Mino Mangal
| Mino Mangal | |
|---|---|
| Tavalludi |
1992 (yoshi 33–34) Kobul |
| Vafoti |
11-may 2019-yil Kobul |
| Fuqaroligi |
 Afgʻoniston |
| Sohasi | jurnaslistika |
| Ish joylari | Tolo TV, Shamshad TV, Lemar TV va Ariana Television Network |
| Taʼlimi | Mashʼal universiteti |
Mino Mangal (1992-yilda tugʻilgan — 2019-yil 11-may Kobulda oʻldirilgan) — taniqli afgʻon jurnalisti, siyosiy maslahatchi va ayollar huquqlari faoli.
Hayoti va faoliyati
Mino Mangal Afgʻonistonda olti farzandli oilada tugʻilgan (5 opa-singil, 1 uka). Toʻngʻich farzand. Jurnalistik faoliyatidan oldin doya sifatida tayyorlangan va huquqshunoslikni oʻrganib, sheʼriyat va yozishga qiziqish bildirgan[1]. Mashʼal universitetida (Kobul) jurnalistika boʻyicha tahsil olgan[2].
Mino Mangal opa-singillarining taʼlimini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun turli ishlar bilan shugʻullangan[1]. Tolo TV, Shamshad TV[3], Lemar TV[4] va Ariana Television Network telekanallarida boshlovchi sifatida mashhurlikka erishgan[1].
Afgʻonistonda, ayniqsa taʼlim va bandlik masalalarida ayollar huquqlari himoyachisi va feministik qarashlari bilan tanilgan[3].
Majburan unashtirilgan turmush oʻrtogʻi va oilasi Mino Mangalning faoliyati va ayollar masalalarida ochiq fikr bildirishini oʻz shaʼniga tahdid deb bilgan va eri unga nisbatan zoʻravonlik qilgach, birinchi ishini tark etishga majbur boʻlgan[1]. Bosh prokuratura idorasi vakili BBCga oilaviy zoʻravonlik boʻyicha shikoyat berilganini bildirgan[5].
Ular 10 yil turmush qurib yashagan, biroq Inson huquqlari komissiyasiga uzoq murojaatlardan soʻng, uning hayoti xavf ostida ekani asosida rasmiy ajrashish amalga oshirilgan[1][6]. Shunga qaramay, sobiq eri va uning oilasi uni qayta turmush qurishga majburlab, taʼqib qilishda davom etgan.
Mino Mangalning oilasi daʼvo qilishicha, sobiq eri uni giyohvand modda berib, majburan Paktiya viloyatiga olib ketgan va u yerda qiynoqqa solib, kaltaklagan[1][6]. Otasining aytishicha, ular uni oxir-oqibat „baʼzi hukumat amaldorlari va qabila oqsoqollari yordamida“ ozod qilishga muvaffaq boʻlgan[7].
Vafotidan oldin Xalq palatasida (Milliy Assambleyaning quyi palatasi) madaniyat boʻyicha komissar lavozimida ishlagan[8].
Oʻlimi
Ichki ishlar vazirligi vakiliga koʻra, Mino Mangal 2019-yil 11-may kuni ertalab Kobulning janubi-sharqiy qismida kunduz kuni otib oʻldirilgan. Vakilning aytishicha, bir yoki bir nechta hujumchi voqea joyidan qochib ketgan. Qotillik terrorchilik hujumi yoki „nomus uchun qotillik“ boʻlganmi — bu nomaʼlum[8]. Oila aʼzolari Mangalning sobiq eri yoki uning oilasi bu ishga aloqador deb gumon qilib, sobiq er va uning ota-onasi ustidan shikoyat qilgan[7]. Jinoyatdan soʻng sobiq er ham darhol gumondor sifatida koʻrilgan. Oʻsha paytda u 26 yoshda edi[6].
Otib oʻldirilishidan oldingi kunlarda Mangal Facebookda oʻziga nisbatan qilingan bir qator tahdidlar haqida yozgan edi. Biroq politsiya va rasmiylar unga himoya taqdim etmagan.
Uning oʻlimi afgʻon ayollar huquqlari faollari, jumladan Vajma Frogʻ „Bu ayol allaqachon hayoti xavf ostida ekanini aytgan edi, nega hech narsa qilinmadi?“ deya tomonidan tanqid qilingan. „Nega bu jamiyatda erkaklar rozi boʻlmagan ayollarni oʻldirish bunchalik oson?“ deb qoʻshimcha qilgan[3].
Kanada Bosh vaziri Justin Trudeau bu qotillikni „qabul qilib boʻlmaydigan fojia“ deb atagan, Kobuldagi AQSh elchixonasi ham hamdardlik bildirgan[7].
Ayollar huquqlari faollari va parlamentdagi hamkasblarining fikricha, Mangalning oʻlimi Afgʻonistonda jamoat hayotidagi ayollarga qarshi kunduzgi qotilliklar ketma-ketligining bir qismi hisoblanadi. Uning koʻplab sobiq hamkasblari ayol jurnalistlar uchun kuchliroq himoya choralarini talab qilgan.
Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasi maʼlumotiga koʻra, 2018-yilda Afgʻonistonda 13 nafar ayol jurnalist oʻldirilgan — bu bir yil ichidagi eng yuqori koʻrsatkichdir[4]. Ayol jurnalistlar koalitsiyasi maʼlumotiga koʻra esa, Mino Mangal 2019-yilda oʻldirilgan besh nafar ayol jurnalistdan biri boʻlgan[9].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Frogh, Wazhma. „Mena Mangal: Journalist and TV presenter who sought to empower women“. The Independent (2019-yil 24-may). 2022-yil 15-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ Hansen, Sven. „Nachruf auf Mina Mangal: Journalistin in Kabul erschossen“ (de). Die Tageszeitung (2019-yil 12-may). Qaraldi: 2019-yil 6-sentyabr.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Graham-Harrison, Emma. „Mena Mangal: journalist and political adviser shot dead in Kabul“. The Observer (2019-yil 11-may). Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ 4,0 4,1 Popalzai, Ehsan; Hauser, Jennifer; Mackintosh, Eliza. „Mina Mangal, Afghan journalist, killed in Kabul“. CNN (2019-yil 12-may). Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ „Outcry over murdered Afghan TV presenter“. BBC News (2019-yil 13-may). Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Kumar, Ruchi. „Mina Mangal: Family of murdered Afghan journalist accuse ex-husband“. The National (2019-yil 15-may). Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „Police hunt ex-husband of murdered Afghan journalist Mina Mangal“. Deutsche Welle. Reuters (2019-yil 13-may). Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ 8,0 8,1 Young-Powell, Abby. „Journalist and women's rights campaigner Mena Mangal shot dead in broad daylight in Kabul“ (en). The Independent (2019-yil 12-may). 2022-yil 15-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 5-sentyabr.
- ↑ http://womeninjournalism.org/detailed-reports-of-threats [sayt ishlamaydi]