Mastura Afshor
| Masture Afshor | |
|---|---|
| مستوره افشار | |
 Mastura Afshor (chapdan sanaganda, oʻtirganlar orasida toʻrtinchi kishi) „Vatanparvar ayollar jamiyati“da | |
| Tavalludi |
1898 |
| Vafoti |
1951 Tehron, Eron imperator davlati |
| Kasbi | Feminist va ayollar huquqlari faoli |
| Mashhur ishlari | „Eron vatanparvar ayollar jamiyati“ning hammuassisi |
Mastura Afshor (forscha: مستوره افشار; 1898–1951) — eronlik ziyoli oiladan chiqqan feminist, Eronda ayollar huquqlari harakatining kashshof arboblaridan biri[1]. Zamondosh feminislar Muhtaram Iskandariy va Nurulhudo Mangeneh bilan birga 1922-yilda Tehronda radikal Eron vatanparvar ayollar jamiyatiga asos solgan. 1925-yilda ushbu jamiyatning prezidenti boʻlgan va 1932-yilgacha shu lavozimni egallagan[2].
Yoshligi
Mastura Afshor 1898-yilda Gʻarbiy Ozarbayjon ustonining Urmiya shahrida tugʻilgan. U eronlik millatchi, ziyoli shaxs Majd as-Saltana Afshorning qizi edi. Afshor Rossiya imperiyasida taʼlim olgan va fors, ozarbayjon, turk hamda fransuz tilida soʻzlasha olgan[3]. Uning toʻrt aka-singillari boʻlgan. Katta akasi Jalol Afshor Eron entomologiyasi otasi hisoblanadi. Singlisi Turon Afshor ham entomolog boʻlgan, yana ikki singlisi Alca va Heide esa Mastura bilan birga Vatanparvar ayollar jamiyatida siyosiy faoliyat olib borgan[4].
Eron Konstitutsiyaviy inqilobidan keyingi davrda bir nechta ayollar huquqlari tashkilotlari vujudga keldi. Afshor zamondoshlari Sidiqa Dovlatobodiy, Muhtaram Iskandariy va boshqalar bilan birga qizlar maktablarini tashkil etish hamda ayollar uchun siyosiy huquqlarni kengaytirishni targʻib qildi. U 1922-yilda Vatanparvar ayollar jamiyati hammuassisiga aylandi. Ushbu tashkilotga 1925-yilga qadar Muhtaram Iskandariy rahbarlik qilgan, biroq u 29 yoshida umurtqa pogʻonasidagi jarrohlik amaliyoti asoratlari tufayli vafot etgan. Shundan soʻng Afshor 1932-yilgacha rahbarlikni oʻz zimmasiga olgan[5]. U 1930-yilda Damashqda oʻtkazilgan musulmon ayollar haqidagi birinchi konferensiyada Eron delegatsiyasi tarkibida Sidiqa Dovlatobodiy va Tabataiy bilan birga ishtirok etgan[6].
1932-yilda u Eron hukumati tomonidan oʻsha yilning 27-noyabridan 2-dekabriga qadar Tehronda ikkinchi Sharq Ayollari Kongressini tashkil etish va uni ochish uchun taklif etilgan. Kongressda Avstraliya va Afgʻonistondan tortib Zanjibargacha boʻlgan 15 mamlakatdan tashrif buyurgan ayollar ishtirok etgan. Kongress 22 banddan iborat rezolyutsiyani qabul qilgan. Ushbu rezolyutsiyada ayollarga saylov huquqini berish, taʼlim va mehnatda teng imkoniyatlar, oila huquqini isloh qilish, qoʻshxotinlik va fohishalikni taqiqlash masalalari targʻib qilingan. Biroq kongress yakunlangach, hukumat Vatanparvar ayollar jamiyatini oʻz nazoratiga olgan va jamiyat oʻz faoliyatini toʻxtatgan[5].
Vafoti
Afshor turmushga chiqmagan. U 1951-yilda Tehronda koʻkrak bezi saratonidan vafot etgan[7][8].
Manbalar
- ↑ Nafisi, Azar. Things I've Been Silent About (en). Random House Publishing Group, 2008 — 245-bet. ISBN 978-1-58836-749-5. Qaraldi: 2020-yil 9-yanvar.
- ↑ Women and the political process in twentieth-century Iran. Cambridge University Press, 1997, ISBN 0-521-59572-X, ISBN 978-0-521-59572-8
- ↑ Mottaghi, Somayyeh „The Historical Relationship between Women's Education and Women's Activism in Iran.“. Asian Women. 2021-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 9-yanvar.
- ↑ „Mastura Afshar Orami, the first women's rights activist in Iran“ (Persian). Durna. 2018-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 10-yanvar.
- ↑ 5,0 5,1 Sedghi, Hamideh. Women and Politics in Iran: Veiling, Unveiling, and Reveiling (en). Cambridge University Press, 2007 — 52, 82-bet. ISBN 978-1-139-46372-0. Qaraldi: 2020-yil 9-yanvar.
- ↑ „PRE-REVOLUTION WOMEN MILESTONES“. fis-iran.org. Foundation for Iranian Studies. Qaraldi: 2020-yil 9-yanvar.
- ↑ Maggs, Sam. Girl Squads: 20 Female Friendships That Changed History (en). Quirk Books, 2018. ISBN 978-1-68369-073-3. Qaraldi: 2020-yil 9-yanvar.
- ↑ خراسانی, نوشین احمدی „Oral History- by Nooshin Ahmadi Khorasani“ (fa-IR). نوشین احمدی خراسانی (2010-yil 14-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 9-yanvar.
Adabiyotlar
- Sanasarian, Eliz. Eronda ayollar huquqlari harakatlari, Praeger, Nyu-York: 1982, ISBN 0-03-059632-7.