Lubna al-Hussein
| Lubna Ahmed al-Hussein | |
|---|---|
| لبنى أحمد الحسين | |
| Tavalludi | |
| Fuqaroligi | Sudan |
| Kasbi | Jurnalist, faol |
| Faoliyat yillari | 2000-yillar — hozirgacha |
| Dini | Islom |
| Mashhur ishlari | No to Oppression against Women Initiative |
Lubna Ahmed al-Hussein (arabcha: لبنى أحمد الحسين) — Sudanlik musulmon jurnalist va jamoat faoli. U 2009-yil iyul oyida jamoat joyida shim kiygani uchun jinoiy javobgarlikka tortilganidan soʻng xalqaro hamjamiyat eʼtiboriga tushgan. Uning ishi butun dunyoda „shim kiygan ayol ishi“ sifatida tanildi va Amnesty International hamda Arab inson huquqlari axborot tarmogʻi kabi tashkilotlar tomonidan qoʻllab-quvvatlandi[1].
Jurnalistik faoliyati
Al-Hussein professional jurnalist boʻlib, 2009-yilda hibsga olingan vaqtida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sudandagi missiyasi (UNMIS) media departamentida faoliyat yuritgan[2]. U oʻzining maqolalarida Sudan hukumatining ayollarga nisbatan munosabatini va mamlakatdagi qonunchilikni ochiqchasiga tanqid qilishi bilan mashhur edi.
Shim kiyish bilan bogʻliq sud ishi
2009-yilda Sudanning huquqiy tizimi shariat qonunlariga asoslangan boʻlib, axloq normalarini buzganlik uchun qamchilash kabi jismoniy jazolar qoʻllanilgan. Oʻsha paytdagi Jinoyat kodeksining 152-moddasi jamoat joyida „axloqsiz kiyim“ kiyishni taqiqlagan va bu uchun 40 darra urish hamda jarima jazosi belgilangan edi. Maʼlumotlarga koʻra, faqat 2008-yilning oʻzida Xartum shtatida 40 mingdan ortiq ayol kiyinish qoidalari sababli hibsga olingan[3].
Hibsga olinishi
2009-yil 3-iyulda axloq politsiyasi Xartumdagi restoranlardan biriga kirib, shim kiygan ayollarni qidira boshlagan[4]. Al-Hussein oʻsha yerda yana 12 nafar ayol bilan birga hibsga olindi. Hibsga olingan ayollardan oʻn nafari darhol aybiga iqror boʻlib, har biri 10 darradan urilganidan soʻng qoʻyib yuborildi. Biroq Lubna va yana ikki ayol bu taklifni rad etib, sud orqali haqiqatni isbotlashga qaror qildi[5].
Lubna sud jarayonini ochiq eʼlon qildi va 500 ta taklifnoma chop etib, elektron pochta orqali „Ertaga jurnalist Lubna oʻzining qamchilanishiga taklif qiladi“ degan sarlavha bilan xabarlar yubordi[6].
Sud hukmi
Sud jarayonida sudya Lubnaga BMT xodimi sifatida diplomatik daxlsizlikdan foydalanishni taklif qildi, biroq u qonunni sinab koʻrish uchun ishdan boʻshashini bildirdi. 2009-yil 7-sentyabrda sud uni aybdor deb topdi va 500 Sudan funti miqdorida jarimaga tortdi, biroq qamchilash jazosini tayinlamadi[7]. Lubna jarimani toʻlashdan bosh tortdi va bir oy qamoqda oʻtirishga tayyorligini aytdi. Shunga qaramay, Sudan jurnalistlar uyushmasi jarimani toʻlab yuborganidan soʻng u ozodlikka chiqdi.
Merosi va ijtimoiy faolligi
Ushbu voqea Sudandagi ayollar huquqlari harakati uchun burilish nuqtasi boʻldi. U „Ayollarga nisbatan zulmga yoʻq“ (No to Oppression against Women Initiative) harakatining shakllanishiga turtki berdi[8]. Mazkur harakat keyinchalik 2018–2019-yillardagi Sudan inqilobida muhim rol oʻynadi[9]. Lubna oʻz kurashini „bu din haqida emas, bu erkaklarning ayollarga nisbatan yomon munosabati haqida“ deb taʼriflagan.
Manbalar
- ↑ Hassan, Amro „Sudan: Female journalist faces 40 lashes for choice of clothes“. Los Angeles Times "Babylon & Beyond" blog (2009-yil 12-iyul).
- ↑ Editorial.. „In praise of… Lubna Hussein“. The Guardian (2009-yil 31-iyul). Qaraldi: 2010-yil 21-yanvar.
- ↑ Hussein, Lubna. „When I think of my trial, I pray my fight won't be in vain“ (2009-yil 4-sentyabr). Qaraldi: 2017-yil 6-may.
- ↑ Osman, Talal; Meo, Nick. „'Whip me if you dare' says Lubna Hussein, Sudan's defiant trouser woman“. The Daily Telegraph (2009-yil 1-avgust). Qaraldi: 2010-yil 21-yanvar.
- ↑ Feminist Wire.. „Journalist Goes to Trial in Sudan Flogging Case“. MS. Magazine. Feminist Majority Foundation (2009-yil 30-iyul).
- ↑ Copnall, James. „Lubna Hussein: "I'm not afraid of being flogged. It doesn't hurt. But it is insulting"“. The Observer (2009-yil 2-avgust). Qaraldi: 2010-yil 21-yanvar.
- ↑ „BBC News - Sudanese 'trousers woman' jailed“. news.bbc.co.uk (2009-yil 7-sentyabr). Qaraldi: 2017-yil 6-may.
- ↑ „No to Women's Oppression Initiative“. Peace Insight (2018). 2019-yil 8-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 24-oktyabr.
- ↑ Achcar, Gilbert. „The seasons after the Arab Spring“. 2019-yil 23-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 24-oktyabr.