Mayib-majruhlik

Mayib-majruhlik (mayriqlik) — organizm tuzilishi va funksiyalarining normaga nisbatan oʻzgarishi. Tugma (irsiy) va shikastlanish oqibatida (noirsiy) boʻladi. Homila organlari shakllanayotgan davrlar unga noxush omillar taʼsir etishi (homilador ayollarda turli kasalliklar bilan ogʻrishi, dorilarni tartibsiz ichishi) natijasida tugʻma kelib chiqishi mumkin. Yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh, zararli odatlarga (ichkilik) ruju qilish ham irsiyatni buzib, baʼzan mayib-majruhlikka olib keladi. Ish jarayonida, koʻchada yoki uyda baxtsiz hodisa roʻy berganda ham kishi baʼzan umrbod mayib-majruh boʻlib qolishi mumkin. Mayib-majruhlikda tananing tashqi koʻrinishi qisman yoki butunlay xunuk boʻladi, terisi baliq terisiga oʻxshash koʻrinishda boʻladi. Oyoq-qoʻlning rivojlanmay qolishi yoki butunlay boʻlmasligi, boʻyinning qiyshiq boʻlishi, ayrim organlar yoki qismlarning normadan ortiq rivojlanishi, ikkala oyoq qoʻshilib ketib, baliq dumiga oʻxshab qolishi (sirena), tabiiy teshiklar (qiziloʻngach, meʼda, toʻgʻri ichak va hokazo) larning bekilib qolishi va boshqa tayanch-harakat aʼzolari, suyaklarning tugʻma chiqishi, maymoqoyoqlilik, qoʻl va oyoq barmoqlarining kam yoki ortiq boʻlishi (polidaktiliya) yoki bir-biriga qoʻshilib ketishi koʻproq kuzatiladi. Yuzdagi mayibliklardan aksariyati labning tirtiqligi, yoriqligi (quyon lab), tanglayning yoriqligi, yoʻqligi (boʻri jagʻ) uchraydi. Mayib-majruhlik ichki aʼzolarda ham kuzatiladi, tugma yurak poroklari, shuningdek, qiziloʻngach, meʼda-ichakning haddan tashqari keng yoki tor boʻlishi, ichakning bir qismi, orqa chiqaruv teshigi boʻlmasligi, oʻt yoʻllarining torayishi kabilar kiradi. Siydik-tanosil sistemasining notoʻgʻri shakllanishi, ikkala buyrakning birlashib ketishi, ikkala yoki bitta moyak boʻlmasligi, oʻpka bir boʻlagining yoʻqligi yoki qoʻshimcha oʻpka boʻlishi ham mayib-majruhlik xillaridandir.

Gavda qismlari bir-biriga yopishib qolgan egizaklar ham majruh hisoblanadi, bunda goho bitta homila toʻgʻri rivojlangan boʻlsa, ikkinchisi oʻsmay qolgan boʻladi. Lekin toʻgʻri rivojlangan egizaklar, dumgʻazasi birikib qolgan siam egizaklarining uzoq vaqt yashaganlari kuzatilgan. Mayib-majruhlik koʻpincha, operatsiya yoʻli bilan davolanadi. Ayniqsa, lab, jagʻ, tanglay yoriqlari bolalarni hayotining dastlabki kunlaridayoq operatsiya talab qiladi va keyinchalik undan qolgan kosmetik nuqsonlar bartaraf etiladi. Mayib-majruhlikning oldini olish uchun onaning har xil kasalliklarga chalinishiga yoʻl qoʻymaslik, u spirtli ichimliklarni ichmasligi, ayniqsa, homiladorlikning dastlabki davrida dorilarni tartibsiz ichishdan saqlanish kerak. Mayib-majruhlikni teratologiya fani oʻrganadi.