil). „O'zbek milliy armiyasini orzu qilgan harbiy qo'mondon — Mirkomil Mirsharopov haqida“. Hurriyat (gazeta). № 36 (1252). 2—6--bet. Qaraldi: 6-oktabr 2025-yil.{{cite magazine}}: CS1 maint: date format ()

Adabiyotlar

Matkarimov M., Xorazm Respublikasi: davlat-tuzilishi, nozirlari va iqtisodi, Urganch, 1983;
Oʻzbekistonning yangi tarixi. 2-kitob Oʻzbekiston sovet mustamlakachiligi davrida, Toshkent, 2000
Oʻzbekiston davlatchiligi tarixi ocherklari, Toshkent, 2001.

Bu maqolada boshqa til boʻlimlariga ishorat yoʻq.
Siz ularni topib va ushbu maqolaga qoʻshib, loyihaga yordam berishingiz mumkin.

Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan.

Oʻzbekistonlik shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin.

[OʻzME-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 „Mirkomil Mirsharopov“, Fayl:National Encyclopedia of Uzbekistan logo.png Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 6-jild (Miriy — Parxish). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2003 — 704-bet.

[Daryo.uz-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 Naim Karimov. „Sovet davrida o‘zbek milliy armiyasini orzu qilgan harbiy qo‘mondon — Mirkomil Mirsharopov haqida“. Daryo.uz. Simple Networking Solutions (2022-yil 2-yanvar). Qaraldi: 6-oktabr 2025-yil.

[Hurriyat-3] Naim Karimov (8-sentabr 2021-yil). „O'zbek milliy armiyasini orzu qilgan harbiy qo'mondon — Mirkomil Mirsharopov haqida“. Hurriyat (gazeta). № 36 (1252). 2—6--bet. Qaraldi: 6-oktabr 2025-yil.{{cite magazine}}: CS1 maint: date format ()

[1]

[2]

[3]