Kontent qismiga oʻtish

Mihrengiz Kadın

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Mihrengiz Kadın
Tugʻilishi 1869-yil 15-oktyabr
Adapazari yoki Sochi
Vafoti 1938-yil 12-dekabr
Iskandariya, Misr
Turmush oʻrtogʻi Mehmed V
Farzandlari Shahzoda Umar Hilmiy
Toʻliq nomi
turkcha: Fatma Mihrengiz Kadın
usmonli turkcha: مھرانکیز قادین‎‎
Uy Usmoniylar (nikoh orqali)
Dini Islom, sunniylik

Fatma Mihrengiz Kadın (usmonli turkcha: مهرانکیز قادین‎‎ – „quyoshning/yorning qizi“; 1869-yil 15-oktyabrda tugʼilgan – 1938-yil 12-dekabrda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Mehmed V ning uchinchi xotini[1].

Yoshligi

Mihrengiz Kadın 1869-yil 15-oktyabrda tugʻilgan. Rasmiy manbalarda uning tugʻilgan joyi Adapazari deb koʻrsatiladi, biroq Harun Açba uni aslida Sochida tugʻilgan deb hisoblaydi. Harun Açba, shuningdek, uning oʻz oilasi bilan 1877–1878-yillardagi rus-turk urushi vaqtida Usmoniylar imperiyasiga qochib kelganini taʼkidlaydi. Uning asl ismi Fotma boʻlgan. U saroyda yaxshi taʼlim olgan, pianino chalishni oʻrgangan[2]. Mihrengizning Ibrohim bey ismli ukasi boʻlgan va u sultonning uchinchi saroy xizmatkori boʻlib xizmat qilgan[3].

Nikohi

Mihrengiz 1887-yil 4-aprelda Mehmed hali shahzoda boʻlgan paytda unga uchinchi xotin boʼlib turmushga chiqqan. Abdulhamid II 1876-yilda taxtga chiqqanidan soʻng Mehmed valiahd shahzoda boʻldi. Shundan keyin ular Dolmabahçe saroyida joylashgan valiahd xonadoniga joylashdilar. 1886-yil 2-martda Mihrengiz yagona farzandi, oʻgʻli Shahzoda Umar Hilmiyni dunyoga keltirdi[4]. 1909-yil 27-aprelda Mehmed taxtga chiqqanidan soʻng[5] unga „Uchinchi Kadın“ unvoni berildi. 1909-yil oxirida Dürriaden Kadınning vafotidan keyin u „Ikkinchi Kadın“ga aylandi[1].

1915-yilda Mihrengiz bilan tanishgan saroy maktabi oʻqituvchisi Safiye Ünüvar xotiralarida boshqa xotinlardan farqli oʻlaroq, Mihrengiz nozik boʼlganini, boshqalari esa ancha semiz boʻlganini qayd etadi. Buning sababi soʻnggi yillarda uning kasallikka chalingani edi[6][7].

1918-yil 30-mayda Avstriya imperatori Karl I hamda imperatrisa Zita Bourbon-Parma Istanbulga tashrif buyurganida Mihrengiz Kadın ular bilan Yıldız saroyi haramida uchrashgan[8].

Xayriya faoliyati

1912-yilda Istanbul va atrof hududlarda tibbiy yordam koʻrsatish uchun 1877-yilda tashkil etilgan „Usmoniylar Hilol-i Ahmer jamiyati“ tarkibida „Hilol-i Ahmer ayollar markazi“ tashkil etildi[9]. Mihrengiz ushbu tashkilot aʼzosi edi[10].

1915-yil may oyida Mihrengiz imperiya haramining boshqa baʼzi ayollari bilan birga Haydarposha shifoxonasidagi askarlarning oldiga tashrif buyurdi. Tashrifi chogʻida u askarlarga shunday murojaat qildi:

Yaxshimisiz mening askar o‘g‘illarim, mening askar birodarlarim! Koʼnglingiz nima istaydi? Biz hammamiz sizning xizmatingizdamiz! Agar yaralaringizni qanday bog‘lashni bilganimda edi, sizga juda katta eʼtibor va sadoqat bilan qarardim va mohir hamshira kabi boshingiz atrofida parvona bo‘lardim. Siz biz uchun juda azizsiz[11].

Soʻnggi yillari va vafoti

Mehmedning vafotidan keyin Mihrengiz oʻgʻli bilan birga yashay boshladi. 1924-yil martida Usmoniylar imperiyasi sulolasi aʼzolari surgun qilinishi paytida Mihrengiz ham oʻgʻli Umar Hilmiy, uning ikki farzandi Mukbile Sulton va Shahzoda Mahmud Namık bilan dastlab Livanning Bayrut shahriga, soʻngra Fransiyaning Nice shahriga[12], undan keyin esa Misrning Iskandariya shahriga joylashdilar[4]. Shahzoda Umar Hilmiy 1938-yil 12-dekabrda Iskandariyada 69 yoshida, oʻgʻlidan 3 yil keyin vafot etdi. U Qohiradagi Xediv Tavfiq posho maqbarasiga dafn qilingan[1].

Farzandlari

Ismi Tugʻilgan yili Vafot etgan yili Izohlar
Shahzoda Umar Hilmiy  1886-yil 2-mart[4][1] 1935-yil 6-aprel[4] 5 marta uylangan, 1 oʻgʻil va 1 qiz farzandi boʻlgan

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Uluçay 2011, s. 260.
  2. ↑ M. Metin Hülagü. Yurtsuz İmparator: Vahdeddin : İngiliz gizli belgelerinde Vahdeddin ve Osmanlı hanedanı. Timaş, 2008 — 351-bet. ISBN 978-975-263-690-3. 
  3. ↑ Toplumsal tarih. Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 2003 — 10-bet. 
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Brookes 2010, s. 287.
  5. ↑ Faroqhi, Suraiya. The Cambridge History of Turkey. Cambridge University Press, 2008 — 79-bet. ISBN 978-0-521-62096-3. 
  6. ↑ Brookes 2010, s. 208.
  7. ↑ Sakaoğlu 2008, s. 702.
  8. ↑ Açba, Leyla. Bir Çerkes prensesinin harem hatıraları. L & M, 2004 — 56-bet. ISBN 978-9-756-49131-7. 
  9. ↑ Hacker, Barton; Vining, Margaret. A Companion to Women's Military History. BRILL, August 17, 2012 — 199-bet. ISBN 978-9-004-21217-6. 
  10. ↑ ; Ramazan TuğPadişahın himayesinde Osmanlı Kızılay Cemiyeti 1911-1913 yıllığı. Türkiye Kızılayı Derneği, 2013 — 49-bet. ISBN 978-605-5599-14-0. 
  11. ↑ Os, Nicolina Anna Norberta Maria van. Feminism, Philanthropy and Patriotism: Female Associational Life in the Ottoman Empire. Leiden University Institute for Area Studies (LIAS), Faculty of Humanities, Leiden University, 2013-10-31 — 438-bet. 
  12. ↑ Vâsıb, Ali; Osmanoğlu, Osman Selaheddin. Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim. YKY, 2004 — 204, 210, 224-bet. ISBN 978-9-750-80878-4. 

Adabiyotlar

  • Uluçay, M. Çağatay. Podshohlarning ayollari va qizlari. O‘tuken, 2011. ISBN 978-9-754-37840-5. 
  • Sakaoğlu, Necdet. Bu mulkning sulton ayollari: Valida sultonlar, xotunlar, hasekilar, qadin efendilar, sulton efendilar. O‘g‘lak Nashriyoti, 2008. ISBN 978-6-051-71079-2. 
  • Brookes, Douglas Scott. Kanizak, malika va muallima: Usmonli haramidan ovozlar. Texas universiteti nashriyoti, 2010. ISBN 978-0-292-78335-5. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Mihrengiz_Kadın&oldid=613129" dan olindi