Mansur ibn Qorategin
Mansur ibn Qorategin (otasidan keyin Ibn Qaratakin nomi bilan tanilgan; 952-yilda vafot etgan) — X asr oʻrtalarida Somoniylar davlatining turkiy harbiy amaldori.
Hayoti
Mansur ibn Qorateginning nomi ilk bor 945-yilda tilga olingan. Oʻsha paytda isyonchi Abu Ali Sagʻoniy Mansur va boshqa bir turkiy harbiy amaldor Ibrohim ibn Simjurni Nishopurni tark etishga majbur qilgan. Shundan soʻng ikkovlari Marvga borgan. U yerda Somoniy hukmdor Nuh I Abu Ali Sagʻoniyga qarshi hujumga hozirlik koʻrayotgan edi. Abu Ali Sagʻoniy Somoniylar poytaxti Buxoroni oʻz nazorati ostiga olgan va taxtga Ibrohim ibn Ahmadni oʻtqazgan edi. Nuh oxir-oqibat isyonni bostirishga muvaffaq boʻlib, 948-yilda Mansurni Xuroson hokimi etib tayinlagan. 949-yilda Mansur Ray shahrini Buvayhiylar hukmdori Rukn ud-Davladan tortib olgan. Rukn ud-Davla oʻsha paytda Sherozda boʻlib, oʻgʻlining taxtga vorisi etib tayinlashi ishlari bilan shugʻullanayotgan edi.
Soʻngra Mansur Isfahon tomon yurish qilib, shaharni talagan. Biroq Rukn ud-Davla Mansurga qarshi yurish qilgan. Oradan koʻp oʻtmay yuz bergan jangda Mansurning qoʻshini tor-mor etilgan[1]. 951/952-yilda Mansur Rukn ud-Davla hududlariga yana bostirib kirgach, ularning oʻrtasida bir necha janglar boʻlib oʻtgan. Toʻqnashuvlar chogʻida Mansur kutilmaganda vafot etgan[2]. Tarixchi Ibn Miskavayhning soʻzlariga koʻra, „Mansur bir necha kun-u tun tinimsiz ichib yurgan va bir kuni tongda oʻlik holda topilgan“[2]. Mansurning Xuroson hokimi lavozimini esa afv etilgan Abu Ali Sagʻoniy egallagan.
Manbalar
- ↑ Amedroz & Margoliouth 1921, s. 146.
- ↑ 2,0 2,1 Amedroz & Margoliouth 1921, s. 150.
Adabiyotlar
- Bosworth, C. E.. Tarixlar ziynati: milodiy 650–1041-yillarda Sharqiy islomiy yerlar tarixi: Abu Sa'id 'Abd Al-Hayy Gardiziy asarining forscha matni. I.B.Tauris, 2011 — 1–169-bet. ISBN 978-1-84885-353-9.
- Bosworth, C. Edmund (1984). "ĀL-E MOḤTĀJ". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 7. London et al.: C. Edmund Bosworth. 764–766 b. http://www.iranicaonline.org/articles/al-e-mohtaj-a-local-dynasty.
- Frye, R.N. „Somoniylar“, . The Cambridge History of Iran, 4-jild: Arab istilosidan saljuqiylargacha. Cambridge: Cambridge University Press, 1975 — 136–161-bet. ISBN 0-521-20093-8.
- 'Abbosiy xalifaligining tutilishi. Islomiy to‘rtinchi asrning asl solnomalari, V-jild: Miskawayhiy tomonidan yozilgan Millatlar tajribalari asarining yakuniy qismi, II-jild: Muttaqiy, Mustakfiy, Muti va Toi hukmronliklari. Oxford: Basil Blackwell, 1921.
| Oldingisi | Somoniylarning Xuroson hokimi 948 - 951/2 |
Keyingisi |