Markus Persson
| Markus Persson | |
|---|---|
.jpg) Persson 2016-yildagi Game Developers Conference tadbirida | |
| Tavalludi |
Markus Alexej Persson 1979-yil 1-iyun Stockholm, Shvetsiya |
| Kasbi | |
| Faoliyat yillari | 2004–hozirgacha |
| Boshqa nomlari | Notch |
| Turmush oʻrtogʻi | Elin Zetterstrand (2011–2012) |
| Bolalari | 1 |
Markus Alexej Persson (1979-yil 1-iyunda tug‘ilgan), ko‘proq Notch taxallusi bilan tanilgan, shved video o‘yin dasturchisi va dizayneri. U tarixdagi eng ko‘p sotilgan video o‘yin - Minecraft yaratuvchisi. U 2009-yilda video o‘yinlar ishlab chiqaruvchi Mojang Studios kompaniyasiga asos solgan.
Persson erta yoshda video o‘yinlarni ishlab chiqishni boshladi. Uning tijoriy muvaffaqiyati 2009-yilda Minecraftning dastlabki versiyasini nashr etganidan keyin boshlandi. 2011-yilda o‘yinning rasmiy sotuvga chiqishidan oldin u to‘rt milliondan ortiq nusxada sotilgan. Ushbu nuqtadan keyin Persson bosh dizayner sifatida iste’foga chiqdi va o‘zining ijodiy vakolatini Jens Bergenstenga topshirdi. 2014-yil sentyabr oyida Persson Mojangni tark etish niyatini e’lon qildi va o‘sha yilning noyabr oyida kompaniya Microsoftga 2,5 milliard dollarga sotildi, bu esa uni milliarderga aylantirdi.
Ilk hayoti
Markus Aleksey Persson 1979-yil 1-iyunda Shvetsiyaning Stokgolm shahrida fin onasi Ritva va shved otasi Birger oilasida tug‘ilgan. Uning bir singlisi bor. U yetti yoshga to‘lgunga qadar Edsbynda o‘sgan, keyin oilasi Stokgolmga ko‘chib o‘tgan. Edsbinda Perssonning otasi temir yo‘lda ishlar, onasi esa hamshira edi. U Edsbinda ko‘p vaqtini ochiq havoda o‘tkazar, do‘stlari bilan o‘rmonlarni o‘rganardi.
Persson taxminan yetti yoshga to‘lganda, uning ota-onasi ajrashishdi va u bilan singlisi onasi bilan yashadi. Otasi qishloqdagi kulbaga ko‘chib o‘tdi. Persson o‘z intervyusida oyiga bir marta oziq-ovqat yetishmovchiligini boshdan kechirganini aytdi. Persson ajrashgandan keyin bir necha yil davomida otasi bilan aloqani yo‘qotdi.
Perssonning so'zlariga ko'ra, uning otasi depressiya, bipolyar buzilish, alkogolizm va dori-darmonlarni suiiste'mol qilishdan aziyat chekkan va o‘g‘irlik uchun qamoqqa tushgan. Perssonning yoshligida otasi biroz tuzalib ketgan bo'lsa-da, otasi qaytadan bu kasallikka chalingan va bu ajralishga sabab bo'lgan. Uning singlisi ham giyohvand moddalarni iste'mol qilib, uydan qochib ketgan.
U yoshligidan video o'yinlarga qiziqish uyg'otgan edi. Uning otasi "juda katta aqlli odam" edi, u o'z modemini yaratdi va Perssonga oilaviy Commodore 128 dan foydalanishni o'rgatdi. Persson unda bootleg o‘yinlarini o‘ynadi va singlisining yordami bilan kompyuter jurnallaridan turli xil kiritish dasturlarini yukladi. U o‘z puliga sotib olgan birinchi o‘yin "The Bard’s Tale" edi. U yetti yoshida otasining Commodore 128 uy kompyuterida dasturlashni boshlagan. U o‘zining birinchi o‘yinini sakkiz yoshida, matnga asoslangan sarguzasht o‘yinini yaratdi.
1994-yilga kelib Persson video o‘yinlar ishlab chiquvchisi bo‘lishni xohlayotganini bildi, ammo o‘qituvchilari unga grafik dizaynni o‘rganishni maslahat berishdi va u 15 yoshdan 18 yoshgacha shug‘ullandi.
Persson, garchi introvert bo‘lsa-da, tengdoshlari tomonidan yaxshi ko‘rilgan, ammo o‘rta maktabga kirganidan keyin u "yolg‘iz" edi va faqat bitta do‘sti bor edi. U bo‘sh vaqtining ko‘p qismini uyda o‘yinlar va dasturlash bilan o‘tkazardi. U o‘rta maktabni tugatmagan, lekin yaxshi o‘quvchi bo‘lgan ekan.
Faoliyati
Persson o‘z faoliyatini veb-dizayner sifatida boshlagan. Keyinchalik u O‘yin federatsiyasida ish topdi va u yerda Rolf Jansson bilan uchrashdi. Juftlik bo‘sh vaqtlarida 2006-yilda Wurm Online video o‘yinini yaratish uchun ishlagan. O‘yin yangi "Mojang Specifications AB" orqali chiqarilgan. Persson 2007-yil oxirida loyihani tark etdi. Persson "Mojang" nomini qayta ishlatmoqchi bo‘lgani sababli, Jansson kompaniyani Onetoofree AB deb qayta nomlashga rozi bo‘ldi.
2004-yildan 2009-yilgacha Persson Midasplayer (keyinchalik King nomi bilan tanilgan) uchun o‘yin ishlab chiquvchi bo‘lib ishlagan. U yerda u dasturchi bo‘lib ishlagan, asosan Flashda yaratilgan brauzer o‘yinlarini yaratgan. Keyinchalik u jAlbum uchun dasturchi bo‘lib ishlagan.
Minecraft va Mojang
Minecraft uchun ilhom
Minecraftni yaratishdan oldin Persson bir nechta kichik o‘yinlarni ishlab chiqdi. Shuningdek, u bir qator o‘yin dizayni tanlovlarida qatnashdi va mustaqil o‘yin ishlab chiquvchilar uchun veb-forum bo‘lgan TIGSource forumlaridagi muhokamalarda ishtirok etdi.
Perssonning eng ko‘zga ko‘ringan shaxsiy loyihalaridan biri RubyDung deb nomlangan bo‘lib, u RollerCoaster Tycoon va Dwarf Fortress kabi izometrik uch o‘lchovli baza qurish o‘yini edi. RubyDung ustida ishlayotganda, Persson Dungeon Keeperdagiga o‘xshash birinchi shaxs ko‘rish rejimini sinab ko‘rdi. Biroq, u grafikani juda pikselli deb hisobladi va bu rejimni tashlab ketdi.
2009-yilda Persson bloklarga asoslangan ochiq konchilik o‘yini Infiniminerda ilhom topdi. Infiniminer uning RubyDung bo‘yicha kelajakdagi ishiga katta ta’sir ko‘rsatdi va Perssonning o‘yinga birinchi shaxs rejimini, "blokli" vizual uslubni va bloklarni qurish asoslarini qaytarish uchun mulohazalari ortida edi.
RubyDung Persson tomonidan yaratilgan eng qadimgi Minecraft prototipidir.
Minecraftning chiqarilishi va muvaffaqiyati
2009-yil 17-mayda Persson Minecraftning asl nashrini (keyinchalik "Klassik versiya" deb nomlangan) TIGSource forumlarida chiqardi. U TIGSource foydalanuvchilarining fikr-mulohazalari asosida o‘yinni muntazam ravishda yangilab bordi. Persson 2009 va 2010-yillar davomida Survival Test, Indev va Infdev kabi bir nechta rivojlanish bosqichlarini bosib o‘tib, Minecraftning bir nechta yangi versiyalarini chiqardi. 2010-yil 30-iyunda Persson o‘yinning Alpha versiyasini chiqardi.
Minecraftning alfa versiyasi ustida ishlayotganda, Persson jAlbumda ishlashni davom ettirdi. 2010-yilda Minecraftning Alpha versiyasi chiqarilgandan va keyinchalik muvaffaqiyat qozongandan so‘ng, Persson to‘liq vaqtli roldan jAlbumda yarim kunlik rolga o‘tdi. U o‘sha yilning oxirida jAlbumni tark etdi.
2010-yil sentyabr oyida Persson Valve korporatsiyasining AQSHning Vashington shtatidagi Bellevue shahridagi shtab-kvartirasiga sayohat qildi va u yerda dasturlash mashg‘ulotlarida ishtirok etdi va Gabe Newell bilan uchrashdi. Keyinchalik Perssonga Valve-da ish taklif qilishdi, u Minecraft ustida ishlashni davom ettirish uchun rad etdi.
2010-yil 20-dekabrda Minecraft o‘zining beta bosqichiga o‘tdi va boshqa platformalarga, shu jumladan mobil platformalarga kengayishni boshladi. 2011-yil yanvar oyida Minecraft bir million ro‘yxatdan o‘tgan hisobga yetdi. Olti oy o‘tgach, u o‘n millionga yetdi. O‘yin 2011-yil 7-noyabrgacha to‘rt milliondan ortiq nusxada sotilgan. Mojang o‘zining to‘liq chiqarilishini nishonlash uchun 2011-yil 18-19-noyabr kunlari birinchi Mineconni o‘tkazdi va keyinchalik uni yillik tadbirga aylantirdi. Shundan so‘ng, 2011-yil 11-dekabrda Persson Minecraft-ni ijodiy nazorat qilishni Jens Bergenstenga topshirdi va boshqa o‘yin nomi 0x10c ustida ishlay boshladi, garchi u 2013-yilda loyihadan voz kechgan.
2013-yilda Mojang 330 million dollar daromad va 129 million dollar foyda qayd etdi.
Mojangdan ketishi
Perssonning ta’kidlashicha, ommaviy axborot vositalarining kuchli e’tibori va jamoatchilik bosimi tufayli u Minecraft va Mojangni ishga tushirishdan charchagan.
2014-yil sentyabr oyidagi blog postida u "men o‘ylagandek muxlislarim bilan aloqasi yo‘qligini," "ramzga aylanganini" va Mojangning tobora kengayib borayotgan faoliyati uchun javobgar bo‘lishni istamasligini anglaganini aytdi.
2014-yil iyun oyida Persson tvitterda "Kimdir mening Mojang ulushimni sotib olishni xohlaydi, shunda men hayotimni davom ettira olaman? To‘g‘ri ish qilishga harakat qilganim uchun nafratlanish mening ishim emas," deb qisman hazil tariqasida aytilgan. Persson o‘sha paytda Mojangning 71% ulushini nazorat qilgan. Taklif Activision Blizzard, EA va Microsoft tomonidan katta qiziqish uyg‘otdi. Keyinchalik "Forbes" "Microsoft" soliq solinadigan ortiqcha naqd pullarini boshqa aktivlarga aylantirish uchun "soliqdan qochish" sifatida o‘yinni sotib olmoqchi bo‘lganini xabar qildi.
2014-yil sentyabrida Microsoft Mojangni 2,5 milliard dollarga sotib olishga rozi bo‘ldi va Perssonni milliarderga aylantirdi. Keyin u noyabr oyida kelishuv yakunlanganidan keyin kompaniyani tark etdi.
Mojangdan keyingi faoliyati
Mojangni tark etganidan beri Persson bir nechta kichik loyihalar ustida ishlagan. 2014-yil 23-iyunda u Porsér bilan Rubberbrain AB nomli kompaniyaga asos solgan; 60 million SEK sarflaganiga qaramay, kompaniya 2021-yilga kelib hech qanday o‘yinga ega emas edi. Persson 2020-yilda yangi video o‘yinlar studiyasini yaratish va virtual reallik o‘yinini ishlab chiqishga qiziqish bildirdi. O‘shandan beri u ko‘plab vizual effektlardan foydalangan va bir nechta shaharlarda o‘tkazilgan ."party () " deb nomlangan hikoyaga asoslangan bir qator immersiv tadbirlarni yaratdi.
2025-yil boshida Persson X-da o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga javoban Minecraftning "Minecraft 2" deb nomlangan ma’naviy vorisini yaratishga qaror qildi. Biroq, o‘z jamoasi bilan suhbatlashgandan so‘ng, u tez orada bunga qarshi chiqdi va o‘zining Twitter so‘rovnomasida boshqa tanlovni, ya’ni Levers and Chests nomli roguelike-ni ishlab chiqish foydasiga qaror qildi.
O‘yinlar
Minecraft
Perssonning eng mashhur ijodi — omon qolish va sandbox janrlarini birlashtirgan Minecraft. O‘yin ilk bor 2009-yil 17-mayda ommaga taqdim etilgan va 2011-yil 18-noyabrda to‘liq chiqarilgan.
Caller's Bane
Persson va Jakob Porsér Scrolls loyihasi g‘oyasini ishlab chiqqan. Loyiha stol o‘yinlari va kolleksion karta o‘yinlari elementlaridan ilhomlangan. Keyinchalik Scrolls nomi Caller's Bane deb o‘zgartirilgan va o‘yin bepul taqdim etilgan.
Cliffhorse
Cliffhorse — Persson tomonidan Unity dvigatelida qisqa vaqt ichida yaratilgan hazilomuz o‘yin. U 2014-yilda chiqarilgan.
0x10c
0x10c uzoq kelajakdagi kosmik muhitda kechishi rejalashtirilgan sandbox o‘yini edi. Persson loyiha ustida 2012-yildan ishlagan, biroq 2013-yilda uning ishlab chiqilishini to‘xtatgan.
Shambles
2013-yilda Persson Unity dvigatelida Shambles nomli bepul o‘yin yaratgan.
Ludum Dare loyihalari
Persson Ludum Dare musobaqalarida ham qatnashgan. Uning loyihalari orasida Breaking the Tower, Metagun, Prelude of the Chambered va Minicraft bor.
Mukofotlari
| Yil | Mukofot | Natija |
|---|---|---|
| 2011 | Minecraft uchun Game Developers Choice Awards mukofotlari | Gʻolib boʻlgan |
| 2012 | BAFTA Special Award | Gʻolib boʻlgan |
| 2016 | Game Developers Choice Awards Pioneer Award | Gʻolib boʻlgan |
Shaxsiy hayoti
2011-yilda Persson to‘rt yil oldin uchrashgan Elin Zetterstrandga uylandi. Zetterstrand Minecraft forumlarining sobiq moderatori edi. Ularning birga qizi bor edi, lekin 2012-yil o‘rtalariga kelib, u uni kam ko‘ra boshladi. 2012-yil 15-avgustda u rafiqasi bilan ajrashish uchun ariza berganini e’lon qildi. Ajralish o‘sha yilning oxirida yakunlandi.
2011-yil 14-dekabrda Perssonning otasi ko‘p ichib, to‘pponcha bilan o‘z joniga qasd qildi. The New Yorker nashriga bergan intervyusida Persson otasi haqida shunday dedi:
- Kundalik ishimni tashlab, o‘z o‘yinlarim ustida ishlashga qaror qilganimda, u qarorimni qo‘llab-quvvatlagan yagona odam edi. U men bilan faxrlanardi va bu haqda bilishimga ishonch hosil qildi. Minecraft’ga maxluqlarni qo‘shganimda, u menga qorong‘u g‘orlar unga juda qo‘rqinchli bo‘lib qolganini aytdi. Ammo menimcha, bu men undan eshitgan yagona haqiqiy tanqid edi.
Keyinchalik Persson o'zi ham depressiyadan aziyat chekkanini va kayfiyatida turli xil ko'tarilish va pasayishlarni boshdan kechirganini tan oldi.
Persson yirik o'yin kompaniyalarining qaroqchilikka qarshi pozitsiyasini tanqid qildi. U bir marta "qaroqchilik o'g'irlik emas" deb aytgan va ruxsatsiz yuklab olishlarni kelajakdagi potentsial mijozlar sifatida ko'rgan.
Persson 2011-yilda o'zini Shvetsiya qaroqchilar partiyasi a'zosi deb e'lon qilgan. U shuningdek, Mensa a'zosi.
U ko'plab xayriya tashkilotlariga, jumladan, "Chegara bilmas shifokorlar" (Doctors Without Borders) tashkilotiga xayriya qilgan. Uning rahbarligi ostida Mojang bir hafta davomida Humble Indie Bundle uchun Catacomb Snatch o'yinini ishlab chiqdi va xayriya uchun 458 248 AQSh dollari yig'di. Shuningdek, u 2012-yilda Elektron chegara jamg'armasiga 250 000 dollar xayriya qildi. 2011-yilda u Mojang xodimlariga 3 million dollar dividend qaytarib berdi.
Forbes ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda uning boyligi 1,2 milliard dollar atrofida bo‘lgan. 2014-yilda Persson Shvetsiyadagi eng yirik soliq to‘lovchilardan biri edi. Taxminan 2014-yilda u Stokgolmning O‘stermalm shahridagi ko‘p qavatli pentxausda yashagan, bu hududni u "boy odamlar yashaydigan" deb ta’riflagan. 2014-yil dekabr oyida Persson AQSHning Kaliforniya shtatidagi Beverli-Xillz shahridagi Trousdeyl Estates mahallasida 70 million dollarga uy sotib oldi, bu o‘sha paytdagi Beverli-Xillz uchun rekord sotish narxi edi. Xabar qilinishicha, Persson mulk uchun Beyons va Jey-Zdan ustun kelgan.