Kontent qismiga oʻtish

Minshar al-Jild madrasasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Sidi al-Banno masjidining minorasi. Uning atrofidagi hududda, ehtimol, madrasa joylashgan Minshar al-Jild mahallasi boʻlgan boʻlishi mumkin. Surat muallifi: André Raymond.

Minshar al-Jild madrasasi (arabcha: مدرسة منشر الجلد‎‎) Jazoirning Tilimsan shahridagi sobiq tarixiy madrasa edi. Madrasa oʻz nomini shaharning charm sanoati bilan tarixan bogʻliq boʻlgan Minshar al-Jild mahallasidan olgan. Tilimsan qadim zamonlardan beri charm ishlab chiqarishi bilan mashhur boʻlgan va Zayyoniylar davrida bu yerda joylashgan teri oshlash ustaxonalari mahalliy ehtiyojdan ortiqcha miqdorda charm ishlab chiqargan[1]. Don mahsulotlari, yogʻlar va jun bilan bir qatorda, xom charm ham shaharning asosiy tijoriy eksport mahsulotlaridan biriga aylangan[1].

Aynan shu iqtisodiy faollik tufayli mahallaning bozorida bir nechta hunarmandchilik gildiyalari faoliyat yuritgan. Ular orasida xom hayvon terilarini qayta ishlagan teri oshlovchilar (ad-dabbogʻun); koʻpincha al-majbud deb ataluvchi charm kashtasi bilan bezatilgan ot egarlarini yasagan egarsozlar (as-sarrojun); hamda anʼanaviy balgʻa tayyorlash bilan mashhur boʻlgan etikdoʻzlar (al-xarrozon) boʻlgan[2].

Hozirgi kunda mavjud boʻlgan Sidi Ibrohim al-Masmudiy masjidi yaqinida barpo etgan madrasa va zaviyani moddiy jihatdan taʼminlash uchun Abdulvadiylar sulolasining sultoni Abu Hammu Muso II (h. taxm. 1308 – 1318) jamoat tandiri (kusha) shaklida vaqf tashkil etgan[3].

Minshar al-Jild madrasasining aniq tashkil etilgan sanasi nomaʼlum. Uning mavjudligi haqidagi maʼlumotlar XVII asrda yashab-ijod etgan olim Ibn Maryam asarlarida tilga olingan[4][5]. Uning al-Bustan asariga tayangan holda, madrasa olim Ibn Marzuq al-Hafid (vaf. 1439) hayotligidayoq faol boʻlgan degan xulosaga kelinadi[6]. U, shuningdek, shu mahallada joylashgan tarixiy masjidning xatibi va imomi boʻlib ham xizmat qilgan[7].

Binoning oʻzi bugungi kunga qadar saqlanib qolmagan boʻlsa-da, bir vaqtlar madrasa joylashgan tarixiy Minshar al-Jild mahallasi, ehtimol, hozirgi Sidi al-Banno masjidi atrofidagi hududda joylashgan boʻlishi mumkin[8].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Kourichi 2018, s. 20.
  2. ↑ Benhammou & Aissani 2017, s. 22.
  3. ↑ Filali 2002, s. 140.
  4. ↑ Mubarak 2017, s. 85.
  5. ↑ Lakhal & Boubaya 2025, s. 148.
  6. ↑ Boubaya 2013, s. 403, note 3.
  7. ↑ Tayeb Boudjemaa 2016, s. 126.
  8. ↑ Kourichi 2018, s. 21.

Adabiyotlar

  • بن حمو [Benhammou], سليمة [Salima]; عيساني [Aissani], فاطمة الزهراء [Fatima Zohra] (2017). توليد المصطلحات التراثية المستمدة من التراث الجزائري لفائدة عملية الترجمة، مصطلحات الصناعة التقليدية أنموذجا [Generation of Heritage Terminology Derived from Algerian Heritage for the Benefit of the Translation Process: Traditional Craftsmanship Terminology as a Model] (مذكرة ماستر [Master's thesis]) (arab). تلمسان [Tlemcen]: جامعة أبو بكر بلقايد [Abou Bekr Belkaid University].
  • قريشي [Kourichi], حسين [Hocine] (2018). الصناعة الجلدية في الجزائر: صناعة الجلود بتلمسان أنموذجا [The Leather Industry in Algeria: The Leather Industry in Tlemcen as a Model] (مذكرة ماستر [Master's thesis]) (arab). تلمسان [Tlemcen]: جامعة أبو بكر بلقايد [Abou Bekr Belkaid University].
  • لكحل [Lakhal], زهيرة [Zahira]; بوباية [Boubaya], عبد القادر [Abdelkader] (2025). "المنشآت العمرانية في مدينة تلمسان من خلال كتاب البستان لابن مريم" (ar). مجلة الساورة للدراسات الإنسانية والاجتماعية [Saoura Journal of Human and Social Studies] 11 (2): 136–154. ISSN 2477-9881. 
  • مبارك [Mubarak], بشير [Bashir] (June 2017). "تاريخ نشأة المدارس التعليمية في الغرب الإسلامي من خلال الروايات التاريخية المختلفة" (ar). دورية كان التاريخية [Kan Historical Journal] (مؤسسة كان للدراسات والترجمة والنشر [Kan Foundation for Studies, Translation and Publishing]) 10 (36): 78–89. doi:10.12816/0041877. 
  • الطيب بوجمعة [Tayeb Boudjemaa], نعيمة [Naima] (December 2016). "الرحلة العلمية وأهميتها في مسيرة العالم ابن مرزوق الحفيد" (ar). مجلة العلوم الإنسانية والاجتماعية [Journal of Humanities and Social Sciences] (تيارت [Tiaret]: جامعة تيارت [University of Tiaret]) (10). ISSN 1112-5896. 
  • فيلالي [Filali], عبد العزيز [Abdelaziz]. تلمسان في العهد الزياني: دراسة سياسية، عمرانية، اجتماعية، ثقافية (ar). الجزائر [Algiers]: موفم للنشر والتوزيع [Mofem for Publishing and Distribution], 2002. ISBN 9961-62-247-2. 
  • ابن مريم [Ibn Maryam], المليتي المديوني التلمساني [al-Maliti al-Madyuni al-Tilimsani] „ملاحظة المحقق: المبحث الثالث [Editor's Note: Section 3]“, . البستان في ذكر العلماء والأولياء بتلمسان (ar). بيروت [Beirut]: دار الكتب العلمية [Dar Al-Kotob Al-ilmiyah], 2013. ISBN 978-2-7451-7982-1.