Margaret Lin Xavier
Margaret Lin Xavier yoki Khun Ying Srivisanvaja (1898-yil 29-may – 1932-yil 6-dekabr), xalq orasida doktor Lin nomi bilan tanilgan[1], taylandlik shifokor edi. U Tailanddagi tibbiyot darajasiga ega bo‘lgan birinchi ayol hisoblanadi[1][2].
Erta hayot va ta’lim
Margaret Lin Xavier 1898-yil 29-mayda Bangkok, Tailandda (o‘sha paytda Siyam) Celestino Maria Xavier (Phraya Sri Phipat Kosa nomi bilan tanilgan, Tashqi ishlar vazirligi o‘rinbosari) va Kim Keedan tug‘ilgan[3].
U Singapurdagi Muqaddas Isoning Muqaddas Yuragi monastir maktabida ta’lim olgan. Otasi Italiyaga elchi etib tayinlangach, u Londondagi Clark’s Commercial College’da o‘qishni davom ettirdi. Keyin u imtihonlardan o‘tib, London Ayollar tibbiyot maktabi va Royal Free Hospitalga o‘qishga kirdi. U tibbiyot bo‘yicha MBBS (tibbiyot bakalavri va jarrohlik bakalavri), MRCS (Buyuk Britaniya va Irlandiya qirollik jarrohlar kolleji a’zoligi) va LRCP (Qirollik shifokorlar kolleji litsenziyati) diplomlarini oldi[1].
Faoliyati
Otasi vafotidan keyin Xavier 1924-yilda Tailandga qaytib keldi va akusher-ginekolog bo‘lib ishladi. U Tailand Qizil Xoch jamiyati, Qirol Chulalongkorn Memorial kasalxonasi va Sog‘liqni saqlash vazirligiga qarashli Bang Rak tumanidagi tibbiyot muassasasida xizmat qildi[3].
U o‘zining yarim singlisi Chan Xavier bilan birga “Unakan” nomli tibbiy klinika ham tashkil qilgan.
Xavier barcha ijtimoiy qatlam vakillarini davolagan, faqat aristokratiyani emas. Bang Rak tibbiyot markazi jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarni davolashga ixtisoslashgan bo‘lib, uning ko‘plab bemorlari kambag‘al jinsiy ishchilar edi va u ularni bepul davolagan[3].
U hatto bolani emizayotgan paytida ham ishlashni davom ettirgan: ish vaqtida uyiga borib bolasini emizib, keyin yana ishga qaytgan. O‘sha davrda yuqori ijtimoiy qatlam ayollari odatda enaga yollashgan, ammo u bolani o‘zi emizishni tanlagan[3].
Xavier faoliyatidagi eng muhim voqealardan biri 1932-yil 12-avgustda yuz bergan — u keyinchalik qirolicha Sirikit bo‘lgan Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara tug‘ilishida ishtirok etgan.
Shaxsiy hayoti
Phraya Srivisanvaja bilan nikoh
Xavier 1926-yil 15-avgustda Phraya Srivisanvaja bilan turmush qurgan. U keyinchalik 1932-yilda Tailand tashqi ishlar vaziri bo‘lgan. Nikohdan so‘ng unga Khun Ying Srivisanvaja unvoni berilgan.
Ularning ikki qizi — Than Phu Ying Manasanit Vannikul va Khun Ying Sawitree Srivisanvaja, hamda bir o‘g‘li Kittirat Srivisanvaja bo‘lgan.
Vafoti
Xavier ensefalit kasalligiga chalingan va gripp asoratlari tufayli 1932-yil 6-dekabrda vafot etgan[1]. U 34 yoshda edi.
E’tirof
2020-yil 29-mayda Google uning hayotiga bag‘ishlab Google Doodle chiqardi[4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Srisuwan, Artyasit [https://thematter.co/thinkers/about-doctor-xavier/64871 „คุณหมอมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ แพทย์หญิงคนแรกของเมืองไทย“] [Doktor Margaret Lin Xavier – Tailandning birinchi ayol shifokori]. The Matter (2018-yil 15-noyabr). Qaraldi: 2019-yil 8-mart.
- ↑ Chiumkanokchai, Chariya. [https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/1658392/tackling-online-gender-bias „Onlayn gender kamsitishiga qarshi kurash“]. Bangkok Post (2019-yil 8-aprel). Qaraldi: 2019-yil 7-oktyabr.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 นารีผู้มีคุณ. Tailand Vazirlar Mahkamasi Kotibiyatining Milliy identitet idorasi, 1992.
- ↑ [https://doodles.google/doodle/celebrating-margaret-lin-xavier-lin-srivisarnvaja/ „Margaret Lin Xavier (Lin Srivisarnvaja)ni nishonlash“]. Google (2020-yil 29-may).