Miraki xalqaro turizm markazi
Miraki xalqaro turizm markazi – Oʻzbekiston Respublikasi, Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanining Miraki qishlogʻida barpo etilgan yirik sayyohlik va rekreatsion kompleksdir. Ushbu loyiha Oʻzbekistonning turizm salohiyatini oshirish, ichki va tashqi sayyohlar oqimini koʻpaytirish, shuningdek, mintaqaviy iqtisodiy rivojlanishga hissa qoʻshish maqsadida tashkil etilgan. Loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan barpo etilgan boʻlib, umumiy qiymati 400 million AQSH dollariga teng boʻlgan 117 ta subloyihani oʻz ichiga oladi. Majmua hozir ishga tushirib, 1700 dan ortiq doimiy ish oʻrni yaratilgan[1].
Tarixi
Miraki hududi ilgari asosan, tabiiy togʼ va dam olish zonasi sifatida mavjud bo‘lgan. Keyinchalik, davlat dasturlari doirasida bu hududni zamonaviy turizm markaziga aylantirish bo‘yicha keng ko‘lamli loyiha boshlangan. Loyihaga ko‘ra, hududda mehmonxonalar, ekoturizm yo‘laklari, dam olish maskanlari va xizmat ko‘rsatish obyektlari qurilgan.
Loyihaning umumiy maqsadi
Miraki xalqaro turizm markazi turizm, sogʻlomlashtirish, madaniy meros va ekologik dam olish imkoniyatlarini birlashtirgan holda, xalqaro darajadagi sayyohlik maskani sifatida shakllantirilmoqda. Loyihada zamonaviy mehmonxonalar, kurort zonalari, sport-infratuzilmalari, madaniy markazlar, ekologik yoʻlaklar va sayyohlar uchun xizmat koʻrsatish infratuzilmasi rejalashtirilgan.
Geografik joylashuvi
Markaz Qashqadaryo viloyatining togʻli hududida – Shahrisabz tumanidagi Miraki qishlogʻida joylashgan. Bu hudud oʻzining toza havosi, tabiiy goʻzalligi va tarixiy obidalarga yaqinligi bilan sayyohlar uchun jozibali hisoblanadi. Miraki Hazrat Bahouddin Naqshband bobosi Sayyid Hasan Orif Al-Mirakiy yashagan joy sifatida ham mashhur.
Loyiha doirasidagi ishlar
2024–2025-yillarda quyidagi infratuzilmaviy va turistik obyektlar qurilishi rejalashtirilgan:
• 4 va 5 yulduzli mehmonxonalar;
• Sport majmualari va basseynlar;
• Sanatoriy va rekreatsion sogʻlomlashtirish maskanlari;
• Amfiteatr va konsert maydonlari;
• Muzeylar, tarixiy-maʼrifiy markazlar;
• Tabiiy yurish yoʻlaklari va ekoturizm obyektlari;
• Milliy hunarmandchilik markazlari va gastronomik zonalar.
Investitsiyalar va hamkorlik
Miraki xalqaro turizm markazi davlat-xususiy sheriklik asosida barpo etilmoqda. Loyihaga yirik xorijiy va mahalliy investorlar jalb qilingan. Oʻzbekiston Respublikasi Turizm qoʻmitasi, Qashqadaryo viloyati hokimligi, shuningdek, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi ham loyiha ijrosiga bevosita aloqador tashkilotlardir.
Madaniy va tarixiy ahamiyati
Miraki qishlogʻi Naqshbandiya tariqati asoschisi Bahouddin Naqshbandning bobosi Sayyid Hasan Orif al-Mirakiy yashagan va dafn etilgan joy sifatida mashhur. Shu bois, markaz diniy va madaniy ziyorat turizmi uchun ham jozibador hisoblanadi[2].
Infratuzilma va xizmatlar
Markazda 600 oʻrinli zamonaviy mehmonxona, 300 oʻrinli oilaviy xostel, bir nechta basseynlar, amfiteatrlar, sport zallari, tabiat qoʻynida yurish yoʻlaklari va dam olish maskanlari qurilgan. Bundan tashqari, milliy hunarmandchilik markazlari, restorativ xizmatlar va wellness zonalari ham mavjud[3].
Sayyohlar uchun eko-yoʻnalishlar (10 km yurish yoʻlaklari), zipline, kabel yoʻli, bola va oila uchun maxsus maydonlar tashkil etilgan[4].
Markaz tarkibida quyidagilar mavjud:
• mehmonxonalar va dam olish;majmualari;
• ekoturizm yo‘laklari (Oqsuv daryosi bo‘ylab);
• kanat yo‘li (Miraki dor yo‘li);
• restoran va xizmat ko‘rsatish obyektlari;
• tog‘ manzarali sayr hududlari[5].
Tog‘ turizmi va kanat yo‘li
Miraki xalqaro turizm markazi joylashgan hudud tog‘li relyefga ega bo‘lgani uchun bu yerda tog‘ turizmi va kanat yo‘li (teleferik) tizimini rivojlantirish konsepti qo‘llaniladi. Bu konsept sayyohlarga tog‘ tabiatini qulay va xavfsiz tarzda tomosha qilish imkonini beradi. Hududni yanada rivojlantirish uchun quyidagi turistik yo‘nalishlar rejalashtirilgan:
• Kanat yo‘li (teleferik) — sayyohlarni tog‘ etagidan yuqori nuqtalarga olib chiqish va panoramali ko‘rinish yaratish;
• Panoramik tomosha nuqtalari — Hisor tog‘lari va Oqsuv daryosi vodiysini yuqoridan kuzatish joylari;
• Balandlikdan turizm (mountain viewing) — tog‘ manzaralarini kuzatish va ekologik sayr qilish imkoniyatlari.
Bu turizm modeli dunyoda keng qo‘llaniladi va quyidagi davlatlar tajribasiga o‘xshaydi:
• Alp tog‘lari (Shveysariya va Fransiya hududi);
• Gruziya tog‘ kurortlari (Kazbegi, Gudauri kabi hududlar);
• Turkiya tog‘ resortlari (Uludağ, Erzurum kabi markazlar).
Ushbu tajribalarda bo‘lgani kabi, Miraki hududida ham asosiy maqsad — tabiiy landshaftni saqlagan holda, zamonaviy va xavfsiz tog‘ turizmini rivojlantirish hisoblanadi.
Ahamiyati va istiqboli
Miraki xalqaro turizm markazi nafaqat mintaqaning iqtisodiy va ijtimoiy rivojiga xizmat qiladi, balki Oʻzbekistonning xalqaro turizm xaritasidagi mavqeini oshirishda muhim rol oʻynaydi. Bu loyiha orqali minglab yangi ish oʻrinlari yaratiladi, servis sifati yaxshilanadi, yoshlar uchun yangi imkoniyatlar paydo boʻladi.
Ekotizim imkoniyatlari
Miraki hududi tabiiy landshaftlari bilan ajralib turadi. Hisor tog‘lari, Oqsuv daryosi va o‘rmonli hududlar sayyohlar uchun ekologik dam olish imkoniyatini yaratadi[6].
Madaniy va tarixiy bogʻliqlik
Miraki qishlogʻi tarixan mashhur shaxslar vatani sifatida tanilgan. Ayniqsa, Naqshbandiya tariqatining asoschisi Bahouddin Naqshband bobosining shu yerda yashagani va dafn etilgani ushbu hududni diniy va ziyorat turizmi uchun ham jozibador qiladi.
Xalqaro hamkorlik va kelajakdagi rejalar
Loyihani amalga oshirishda O‘zbekiston Respublikasi Turizm qoʻmitasi, Qashqadaryo viloyati hokimligi, xususiy investorlar va xalqaro kompaniyalar hamkorligida ish olib borilmoqda. Yiliga 1 milliongacha sayyoh qabul qilinishi rejalashtirilgan[7].
Manbalar
- ↑ Prezident.uz – Miraki xalqaro turizm markazi loyihasi (19-iyun 2025).
- ↑ The Nation – International Tourism Centre in Miraki is ready to welcome guests (24 iyun 2025).
- ↑ Kun.uz – Shavkat Mirziyoyev Miraki xalqaro turizm markaziga tashrif buyurdi (19-iyun 2025).
- ↑ Glosema Group – Miraki: yangi turizm nuqtasi (14-fevral 2025).
- ↑ Qashqadaryo viloyatida ekoturizm rivoji va Miraki turizm markazi infratuzilmasi. O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi rasmiy ma’lumotlari
- ↑ O‘zbekiston turizm sohasini rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturlari va Miraki loyihasi haqida ma’lumot. O‘zbekiston yangiliklar portali (uzbnews / rasmiy axborot manbalari)
- ↑ UzDaily – Development of the ‘Miraki’ tourism cluster (2025).
Havolalar
- Prezident.uz – Miraki xalqaro turizm markazi loyihasi (19-iyun 2025).
- Kun.uz – Prezident Mirakiga tashrifi (19-iyun 2025).
- The Nation – Miraki xalqaro markazi (24-iyun 2025).
- UzDaily – Miraki turizm klasteri (2025).
- Glosema Group – Miraki: yangi sayyohlik markazi (14-fevral 2025).
- YouTube – Prezident Mirzoyev Mirakida (19-iyun 2025).
- Mindtrip.ai – Miraki haqida sayyohlik maʼlumotlari (2025).