Mehmet ogʻa masjidi
| Masjid | |
 | |
| Mamlakat |  Gretsiya
|
| Hudud | Janubiy Egey |
| Shahar | Rodos |
| Koordinatalar | 36°26′37″N 28°13′34″E / 36.44361°N 28.22611°E |
| Meʼmoriy uslub | Usmonli meʼmorchiligi |
| Asosiy sana: 1819-yil
| |
| Maqomi | Masjid (1819–1940-yillar) |
| Gumbazlar soni | 1 ta |
| Gumbazlar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Qurilish materiallari | tosh, yogʻoch, gʻisht |
Mehmet ogʻa masjidi (yunoncha: Μεχμέτ Αγά Τζαμί, turkcha: Mehmet Ağa Camii) sobiq masjid boʻlib, Rodosning eski devorli shahri ichidagi Sokratous koʻchasida, shu nomli orolda, Janubiy Egey mintaqasining janubiy qismida, Gretsiyada joylashgan[1]. 1819-yilda Usmonlilar davrida qurilgan bu masjid ehtimol 1940-yillarda oʻz faoliyatini yakunlagan va hozirda ibodat uchun ochiq emas.
Tarixi
Mehmet ogʻa masjidi oʻz mavjudligi davomida arxitekturaviy, bezak, bitik unsurlari va boshqalar nuqtai nazaridan bir necha rivojlanish bosqichlaridan oʻtgan[1]. U 1819-yilda avvalgi, vayron boʻlgan masjid oʻrnida qurilgan va 1875-yilda 1856-yil zilzilasidan soʻng keng miqyosda qayta taʼmirlangan. Ikkinchi jahon urushi davrida jiddiy zarar koʻrgan va undan keyin, 1948-yilda restavratsiya ishlari olib borilgan. 1970-yillarda, yomon ahvolda boʻlgan minora va balkon olib tashlangan. 2004-yilgi taʼmirlash ishlari ayniqsa shu ikki unsurning qayta qurilishini oʻz ichiga olgan[2][3].
Oʻz xususiyatlari va oʻziga xos koʻrinishi tufayli Rodosdagi Usmonlilar davriga oid eng mashhur sobiq masjid hisoblanadi[1].
Arxitektura
Masjid Bursa I[oydinlashtirilsin] turidagi inshootlarga mansub boʻlib, kvadrat yoki toʻrtburchak maydondan iborat, ichki qismi esa gumbaz bilan yopilgan boʻladi. Biroq Mehmet ogʻa masjidida gumbaz emas, balki yogʻochdan ishlangan ikki qavatli tom mavjud[4]. Mehrob taxminan 1 metr (3 ft 3 in) diametrli yarim doira shaklidagi oʻyma boʻlib, qibla devorining oʻrtasida joylashgan va uchbargli bezak bilan yakunlangan[5]. Tashqi derazalarning yuqori qismi uchli kamarli toʻrtburchak teshiklar qatori bilan bezatilgan. Devorlar qizil tuf toshidan qurilgan boʻlib, ularning barchasi inshootda qayta ishlatilgan[6]. Koʻrinishidan masjidning ostki qavati dastlab masjid boʻlmagan, balki aslida Gospitalyer ritsarlari tomonidan qurilgan eski inshoot vayronalari ustida qad rostlagan[6].
U Makka tomonga yoʻnalgan holda qurilgan (shuning uchun ostki qavatiga nisbatan burilgan), bu esa koʻchada tayanch ustun qurish zaruratini keltirib chiqargan[7].
Hozirgi minorasi yogʻochdan yasalgan[3]. Eski minoradan hech narsa qolmagan, chunki u butunlay Yunoniston madaniyat vazirligi tomonidan yangilangan[8]. Uning koʻp qirrali shakli, boshqa qalamga oʻxshash usmonli minoralaridan farqli oʻlaroq, undagi arab taʼsiridan dalolat beradi[7].
Hovlidagi favvora 1875-yildagi ikkinchi qurilish davrida qoʻshilgan boʻlib, ikki vazifani bajargan: birinchisi, namozdan avval tahorat olish uchun, ikkinchisi esa koʻchadagi odamlar ichgan chashma (buloq) sifatida xizmat qilgan[9]. Favvora devori toʻrtta tosh ustun bilan ajratilgan uchta gorizontal qismga boʻlingan; marmar panellar uchli kamar shaklidagi geometrik bezaklar bilan ishlangan[9].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Panagiotidi, Kalopisi & Mamaloukos 2010, s. 91.
- ↑ Konuk 2008, ss. 20–21.
- ↑ 3,0 3,1 „el:Το Τζαμί Μεχμέτ Αγά“ [The Mehmet Agha Mosque] (el). wondergreece.gr. Qaraldi: 2022-yil 27-noyabr.
- ↑ Panagiotidi, Kalopisi & Mamaloukos 2010, s. 94.
- ↑ Panagiotidi, Kalopisi & Mamaloukos 2010, s. 100.
- ↑ 6,0 6,1 Panagiotidi, Kalopisi & Mamaloukos 2010, s. 93.
- ↑ 7,0 7,1 „arxiv nusxasi“ [Mehmet Agha Mosque] (el). tourism.rhodes.gr. 2021-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-noyabr.
- ↑ Panagiotidi, Kalopisi & Mamaloukos 2010, s. 112.
- ↑ 9,0 9,1 Panagiotidi, Kalopisi & Mamaloukos 2010, s. 108.
Havolalar
Vikiomborda „Mehmet ogʻa masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |