Mahmud al-Alusiy
Abu as-Sana’ Shahobiddin Mahmud al-Husayniy al-Alusiy أبو الثناء شهاب الدين محمودالحسيني الآلوسي | |
|---|---|
| Unvoni | Al-Alusiy Al-Kabir |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | milodiy 1802-yil 10-dekabr / 1217-hijriy |
| Vafoti | milodiy 1854-yil 29-iyul / 1270-hijriy |
| Shayx Maʼruf qabristoni, Bagʻdod | |
| Dini | Islom |
| Mazhab | Sunniylik |
| Yurisprudensiya |
Hanafiylik[1]/ (Shofiʼiylik taʼsirida)[1] |
| Imom | Moturidiy[2] |
| Mashhur ish(lar)i | Ruh al-Maʼaniy |
| Tariqat | Naqshbandiya |
| Kasbi | Islom olimi, muftiy, diniy oʻqituvchi |
Abu al-Thanaʼ Shahobiddin Mahmud al-Husayniy al-Alusiy (arabcha: أبو الثناء شهاب الدين سيد محمود بن عبد الله بن محمود الحسيني الآلوسي البغدادي; 1802-yil 10-dekabr – 1854-yil 29-iyul) – iroqlik islom olimi, eng mashhur asari Ruh al-Maʼaniy nomli Qurʼon tafsiridir[3].
Tarjimai holi
U 1802-yil 10-dekabr, juma kunida (1217-hijriy yil Shaʼbon oyining 14-kuni) Bagʻdodda tugʻilgan[4][5]. Usmoniylar imperiyasi davridagi Bagʻdodning mashhur ulamolaridan biri edi. Baʼzi iboralari ahl al-hadithga oʻxshaganligi[6] hamda Salafiylar – masalan, ibn Taymiyya va Muhammad ibn Abdulvahhobga oʻxshash fikrlar bildirganligi sababli u vahhobiylik tarafdori deb ayblangan[7]. Shu sababli, 1847-yilda lavozimidan boʻshatilgan. U Istanbuldagi hukumatga oʻzining tafsirini yuborib, Usmoniylar imperiyasiga va anʼanaviy islomga sodiqligini isbotlashga harakat qilgan[8]. Orif Hikmat Bey uning teran ilmidan hayratga tushib, unga Reshid Mehmed posho bilan maslahatlashishni tavsiya qildi. Reshid Mehmed posho uni Murjan masjidi madrasasiga aʼzo etib tayinladi va muftiylik lavozimini berdi.
Al-Alusiy 1270-hijriy yil Zulqaʼda oyining 5-kuni (1854-yil 29-iyulda) vafot etdi[4].
Meros
Mahmud al-Alusiyning beshta oʻgʻli ham olim boʻlgan: Sayyid Abdulloh Bahouddin al-Alusiy, Sayyid Saʼd Abdulboqiy al-Alusiy, Noʻmon al-Alusiy, Sayyid Muhammad Hamid al-Afandiy va Sayyid Ahmad Shokir al-Afandiy[9]. Uning tafsiri ilk bor 1883-yilda chop etildi[10]. Mahmudning oʻgʻli Sayyid Abdulloh Bahouddin al-Alusiy orqali tugʻilgan nabirasi Mahmud Shukriy al-Alusiy Bagʻdodning yetakchi olimi va diniy islohotchisiga aylandi[11].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Al-Alousi, Mahmoud Shukri „Allama Alusi“ [Allama Alusi] (ar) (2016). 2018-yil 20-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 20-yanvar.
- ↑ Alpyağıl, Recep (28 November 2016). „Māturīdī“. Oxford Bibliographies – Islamic Studies. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/obo/9780195390155-0232. Archived from the original on 18 March 2017.
- ↑ „الإمام الآلوسي وكتابه \ روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني\“ (2019-yil 21-may). 2019-yil 21-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 30-dekabr.
- ↑ 4,0 4,1 Al-Alousi, Mahmoud Shukri. المسك الأذفر (ar). Arab Encyclopaedia House, 1930 — 171–200-bet.
- ↑ al-Musawi, Muhsin J.; Khaldi, Boutheina. الوافي في تراث العرب الثقافي : الأندلس والمشرق العربي منذ سقوط الخلافة العباسية / al-Wāfī fī turāth al-ʻArab al-thaqāfī : al-Andalus wa-al-mashriq al-ʻArabī mundhu suqūṭ al-khilāfah al-ʻAbbāsīyah, 1st (Arabic), Beirut: al-Markaz al-Thaqāfī al-ʻArabī, 2010.
- ↑ „الإمام الآلوسي وكتابه \ روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني\“ (2019-yil 21-may). 2019-yil 21-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 30-dekabr.
- ↑ GÖKKIR, Bilal, and Necmettin GÖKKIR. „Sufi or Salafi? Alusi’s Struggle For His Reputation Against Ottoman Bureaucracy With His Tafsir, Ruh al-Maani.“
- ↑ GÖKKIR, Bilal, and Necmettin GÖKKIR. „Sufi or Salafi? Alusi’s Struggle For His Reputation Against Ottoman Bureaucracy With His Tafsir, Ruh al-Maani.“
- ↑ Al-Alousi, Mahmoud Shukri. المسك الأذفر (ar) Al-Jubouri: . Baghdad: Arab Encyclopaedia House, 1930 — 171–200-bet.
- ↑ GÖKKIR, Bilal, and Necmettin GÖKKIR.
- ↑ „سلسلة رموز الإصلاح 16– علامة العراق أبو المعالي محمود شكري الألوسي (1273/ 1342هـ - 1856/ 1924م)“. www.alrased.net. Qaraldi: 2024-yil 28-mart.