Maxdum Shoh
Maxdum Shoh Davla | |
|---|---|
 Maxdum Shoh Davla dargohi | |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi |
13-asr |
| Vafoti |
1313-yil |
| Shoh Maxdum Mozori, Shohzadpur, Sirajgʻanj tumani, Bangladesh | |
| Dini | Islom |
| Mazhab | sunniy |
| Kelib chiqishi | Muoz ibn Jabal |
Maxdum Shoh Davla (arabcha: مخدوم شاه دولة, bengalcha: মখদূম শাহ দৌলা) mashhur soʻfiy musulmon arbobi boʻlib, Bengal bilan bogʻliqdir. U Yaqin Sharq, Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyo oʻrtasida uzoq tarixiy aloqalar doirasida Islomning yoyilishidagi muhim shaxs sifatida esga olinadi[1]. U oʻz nomi bilan ataladigan Shohzadpurda (maʼnosi – shahzoda shahri) shahid qilingan[2].
Hayoti
Aytishlaricha, Maxdum Shoh Davla Muoz ibn Jabalning avlodi boʻlgan. Muoz ibn Jabal esa islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan boʻlib, Yamanga hokim etib tayinlangan edi. Otasining ikki oʻgʻli va bir qizi bor edi. Maxdum Shoh Davla tasavvuf ilmidan taʼlim olgan va otasining ruxsati bilan boshqa yurtlarga safar qilib, Islom taʼlimotlarini tarqatish uchun yoʻlga chiqqan. Unga singlisi, jiyanlari – Xoja Kalon Donishmand, Xoja Nur va Xoja Anvar – hamda oʻn ikki nafar shogirdi va boshqa izdoshlar hamroh boʻlishgan. Ular oxir-oqibat Buxoroga yetib kelishadi va u yerda ularni Jaloliddin Surxposh Buxoriy kutib oladi hamda unga juft kulrang kaptar hadya qiladi. Ular sharqqa qarab safarini davom ettirib, nihoyat shimoliy Bengalga yetib keladilar. Bu hududda oʻz yerlari chegarasi Bihargacha choʻzilgan, Vikrama Keshari nomli hind roja hukmronlik qilardi[3]. Keshari oʻz podsholigida islomning tarqalishidan mamnun emas edi. Natijada ikki tomon oʻrtasida toʻqnashuv yuz berdi va unda Maxdum Shoh Davla roja Vikrama Keshari tomonidan qatl etiladi hamda uning koʻpchilik shogirdlari shahid qilinadi. Keshari keyinchalik musulmonlarga nisbatan dushmanligi uchun tavba qilib, ularning jasadlarini Shohzadpur Shohiy masjidi yaqinida hurmat bilan dafn ettirgan[4]. Shu sharafiga oʻsha hudud Shohzadpur (shahzoda shahri) deb atala boshlandi[5].
Merosi
Roja Vikrama Keshari hududi Maxdum Shoh Davla sharafiga Shohzadpur (shahzoda shahri) deb qayta nomlangan[5]. U koʻplab izdoshlaridan – Shoh Shamsuddin Tabriziy, Shoh Mahmud, Shoh Ahmad, Shoh Xingar, Hasila Pir, Shoh Ajmal va Shoh Badla kabi shaxslarga yonma-yon – bir dargoh majmuasida dafn etilgan. Toʻqnashuvda shahid boʻlgan boshqa kishilar uchun yana bir majmua qurilgan boʻlib, u Ganj ul-shahidon (Ganj-e-Shahidan) nomi bilan tanilgan. Maxdum Shoh Davlaning singlisi esa yaqin atrofdagi daryoga oʻzini tashlab halok boʻlgan va oʻsha joy Sati Bibining ghati sifatida maʼlum. Bengalning keyingi musulmon hukmdorlari Shohzadpurdagi dargoh va masjidni saqlash uchun 722 biga yer vaqf qilgan hamda bu mulk toʻqnashuvdan tirik qolgan Xoja Nur avlodlarining tasarrufiga topshirilgan[2].
Manbalar
- ↑ Ismail, M. Development of Sufism in Bengal (Doctoral dissertation). Aligarh, India: Aligarh Muslim University, 1989. Qaraldi: 2018-yil 21-sentyabr.
- ↑ 2,0 2,1 Islom, Sirajul; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza et al., eds (2012). "Makhdum Shah (R)". Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online nashri). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. http://en.banglapedia.org/index.php?title=Makhdum_Shah_(R).<!--->
- ↑ Abdul Wali, Maulavi (1905). "On the antiquity and traditions of Shahzadpur". Proceedings of the Asiatic Society of Bengal: January to December, 1904 (Calcutta: The Asiatic Society): 2.
- ↑ 5,0 5,1 Haq, Muhammad Enamul. পূর্ব পাকিস্তান ইসলাম (bn) — 240-bet.
Adabiyotlar
- Vali, Maʼlavi Abdul (1904-yil yanvar) „Shohzadpurning qadimiyligi va anʼanalari haqida“ Journal of the Asiatic Society of Bengal: January to December 1904, Kalkutta, 2-bet, https://books.google.com/books?id=kEAOAAAAIAAJ
- Haq, Muhammad Enamul (1975) Bengalda tasavvuf tarixi Asiatic Society of Bangladesh, Dakka;