Madhyama Agama
Madhyama Āgama (xitoycha: 中阿含經; pinyin: Zhong Ahan Jing[1]) – Hindistonning qadimgi buddizm matni boʻlib, undan hozirda faqatgina xitoycha tarjimasi mavjud (Taishō Tripiṭaka 26)[1]. Uning nomi „Oʻrta toʻplam“ degan maʼnoni bildiradi[2]. U sanskrit tilidagi Sūtra Piṭakaning Āgamalari toʻrtligidan biri boʻlib, Xitoy buddist kanoni tarkibiga kiradi va 18 bobdan iborat 222 ta sutrani oʻz ichiga oladi[3]. Uning pali tilidagi mos keladigan toʻplami – Majjhima Nikaya. U 15 bobda 152 ta sutrani oʻz ichiga oladi[3].
Kelib chiqishi va tarixi
Agamaning xitoycha eng qadimgi tarjimasi milodiy 397–398-yillarga toʻgʻri keladi[3]. P. V. Bapatning fikricha, xitoycha tarjimaning asl manbasi sanskrit tilidagisidan koʻra paliga yaqin boʻlgan bir prakrit shaklida boʻlgan[4]. Ushbu matn Sarvāstivāda anʼanasiga mansub deb hisoblanadi[3][5].
Pali Kanonidagi oʻxshashliklar
Madhyama Āgama sutralarining koʻpchiligi Sutta Pitakadagi sutralarga oʻxshashdir[6].
...T. 26 dagi 222 ta sutraning faqat 103 tasi Majjhimanikāyada mos keladi; 14 tasi Dīgha Nikāyada, 17 tasi Saṃyutta Nikāyada va 87 tasi Aṅguttara Nikāyada uchraydi. T. 26 dagi 222 sutradan 14 tasining esa Pali matnlarida hech qanday o‘xshashi yo‘q[6].
Inglizcha tarjimalari
Madhyama Āgamaning inglizcha tarjimasi 2006-yilda boshlangan, bosh muharrir – Marcus Bingenheimer, hamtahrirlar – Bhikkhu Analayo va Rodney S. Bucknell[7]. Uch jildning birinchisi 2013-yilda chop etilgan[8].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Bingenheimer, Bucknell & Analayo 2013, s. xv.
- ↑ „Madhyama Agama“. Oxford Reference. Qaraldi: 2019-yil 3-avgust.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Analayo 2012, s. 1.
- ↑ Bingenheimer, Bucknell & Analayo 2013, s. xix.
- ↑ Sujato & Brahmali 2014, s. 40.
- ↑ 6,0 6,1 Bingenheimer, Bucknell & Analayo 2013, s. xvi.
- ↑ „Madhyama-āgama“. Āgama Research Group. Qaraldi: 2019-yil 3-avgust.
- ↑ Sujato, Bhikkhu „A good day for fans of the Suttas“. Sujato’s Blog (2013-yil 20-sentyabr). Qaraldi: 2019-yil 3-avgust.
Adabiyotlar
- Analayo, Bhikkhu. Madhyama-āgama Studies. Dharma Drum Publishing, 2012.
- Bingenheimer, Marcus; Bucknell, Rodney S.; Analayo, Bhikkhu. The Madhyama Agama: Middle-length Discourses: 1. Bukkyo Dendo Kyokai, 2013.
- Sujato, Bhikkhu; Brahmali, Bhikkhu. The Authenticity of the Early Buddhist Texts. Buddhist Publication Society, 2014.
Havolalar
- Madhyama Āgama yoki Oʻrta uzunlikdagi nutqlar – BDK Amerika