Makedon imo-ishora tili
| Makedon imo-ishora tili | |
|---|---|
| Milliy nomi | македонски знаковен јазик (makedonski znakoven jazik) |
| Mamlakatlar | Shimoliy Makedoniya |
| Soʻzlashuvchilarning umumiy soni | Nomaʼlum |
| Turkumlanishi | |
| Til oilasi | Imo-ishora tillari |
| Til kodlari | |
| ISO 639-3 | yoʻq |
Makedon imo-ishora tili (maked.: македонски знаковен јазик yoki македонски гестовен јазик) — Shimoliy Makedoniyadagi karlar hamjamiyatining imo-ishora tili[1]. Barcha imo-ishora tillarida boʻlgani kabi, makedon imo-ishora tili ham imo-ishoralar, tana harakatlari hamda ayniqsa, qoʻl harakatlariga asoslanadi. Shimoliy Makedoniyada ushbu tildan foydalanuvchilarning aniq soni maʼlum emas, biroq 6 000 kishi Makedoniya televideniyesida yangiliklarni imo-ishora tilidagi tarjima bilan uzatishni talab qiladi[2]. Mazkur tilni oʻrganish va undan foydalanish, shuningdek, Shimoliy Makedoniyadagi karlar hamjamiyatining huquqlari milliy qonunchilik bilan tartibga solinadi[3].
Alifbosi
Makedon imo-ishora tili alifbosi 31 ta imo-ishoradan iborat boʻlib, bu koʻrsatkich makedon tilining 31 ta tovushiga mos keladi. Har bir harf oʻzining shaxsiy imo-ishorasiga ega. Alifboning ikki turi mavjud: bir qoʻl yordamida ifodalanadigan alifbo va ikki qoʻl yordamida ifodalanadigan alifbo[4].
Huquqiy maqomi
Makedon imo-ishora tili 2009-yil 21-avgustdan boshlab milliy qonunchilik bilan tartibga solinadi. Makedoniya qonunchiligida ushbu tilga quyidagicha taʼrif berilgan:
Ushbu qonunga muvofiq, imo-ishora tili ogʻzaki nutq bilan teng huquqli boʻlgan tabiiy muloqot usuli sifatida tan olinadi. Imo-ishora tili — eshitish qobiliyati cheklangan insonlarning oʻzaro bir-birlarini tushunishlari uchun qoʻllaniladigan til, yaʼni ushbu toifa vakillari hamda boshqa jismoniy va yuridik shaxslar oʻrtasidagi tabiiy muloqot vositasidir. Ushbu til qoʻllar va barmoqlarning maxsus joylashuvi, yoʻnalishi hamda harakatlarini, shuningdek, yuz mimikalarini oʻz ichiga oluvchi vizual belgi-ishoralar tizimidir[5]
Shuningdek, qonun oʻz ichiga bir qator masalalarni qamrab oladi. Bularga tilning oʻziga huquqiy taʼrif berish, Shimoliy Makedoniyadagi karlar huquqlarini belgilash, ushbu tilni oʻrganish, tarjimonlarni tayyorlash, Shimoliy Makedoniya Karlar milliy assotsiatsiyasining vazifalari hamda uni moliyalashtirish tartibini shakllantirish, shuningdek, karlar huquqlari amalga oshirilishini taʼminlash kabi vazifalar kiradi. Har bir shaxs imo-ishora tili tarjimonini talab qilish huquqiga ega boʻlib, bunday soʻrov yuborilgan muassasa yoki shaxsning oʻzi tarjimon topib berishga majburdir.
Manbalar
- ↑ „Macedonian sign language“. 2018-yil 13-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 16-oktyabr.
- ↑ „Дневник, 2011“. 2011-yil 27-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 16-oktyabr.
- ↑ Zakon za upotreba na znakovniot јazik, Slujben vesnik na Republika Makedoniјa, broј 105, 21 avgust 2009, Skopјe (Wayback Machine saytida 2018-12-03 sanasida arxivlangan)
- ↑ „The Macedonian sign alphabet“. 2011-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 16-oktyabr.
- ↑ Член 2, Закон за употреба на гестовниот јазик.