Miqdoriy genetika
Miqdoriy genetika (inglizcha: quantitative genetics) — miqdoriy belgilarni, ya'ni bo'y yoki massa kabi uzluksiz o'zgarib turadigan fenotiplarni o'rganuvchi sohadir. Bu soha ko'z rangi yoki ma'lum bir biokimyoviy moddaning mavjudligi kabi diskret aniqlanadigan fenotiplar va gen mahsulotlaridan farq qiladi.
Genetikaning ushbu ikkala tarmog'i ham chatishtiriladigan populyatsiyalardagi (gamodemlardagi) gen turli allellarining uchrashish chastotasidan foydalanadi. Shuningdek, ular avlodlar va naslchilik liniyalari bo'ylab irsiy o'tish qonuniyatlarini tahlil qilish uchun oddiy Mendel irsiyati tushunchalarini birlashtiradi. Populyatsiya genetikasi muayyan genlar va ularning keyingi metabolik mahsulotlariga e'tibor qaratishi mumkin bo'lsa-da, miqdoriy genetika ko'proq tashqi fenotiplarga diqqat qaratadi va asosiy genetika bo'yicha faqat umumiy xulosalar chiqaradi.
Fenotipik qiymatlarning uzluksiz taqsimlanishi sababli, miqdoriy genetika fenotiplarni (belgilarni) genotiplarga bog'lash uchun boshqa ko'plab statistik usullarni (masalan, samara kattaligi, o'rtacha qiymat va dispersiya) qo'llashi shart. Ba'zi fenotiplar ajratish nuqtalarining aniqlanishiga yoki ularni miqdoriy baholashda foydalaniladigan metrikaga qarab, diskret toifalar yoki uzluksiz fenotiplar sifatida tahlil qilinishi mumkin.[1]:27–69 Mendelning o'zi ham mashhur maqolasida,[2] ayniqsa, o'zining no'xat o'simligidagi «baland/pakana» belgisi bo'yicha bu masalani muhokama qilishga majbur bo'lgan. Aslida bu belgi «poya uzunligi»ga ajratish nuqtasini qo'shish orqali olingan edi.[3][4]
Miqdoriy belgi lokuslari yoki QTL (quantitative trait loci) tahlili[5][6][7] miqdoriy genetikaga yaqinda qo'shilgan yo'nalish bo'lib, uni molekulyar genetika bilan bevosita bog'laydi.
Manbalar
- ↑ Anderberg, Michael R.. Cluster analysis for applications.. Nyu-York: Academic Press, 1973.
- ↑ Mendel, Gregor (1866). "Versuche über Pflanzen Hybriden". Verhandlungen Naturforschender Verein in Brünn iv.
- ↑ Mendel, Gregor (1891). "Experiments in plant hybridisation". J. Roy. Hort. Soc. (London) XXV: 54–78.
- ↑ Mendel G.; Bateson W. (1891) maqolasi Batesonning qo'shimcha izohlari bilan quyidagi manbada qayta chop etilgan: Sinnott E.W.; Dunn L.C.; Dobzhansky T. (1958). "Principles of genetics"; Nyu-York, McGraw-Hill: 419-443. 422-betdagi 3-izoh Batesonni asl tarjimon sifatida ko'rsatadi va ushbu tarjimaga havolani taqdim etadi.
- ↑ QTL — bu miqdoriy fenotipik belgilarga ta'sir qiluvchi yoki ular bilan bog'liq bo'lgan DNK genomidagi hudud.
- ↑ Watson, James D.; Gilman, Michael; Witkowski, Jan; Zoller, Mark. Recombinant DNA, Ikkinchi (7-nashr), Nyu-York: W.H. Freeman (Scientific American Books), 1998. ISBN 978-0-7167-1994-6.
- ↑ Plant Breeding - Mendelian to molecular approaches. Boston Dordrext London: Kluwer Academic Publishers, 2004. ISBN 978-1-4020-1981-4.
Ushbu maqola inglizcha Vikipediyadagi [1] maqolasi asosida yaratildi.