Kontent qismiga oʻtish

Maqsud Ibrohimboyev

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Maqsud Ibrohimboyev
Fayl:Maqsud Ibrohimbayev.jpg
Tavalludi
Maqsud Mammad Ibrohim o‘g‘li Ibrohimboyev

11-may 1935
Boku, Ozarbayjon SSR, SSSR
Vafoti 22-mart 2016
Boku, Ozarbayjon
Kasbi yozuvchi, dramaturg, kinossenariy muallifi, rejissyor
Ijod qilgan tillari ozarbayjon tili, rus tili
Fuqaroligi

SSSR bayrogʻi SSSR

Ozarbayjon bayrogʻi Ozarbayjon
Taʼlimi Ozarbayjon Politexnika Instituti (1955–1960), Moskva oliy rejissyorlik kurslari (1971–1973)
Yoʻnalish realizm, modern nasr
Faoliyat yillari 1960–2016
Janr nasr, dramatugiya, kino ssenariysi
Mukofotlari

Ozarbayjon xalq yozuvchisi Ozarbayjon SSR mehnat san’ati arbobi (1979) Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti (1976)

"Istiqlol" ordeni (2005) "Sharaf" ordeni (2015) "Shohrat" ordeni (1995)

Rossiyaning "Do‘stlik" ordeni (2005)Qizil Mehnat Bayrog‘i ordeni (1984)
Turmush oʻrtogʻi Anna Ibrohimboyeva
Otasi Mammad Ibrohim Ibrohimboyev
Qarindoshlari Rüstam Ibrohimboyev (ukasi)

Maqsud Ibrohimboev — ozarbayjon yozuvchisi, nasr ustasi, kinodramaturg va rejissyor. 1998-yilda Ozarbayjon Respublikasining xalq yozuvchisi unvoniga sazovor bo‘lgan[1], 1976-yilda esa Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti laureati bo‘lgan.[2] 1964-yildan boshlab Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi a’zosi sifatida faoliyat yuritgan.[3] U Ozarbayjon Respublikasining Tinchlik qo‘mitasi raisi,[4] 1995, 2000 va 2005-yillarda Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining deputati bo‘lgan.[5] Shuningdek, u Ozarbayjon Respublikasi Asilzodalar Majlisining raisi,[6] AQShning Luiziana shtati Faxriy senatori,[7] Minneapolis shahri faxriy fuqarosi unvonlariga ega.[8] Ozarbayjon PEN-klubi prezidenti bo‘lgan.[9] U „Shöhrat“ (1995), „Istiqlol“ (2005) va „Sharaf“ (2015) ordenlari bilan mukofotlangan.[10] Maqsud Ibrohimboev mashhur yozuvchi Rustam Ibrohimboevning katta akasidir.[11]

Hayoti

Maqsud Ibrohimboevning birinchi kitobi 1961-yilda nashr etilgan. Uning asarlari dunyoning ko‘plab mamlakatlarida chop etilgan va 36 ta xorijiy tilga tarjima qilingan. Yozuvchining hikoya va romanlari sobiq SSSR hamda Ozarbayjon jurnallarida muntazam e’lon qilingan.

Maqsud Ibrohimboevning eng mashhur romanlari qatoriga “Barcha yaxshiliklar uchun o‘lim”, “Truskavetsga kim boradi”, “Undan yaxshi aka yo‘q edi”, “Qo‘y u biz bilan qolsin”, “Boyqush keldi”, “Kergadon shoxi” va boshqa asarlarini kiritish mumkin. Uning ko‘plab asarlari Ozarbayjonda va xorijdagi turli kinostudiyalarda ekranlashtirilgan, pyesalari esa 50 ga yaqin teatrlarda sahnalashtirilgan.

U Ozarbayjon SSR Qurilish vazirligining og‘ir sanoat qurilishi trustida muhandis (1960–1962), Moskva Oliy Ssenaristlar kursining tinglovchisi (1962–1964)[12], Ozarbayjon bo‘yicha Markaziy Televideniye va Radioeshittirish qo‘mitasining maxsus muxbiri (1964–1971), so‘ng Moskva Oliy Rejissyorlik kurslarining tinglovchisi (1971–1973) bo‘lgan.

Maqsud Ibrohimboev 2016-yil 22-mart kuni Boku shahrida kechasi vafot etgan. 2016-yil 23-martda Ozarbayjon Davlat Akademik Milliy Drama teatrida marhum bilan vidolashuv marosimi o‘tkazilgan va u I Faxriy xiyobonga dafn etilgan.[13][14][15]

  • U — Ozarbayjon Respublikasining xalq yozuvchisi, mashhur adib Rustam Ibrohimboevning akasidir.
  • Ozarbayjonlik geograf olim, geografiya fanlari doktori va Respublika Geografiya jamiyati a’zosi Mammad Ibrohim Ibrohimboevning o‘g‘li hisoblanadi.
  • Turmush o‘rtog‘i — Anna Ibrohimboeva (1947-yilda tug‘ilgan); o‘g‘li — Murad Ibrohimboev (1965), kinorejissor.

Yaratuvchiligi

Maqsud Ibrohimboev 1960-yillardan boshlab badiiy ijod bilan shug‘ullana boshlagan. U nasr ustasi, dramaturg, kinossenariy muallifi[16] va rejissor sifatida butun SSSR miqyosida tanilgan ijodkor edi.

Uning "Mezozoy əhvalatı" pyesi Ozarbayjon Madaniyat vazirligi tomonidan o‘tkazilgan eng yaxshi pyesalar tanlovida birinchi o‘rinni olgan.[17] Shuningdek, "Mezozoy əhvalatı", "Bayquş gəlmişdi", "Yay tətili", "Bütün yaxşılıqlar üçün — ölüm!", "Truskavetsə kim gedir?", "Sən nəğməmsən mənim", "Ona görə ki, mən Ayvar Lidakam" kabi asarlari asosida filmlar suratga olingan.

"Qəza", "Bir az da sevinc", "Eşitmədiyim mahnı", "Qoy o bizimlə qalsın" kabi kitoblari Moskva nashriyotlarida katta tiraj bilan chop etilgan.[18] Uning asarlari SSSR xalqlari hamda ko‘plab xorijiy mamlakatlar tillariga tarjima qilingan.

"Bayquş gəlmişdi" va "Bütün yaxşılıqlar üçün — ölüm!" asarlari uchun 1976-yilda Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti berilgan.[19]

Maqsud Ibrohimboev Ozarbayjon PEN-klubining raisi sifatida faoliyat yuritgan.[20] 1991-yilda u Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi kotibiyati tarkibiga (xalqaro aloqalar bo‘yicha kotib) saylangan.[21]

Shuningdek, u Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining deputati bo‘lgan.[22]

1967-yilda Kuba, 1980-yilda Ispaniyaga sovet delegatsiyasi tarkibida rasmiy tashrif buyurgan. 1978-yilda Mo‘g‘uliston, 1980-yilda Germaniya Demokratik Respublikasiga ijodiy safarlarda bo‘lgan.[23]

U AQShning Luiziana shtatining faxriy senatori va Minneapolis shahrining faxriy fuqarosi unvonlariga sazovor bo‘lgan.[24][25]

Xotirasi

Mukofotlari

  • Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti — 27 aprel 1976 ("Bayqush keldi" va "Yaxshilikka yomonlik" qissalari uchun)[26]
  • Ozarbayjon SSR mehnat san’ati arbobi faxriy unvoni — 30 iyul 1979[27]
  • Qizil Mehnat Bayrog‘i ordeni — 1984
  • "Shohrat" ordeni — 13 may 1995[28]
  • Ozarbayjon Respublikasining xalq yozuvchisi faxriy unvoni — 23 may 1998[29]
  • Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining shaxsiy stipendiyasi — 2 oktabr 2002[30]
  • "Istiqlol" ordeni — 10 may 2005[31]
  • "Do‘stlik" ordeni (Rossiya) — 1 iyul 2005
  • Rim papasining ordeni
  • Rossiya pravoslav cherkovining “Shohrat va sharaf” ordeni — 2010
  • "Sharaf" ordeni — 7 may 2015[32]

Asarlari

  1. «Катастрофа» (Katastrofa) — Boku: Azerneshr, 1963, 72 bet.
  2. «Фисташковое дерево» (Pista daraxti) — Boku: Azerneshr, 1965, 114 bet.
  3. «Последняя ночь детства» (Bolalikning so‘nggi kechasi) — Moskva: Detskaya literatura, 1968, 112 bet.
  4. «Где та дорога» (O‘sha yo‘l qayerda) — Boku: Gənclik, 1969, 80 bet.
  5. «Немного весеннего праздника» (Bir oz bahor bayramidan) — Moskva: Sovetskiy pisatel, 1973, 208 bet.
  6. «Незнакомая песня» (Noma’lum qo‘shiq) — Moskva: Molodaya gvardiya, 1974, 271 bet.
  7. «Две повести» (Ikki povest) — Boku: Gənclik, 1975, 157 bet.
  8. «Мезозойская история» (Mezoy tarixchasi) — Moskva: Iskusstvo, 1976, 68 bet.
  9. «За всё хорошее — смерть» (Barcha yaxshiliklar uchun — o‘lim) — Boku: Gənclik, 1978, 158 bet.
  10. «В один прекрасный день» (Bir chiroyli kunda) — Moskva: Sovetskiy pisatel, 1980, 526 bet.
  11. «Пусть он останется с нами» (U biz bilan qolsin) — Novosibirsk: Zapadnaya Sibir, 1982, 192 bet.
  12. «История с благополучным концом» (Baxtli yakunli voqea) — Boku: Yazıçı, 1983, 598 bet.
  13. «История с благополучным концом» (2-nashr) (Baxtli yakunli voqea, 2-nashr) — Boku: Yazıçı, 1984, 598 bet.
  14. «Böyük şəhərin nağılları» (Katta shahar ertaklari) — Bakı: Gənclik, 1985, 284 bet.
  15. «Bütün yaxşılıqlara ölüm» (Barcha yaxshiliklarga o‘lim) — Bakı: Azərnəşr, 1993, 376 bet.

Filmoqrafiyasi

  1. «Arvadım mənim, uşaqlarım mənim» (1978)
  2. «Aslan və iki öküz» (1970)
  3. «Ayı və siçan» (1970)
  4. «Azadlıq adasında» (1967)
  5. «Azadlıq adasının elçiləri Azərbaycanda» (1968)
  6. «Bakı qalası» (1973)
  7. «Bakı. Müharibə illəri» (1985)
  8. «Bayquş gələndə...» (1978)
  9. «Bir az da Bahar bayramı» (1979)
  10. «Bir nəfər hamıya görə» (1989)
  11. «Bizim Cəbiş müəllim» (1969)
  12. «Böyük ömrün anları» (2006)
  13. «De ki, məni sevirsən!» (1977)
  14. «Ən vacib müsahibə» (1971)
  15. «Gənc qadının kişisi» (1988)
  16. «Günlərin bir günü...» (1976)
  17. «Heyif siqnalından» (1978)
  18. «Məğlubedilməzlər» (1983)
  19. «Mezozoy əhvalatı» (1976)
  20. «Orijinal üsul» (1983)
  21. «Super ağcaqanad» (1981)
  22. «Sürücünün aqibəti» (1973)
  23. «Uşaqlığın son gecəsi» (1968)
  24. «Yarımçıq qalmış mahnı» (1979)
  25. «Yaxşı qurtardıq» (1985)
  26. «Yeddi gözəl» (1982)

Manbalar

  1. ↑ „Ozarbayjon Respublikasi Prezidentinin Sərəncamı – Maqsud İbrahimbəyova "Xalq yazıçısı" fəxri adı verilməsi haqqında“ (az). president.az. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  2. ↑ Азербайджанская ССР. Краткая энциклопедия. Том 1. Баку: Главная редакция Азербайджанской Советской Энциклопедии, 1987 — 267-bet. 
  3. ↑ „Maqsud İbrahimbəyov — AYB üzvü“ (az). Azərbaycan Yazıçılar Birliyi. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  4. ↑ „Azərbaycan Sülh Komitəsi“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  5. ↑ „Milli Məclis deputatları haqqında məlumat“. meclis.gov.az. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  6. ↑ „Əsilzadələr Məclisi rəsmi səhifəsi“ (az). Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  7. ↑ „Louisiana State Legislature — Honorary titles“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  8. ↑ „City of Minneapolis – Honorary Citizens“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  9. ↑ „Azerbaijan PEN“. PEN International. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  10. ↑ „Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamları — dövlət təltifləri“ (az). president.az. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  11. ↑ „Rüstəm İbrahimbəyov haqqında məlumat“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  12. ↑ Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  13. ↑ „Maqsud İbrahimbəyovu itirdik“. 2016-yil 7-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 22-mart.
  14. ↑ „Maqsud İbrahimbəyov vəfat etdi“. 2020-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 22-mart.
  15. ↑ „Səda — Maqsud İbrahimbəyovla vida mərasimi keçirilib (23.03.2016)“. 2023-yil 27-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 23-mart.
  16. ↑ Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003. Bakı: Mütərcim, 2004 — 272–274-bet. 
  17. ↑ „Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi arxiv maʼlumotlari“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  18. ↑ „Sovet davri nashrlari to‘plami“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  19. ↑ Азербайджанская ССР. Краткая энциклопедия. Том 1. Баку: ASE, 1987 — 267-bet. 
  20. ↑ „PEN International — Azerbaijan Centre“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  21. ↑ „Maqsud İbrahimbəyov — AYB üzvü“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.[sayt ishlamaydi]
  22. ↑ „Milli Məclis deputatları“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  23. ↑ „Arxiv: SSSR delegatsiyalari haqida maʼlumot“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  24. ↑ „Louisiana State Legislature — Honorary titles“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  25. ↑ „City of Minneapolis — Honorary Citizens“. Qaraldi: 2025-yil 17-fevral.
  26. ↑ Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1976-cı il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında qərar. anl.az (arxiv).
  27. ↑ Respublikanın ədəbiyyat xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında qərar. anl.az (arxiv).
  28. ↑ M. M. Ibrohimbayevni "Shohrat" ordeni bilan taqdirlash haqidagi farmon. e-qanun.az (arxiv).
  29. ↑ "Xalq yozuvchisi" faxriy unvonini berish haqidagi farmon. e-qanun.az (arxiv).
  30. ↑ Prezident stipendiyasini tayinlash haqidagi farmon. e-qanun.az (arxiv).
  31. ↑ M. Ibrohimbayevni "Istiqlol" ordeni bilan taqdirlash haqidagi farmon. e-qanun.az (arxiv).
  32. ↑ M. M. Ibrohimbayevni "Sharaf" ordeni bilan taqdirlash haqidagi farmon. e-qanun.az (arxiv).

Manbalar

  • Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004. – səh. 4.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007. – səh. 814.

Tashqi havolalar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Maqsud_Ibrohimboyev&oldid=596854" dan olindi