Matal

Matal — muayyan hayotiy hodisani aniq va toʻgʻri belgilab beradigan obrazli ifoda, ibora. M.da oʻxshatish, taqqoslash, kinoya, qochiriq soʻz kabi badiiy vositalardan foydalaniladi. Majoziy iboraning oʻz asl maʼnosi bilan koʻchma maʼnosi oʻrtasida yaqinlik, mantiqiy bogʻlanish boʻlishi lozim. M. bir yoki bir necha jumladan tuziladi, ular orasida qofiyalanish hamisha ham saqlanmaydi. Mas, „Shamol boʻlmasa, daraxtning shoxi qimirlamas“, „Qizim senga aytaman, kelinim sen eshit“ va boshqa.

Lugʻaviy maʼnosi

Matal — [arabcha متل] soʻzi, birinchi navbatda, tugal maʼno ifodalamaydigan obrazli ibora, hikmatli soʻz (mas., ,,qizil qor yogʻganda", ,,tuyaning dumi yerga tekkanda"). ikkinchidan, qissa, masal maʼnolarini bildiradi.

Farqli jihati

Matal muayyan hayotiy hodisani aniq va toʻgʻri belgilab beradigan obrazli ifoda, ibora: maqollardan farqli ravishda ibratli maslahat tariqasidagi umumlashtiruvchi maʼnodan holi boʻladi. Masalan, qozonni suvga tashladik, tuyaning dumi yerga tekkanda kabi.

Folklor janri

Matal — u yoki bu hayotiy voqeallika ekspreassiv tus beruvchi, xalq orasida tarqalgan ifodalar, Xalq ogʻzaki ijodi janrlaridan biri. Matal xalq maqoli bilan baʼzi oʻxshashliklarga ega boʻlsa-da, lekin oʻziga xos jihatlari bilan undan farqlanib turadi. Matal termini oʻzbek tilining Surxondaryo, Samarqand va Fargʻona viloyatidagi baʼzi shevalarda ertak maʼnosini ham beradi.

Qoʻllanilishi

Matallar soʻzning koʻp maʼnolariga tayanganligi uchun nutqiy frezalogik iboralarga qarama-qarshi hollarda oʻxshatish va qiyoslashlarni kuchaytiradi. Matalar hamma vaqt tarkibi qanday boʻlishidan qaʼtiy nazar, grammatik jihatdan gapning bir boʻlagi boʻlib keladi.