Marhamat: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
}} | }} | ||
'''Marhamat''' — Oʻzbekiston Respublikasi [[Andijon viloyati]]dagi [[shahar]] ([[1974]] yilgacha Russkoye selo deb atalgan posyolka). [[Marhamat tumani]]ning [[maʼmuriyat|maʼmuriy]] markazi. [[Viloyat]] markazi ([[Andijon]] shahri)dan 40 km, yaqin [[temir yoʻl stansiyasi]] — [[Asaka (shahar)|Asaka]] (25 km). [[Aholi]]si 11,7 ming kishidan iborat (2000). Shahar chekkasidan [[Janubiy Fargʻona kanali]] oʻtadi. Marhamatda qadimiy Davan podsholigining Ershi shahri (keyingi [[nom]]i [[Mingtepa]]) ning harobalari saqlangan. [[Xitoy]]liklar [[miloddan avvalgi 101]] yilda 60 ming kishilik [[qoʻshin]] bilan [[Fargʻona vodiysi]]ga bostirib kelib Ershi shahrini qamal qilganlar (qarang [[Ershi mudofaasi]]). [[Tarixiy manbalar]]da yozilishicha, shahar [[strategiya|strategi k]] jihatdan qulay yerda joylashgan, uning atrofi 6 m [[balandlik]]dagi [[qalʼa]] [[devor]]i bilan oʻralgan. Shaharning 2 ta [[darvoza]]si boʻlib, ular [[sharq]] va [[gʻarb]] tomonga qaragan. Qalʼa atrofida [[minora]]li bir qancha tepaliklar (Alitepa, Oqtepa, Jingʻirtepa va boshqalar) boʻlgan. [[Tarix]]da [[Andijon qoʻzgʻoloni]] (1898) nomini olgan [[Dukchi eshon qoʻzgʻoloni]] hozirgi M. oʻrnidagi Mingtepa [[qishloq|qishlogʻi]] va uning atrofida boshlangan. Qoʻzgʻolon shafqatsiz bostirilgach, rus [[mustamlakachilik|mustamlakachilari]] mahalliy aholidan ayovsiz oʻch olgan. Mingtepa qishlogʻi yer bilan yakson qilinib, unin4.oʻrnida rus selosi qurilgan. | '''Marhamat''' — Oʻzbekiston Respublikasi [[Andijon viloyati]]dagi [[shahar]] ([[1974]] yilgacha Russkoye selo deb atalgan posyolka). [[Marhamat tumani]]ning [[maʼmuriyat|maʼmuriy]] markazi. [[Viloyat]] markazi ([[Andijon]] shahri)dan 40 km, yaqin [[temir yoʻl stansiyasi]] — [[Asaka (shahar)|Asaka]] (25 km). [[Aholi]]si 11,7 ming kishidan iborat (2000). Shahar chekkasidan [[Janubiy Fargʻona kanali]] oʻtadi. Marhamatda qadimiy Davan podsholigining Ershi shahri (keyingi [[nom]]i [[Mingtepa]]) ning harobalari saqlangan. [[Xitoy]]liklar [[miloddan avvalgi 101]] yilda 60 ming kishilik [[qoʻshin]] bilan [[Fargʻona vodiysi]]ga bostirib kelib Ershi shahrini qamal qilganlar (qarang [[Ershi mudofaasi]]). [[Tarixiy manbalar]]da yozilishicha, shahar [[strategiya|strategi k]] jihatdan qulay yerda joylashgan, uning atrofi 6 m [[balandlik]]dagi [[qalʼa]] [[devor]]i bilan oʻralgan. Shaharning 2 ta [[darvoza]]si boʻlib, ular [[sharq]] va [[gʻarb]] tomonga qaragan. Qalʼa atrofida [[minora]]li bir qancha tepaliklar (Alitepa, Oqtepa, Jingʻirtepa va boshqalar) boʻlgan. [[Tarix]]da [[Andijon qoʻzgʻoloni]] (1898) nomini olgan [[Dukchi eshon qoʻzgʻoloni]] hozirgi M. oʻrnidagi Mingtepa [[qishloq|qishlogʻi]] va uning atrofida boshlangan. Qoʻzgʻolon shafqatsiz bostirilgach, rus [[mustamlakachilik|mustamlakachilari]] mahalliy aholidan ayovsiz oʻch olgan. Mingtepa qishlogʻi yer bilan yakson qilinib, unin4.oʻrnida rus selosi qurilgan. | ||
Marhamatda [[elektrotexnika sanoati|elektrotexnika]] [[zavod]]i, [[ip]] [[yigirish|yigiruv]] va toʻquv [[fabrika|f-ka]]si, „Dilshod“, „Mingtepa“ [[non]] zavodi, „UzRospodshipnik“ [[qoʻshma korxona]]si [[faoliyat]] koʻrsatadi. Milliy, [[Xalq banki|Xalq banklari]]ning tuman boʻlimlari, avtostansiya [[bino]]lari, [[dehqon bozori]], [[savdo]] markazi bor. M. shahrida [[melioratsiya]] va [[suv xoʻjaligi]], [[agrobiznes]] [[kollej]]lari, 2 ta [[litsey]], [[gimnaziya]], 5 ta [[umumiy taʼlim]] [[maktab]]i, markaziy, [[bolalar kutubxonasi|bolalar]], koʻzi ojizlar [[kutubxona]]lari, [[Ikkinchi jahon urushi]] qahramoni [[Toʻxtasin Mirzayev|T. Mirzayev]] nomidagi [[madaniyat va istirohat bogʻlari|madaniyat va istirohat bogʻi]] hamda [[xiyobon]]i, [[baynalmilalchilik|bay nalminalchi]][[jang]]chilar xiyoboni mavjud. M. bilan viloyat markazi, [[Fargʻona viloyati]] shaharlari hamda [[Oʻsh viloyati]]dagi [[Qizilqiya]] shahri orasida [[avtomobil transporti]] qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | Marhamatda [[elektrotexnika sanoati|elektrotexnika]] [[zavod]]i, [[ip]] [[yigirish|yigiruv]] va toʻquv [[fabrika|f-ka]]si, „Dilshod“, „Mingtepa“ [[non]] zavodi, „UzRospodshipnik“ [[qoʻshma korxona]]si [[faoliyat]] koʻrsatadi. Milliy, [[Xalq banki|Xalq banklari]]ning tuman boʻlimlari, avtostansiya [[bino]]lari, [[dehqon bozori]], [[savdo]] markazi bor. M. shahrida [[melioratsiya]] va [[suv xoʻjaligi]], [[agrobiznes]] [[kollej]]lari, 2 ta [[litsey]], [[gimnaziya]], 5 ta [[umumiy taʼlim]] [[maktab]]i, markaziy, [[bolalar kutubxonasi|bolalar]], koʻzi ojizlar [[kutubxona]]lari, [[Ikkinchi jahon urushi]] qahramoni [[Toʻxtasin Mirzayev|T. Mirzayev]] nomidagi [[madaniyat va istirohat bogʻlari|madaniyat va istirohat bogʻi]] hamda [[xiyobon]]i, [[baynalmilalchilik|bay nalminalchi]][[jang]]chilar xiyoboni mavjud. M. bilan viloyat markazi, [[Fargʻona viloyati]] shaharlari hamda [[Oʻsh viloyati]]dagi [[Qizilqiya]] shahri orasida [[avtomobil transporti]] qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | ||
2026-yil 20-noyabr, 18:36 dagi (joriy) koʻrinishi
Marhamat | |
|---|---|
| shahar | |
| 40°30′0″N 72°20′0″E / 40.50000°N 72.33333°E | |
| Mamlakat | Oʻzbekiston |
| viloyat | Andijon viloyati |
| tuman | Marhamat tumani |
| Aholisi (2010) |
15 810[1] |
| Vaqt mintaqasi | UTC+5 |
|
| |
Marhamat — Oʻzbekiston Respublikasi Andijon viloyatidagi shahar (1974 yilgacha Russkoye selo deb atalgan posyolka). Marhamat tumanining maʼmuriy markazi. Viloyat markazi (Andijon shahri)dan 40 km, yaqin temir yoʻl stansiyasi — Asaka (25 km). Aholisi 11,7 ming kishidan iborat (2000). Shahar chekkasidan Janubiy Fargʻona kanali oʻtadi. Marhamatda qadimiy Davan podsholigining Ershi shahri (keyingi nomi Mingtepa) ning harobalari saqlangan. Xitoyliklar miloddan avvalgi 101 yilda 60 ming kishilik qoʻshin bilan Fargʻona vodiysiga bostirib kelib Ershi shahrini qamal qilganlar (qarang Ershi mudofaasi). Tarixiy manbalarda yozilishicha, shahar strategi k jihatdan qulay yerda joylashgan, uning atrofi 6 m balandlikdagi qalʼa devori bilan oʻralgan. Shaharning 2 ta darvozasi boʻlib, ular sharq va gʻarb tomonga qaragan. Qalʼa atrofida minorali bir qancha tepaliklar (Alitepa, Oqtepa, Jingʻirtepa va boshqalar) boʻlgan. Tarixda Andijon qoʻzgʻoloni (1898) nomini olgan Dukchi eshon qoʻzgʻoloni hozirgi M. oʻrnidagi Mingtepa qishlogʻi va uning atrofida boshlangan. Qoʻzgʻolon shafqatsiz bostirilgach, rus mustamlakachilari mahalliy aholidan ayovsiz oʻch olgan. Mingtepa qishlogʻi yer bilan yakson qilinib, unin4.oʻrnida rus selosi qurilgan.
Marhamatda elektrotexnika zavodi, ip yigiruv va toʻquv f-kasi, „Dilshod“, „Mingtepa“ non zavodi, „UzRospodshipnik“ qoʻshma korxonasi faoliyat koʻrsatadi. Milliy, Xalq banklarining tuman boʻlimlari, avtostansiya binolari, dehqon bozori, savdo markazi bor. M. shahrida melioratsiya va suv xoʻjaligi, agrobiznes kollejlari, 2 ta litsey, gimnaziya, 5 ta umumiy taʼlim maktabi, markaziy, bolalar, koʻzi ojizlar kutubxonalari, Ikkinchi jahon urushi qahramoni T. Mirzayev nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi hamda xiyoboni, bay nalminalchijangchilar xiyoboni mavjud. M. bilan viloyat markazi, Fargʻona viloyati shaharlari hamda Oʻsh viloyatidagi Qizilqiya shahri orasida avtomobil transporti qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.[2]
Geografik joylashuvi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Marhamat Andijon viloyatining januniy qismida joylashgan va 1926-yil. 29-sentabrda tashkil etilgan. 1963-yilda Marhamat yondosh tuman bilan birlashtirilib tuman markazi Marhamat tumani dagi Rus — skoye selo posyolkasiga koʻchirilgan. 1965-yil 15-fevalda tuman nomi oʻzgartirilib tuman markazi hozirgi Asakaga koʻchirilgan. 1970-yil 7-dekabrda Marhamat tumani nomi bilan qayta tashkil etilgan. Marhamat shimolda viloyatning Asaka, Xoʻjaobod, Buloqboshi tumanlari, sharq va janubda Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyatining Aravon tumani, gʻarbda Fargʻona viloyatining Quva tumani bilan chegaradosh. Marhamatda 1 ta shahar (Marhamat), 1 ta shaharcha (Polvontosh), 5 ta qishloq fuqarolari yigʻini (Marhamat, Qorabagʻish, Shukurmergan, Qoraqoʻrgʻon, Koʻtarma) bor.
Tabiati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shaharning shimoliy va shimoliy-sharqi tekislik, qolgan qismi togʻ etaklari va yon bagʻirlaridan iborat. Olay tizmasining etaklaridagi togʻlar, Ulugʻtogʻ (balandligi 1500 m), Tuyamoʻyin adirlari (balandligi 920 m) birga Oyim— Marhamat—Xoʻjaobod botigʻini tashkil etadi. Iqlimi keskin kontinental. Iyulning oʻrtacha temperatura 26,1°, yanvarniki — 2,9°. Yiliga oʻrtacha 218–320 mm yogʻin tushadi. Vegetatsiya davri 220 kun. Koʻproq sharqiy shamollar esadi. Vaqtincha shamollar janubiy-gʻarbdan esadi. Marhamat hududidan Qoradaryoning quyi irmoqlari: Shahrixonsoy, Janubiy Fargʻona va Karkidon kanallari oqib oʻtadi. Shahar yerlari Janubiy Fargʻona kanali va Aravonsoydan sugʻoriladi. Tuproqlari, asosan, boʻz tuproq, adirlar etaklari oʻtloqi boʻz, oʻtloqi, botqoq-oʻtloqi tuproq. Yovvoyi oʻsimliklardan shuvoq, shoʻra va boshoqlilar, efemer va efemeroidlar, soy boʻylarida va yer osti suvlari yuzaroq joylarda tol, terak, turli xil butalar usadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, boʻri, chiyaboʻri, kuyon yashaydi[3].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ World Gazetteer.
- ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
- ↑ 'Marhamat'[1] (Wayback Machine saytida 2023-06-21 sanasida arxivlangan)
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |