Mir Haydar Mirbadalev
| Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev | |
|---|---|
 Mir Haydar Mirbadalov. Buxoro. 1918-yil | |
| Tavalludi |
1860-yil Orenburg, Rossiya imperiyasi |
| Vafoti |
22-yanvar 1938-yil (78 yosh) Mashhad, Eron |
| Fuqaroligi |
 (1860—1880; 1917—1920) Rossiya imperiyasi (1880—1917)Apatrid (1920—1938) |
| Unvoni | General-mayor |
| Jang/urush |
Buxoroda 1910-yilgi yanvar voqealari (Buxoro amirligi tomonida.) Xiva inqilobi (Asfandiyorxon tomonida.) Kolesov voqeasi (Buxoro amirligi tomonida.) Britaiyaning Markaziy Osiyoga intervensiyasi (Inglizlar tomonida.) |
| Mukofotlari |
  |
Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev (1860, Orenburg — 1938-yil 22-yanvar, Mashhad, Eron) — birinchi oʻzbek generallaridan biri.
Orenburgda buxoroliklar oilasida tugʻilgan. Shu shaharda uyezd maktabini tamomlagan[1].
1880-yildan Samarqand devoni boʻlim boshligʻi, Zarafshon okrugi devoni boshligʻi, Kataqoʻrgʻon devoni boʻlimi boshligʻi va Zaraаshon okrugi boshligʻi huzurida tarjimon boʻlib ishlagan.
1886-yil avgust oyida Buxoro amirligida Rossiya imperiyasining siyosiy agentligi ochilganidan beri katta tarjimon boʻlib ishlagan Mirbadalev rus tilidagi hujjatlarni Oʻrta Osiyo xalqlari tillariga tarjima qilish bilan shugʻullangan[1]. Keyinchalik harbiy xizmatni afzal koʻrgan Mirbadalev Rossiya armiyasida mansabdor ofitserga aylangan.
Buxoro amirligida Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev hech qachon sotqin deb hisoblanmagan, natijada u oʻz fuqaroligini Rossiya fuqaroligiga almashtirgan. Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev amir va amirlikdagi oliy mansabdor shaxslarning mutlaq ishonchini qozongan. Mir Haydar Qosimovich amir Said Olimxonning Rossiya imperiyasidagi hujjatlar boʻlimi rahbari boʻlgan[1].
U jadidlar tomonidan nashr etiladigan Buxoroyi sharif (Muqaddas Buxoro) gazetasining ilgʻor, mas’uliyatli muharriri boʻlgan[1].
1890-yilda 3-darajali Muqaddas Stanislav, 1897-yilda 3-darajali Muqaddas Anna, 1904-yilda 2-darajali Muqaddas Stanislav ordeni bilan taqdirlangan. „Islomning ikki mazhabi, Buxorodagi sunniy va shia mazhabi tarafdorlari orasida yuzaga kelgan nizoni bartaraf etish borasidagi xizmatlari uchun“ 1910-yilda 2-darajali Muqaddas Anna ordeni bilan taqdirlangan. Mir Haydar Qosimovichning mamlakat tinchligini saqlash yoʻlidagi xizmatlari rus hukumati tomonidan munosib baholanib, mahalliy buxoroliklar, oliy ruhoniy va savdogarlar hamda shaharliklar timsolida unga minnatdorchilik bildirilgan. Mirbadalev rus armiyasida general-mayor unvonigacha koʻtarilgan[1].
Rossiyada Fevral inqilobidan soʻng, Muvaqqat hukumat uni Asfandiyorxon hukmronligini qoʻllab-quvvatlash uchun Xivaga yubordi, u yerda oʻziga xos inqilob avj ola boshladi[1]. 1917-yil bahorida u amir Said Olimxon tomonidan vazifasidan ozod etilgan. 1918-yil mart oyida Sovet qoʻshinlari magʻlubiyatga uchraganidan soʻng, amir Yangi Buxorodagi rus ozchiligiga qarshi jazo choralarini koʻrmoqchi boʻldi, ammo Mirbadalaev amirni bunday qilmaslikka koʻndirdi[1]. 1918-yilda Turkistondagi ingliz siyosiy emissari leytenant F. Beylining qutqarilishida muhim rol oʻynagan[2].
Buxoro Qizil Armiya tomonidan bosib olingach, Mirbadalev mamlakatni tark etishga majbur boʻlgan.
Surgunda Mir Haydar Qosimovich Mirbadalevning sa’y-harakatlari bilan yotoqxona tashkil etilib, mavjud yillar davomida minglab nochor odamlar boshpana, oziq-ovqat va ish bilan ta’minlangan. Mir Haydar Qosimovich Mirbadalev Millatlar ligasi Nansen qoʻmitasining Mashhaddagi vakili boʻlgan[1].
Mir Haydar Qosimovich 1938-yil 22-yanvarda Eronning Mashhad shahrida vafot etgan[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Политика формирования в Туркестанском крае лояльной России национальной элиты Wayback Machinedagi asl nusxadan arxivlangan arxiv nusxasi. (5-mart 2016-yil) // ia-centr.ru
- ↑ The British Library, OIOC/L/PS/12/3426/Encl. 2 in No 1: Major Humber to Consul-General Gastrell, Meshed, September 27, 1934.