Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

London: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: London
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[London]]
{{Maʼnolari|London (maʼnolari)}}
{{Bilgiquti aholi punkti
|mavqe                    = shahar
|oʻzbekcha nomi            = London
|asl nomi                  =
|tasvir                    =
|qaram                    =
|mamlakat                  = Birlashgan Qirollik
|gerb                      = Coat of Arms of The City of London.svg
|bayroq                    =Flag of the City of London.svg
|gerb tarifi              =
|bayroq tarifi            =
|gerb eni                  = 150
|bayroq eni                = 125
    | lat_dir = N
| lat_deg = 51
| lat_min = 30
| lat_sec = 26
| lon_dir = W
| lon_deg = 00
| lon_min = 07
| lon_sec = 39
|CoordAddon              =
| CoordScale = 100000
|mamlakat xaritasi oʻlchami =  Birlashgan Qirollik
|mintaqa xaritasi oʻlchami  =
|tuman xaritasi oʻlchami    =
|mintaqa turi              = Birlashgan Qirollik
|mintaqa                  = London
|jadvalda mintaqa          =
|tuman turi                =
|tuman                    = London
|tuman 2                  =
|tuman 3                  =
|tuman 4                  =
|tuman 5                  =
|jadvalda tuman            = Katta London
|jadvalda tuman 2          =
|jadvalda tuman 3          =
|jadvalda tuman 4          =
|jadvalda tuman 5          =
|jamoat turi              =
|jamoat                    =
|jadvalda jamoat          =
|ichki bolinishi          =
|rahbar turi              = Mer
|rahbar                    = [[:ru:Хан, Садик|Sodiq Xon]]|
|asos solingan            = 47-yil
|ilk eslatilishi          =
|avvalgi nomlari          = Londonium, Avgusta, Lundenvik, Lundenburx
|qachondan beri            =
|maydon                    = 1,706.8
|balandlik turi            =
|AP markazi balandligi    = 22
|iqlim                    = [[:ru:умеренный морской климат|yumshoq dengiz iqlimi]]
|rasmiy til                = {{lang-en}}
  |aholi                    =  8 961 989<ref name="ons.gov.uk">{{veb manbasi|url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid20182019laboundaries/ukmidyearestimates20182019ladcodes.xls|deadlink=no|title=Population estimates: Persons by single year of age and sex for local authorities in the UK, mid-2018|accessdate=2019-10-18|archiveurl=|archivedate=}}</ref>
  |sanalgan yil            = 2020
  |zichlik                  = 5667
  |aglomeratsiya            = 14 075 652 kishi (2016)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.citypopulation.de/php/uk-agglo.php|title=The population of all agglomerations in the United Kindom with a population of 45,000 or more}}</ref>
  |milliy tarkib            = oq tanlilar 59,8 % (britaniyaliklar 44,9 %),<br> osiyoliklar 18,4 %,<br> qora tanlilar 13,3 %,<br> aralash 5 %,<br> boshqalar 3,4 %
  |konfessiyaviy tarkib    = nasroniylar 48,4 %,<br> musulmonlar 12,4 %,<br> induslar 5,1 %,<br> yahudiylar 1,8 %, sikxilar 1,5 %,<br> ateistlar 20,7 %
  |etnoxoronim              = londonlik
|vaqt mintaqasi            = +0
|DST                      = bor (1)
|telefon kodi              = +44 20
|pochta indeksi            =
|pochta indekslari        = E, EC, N, NW, SE, SW, W, WC, BR, CM, CR, DA, EN, HA, IG, KT, RM, SM, TN, TW, UB, WD
|avtomobil kodi            =
|identifikator turi        =
|raqamli identifikator    =
|Commons turkumi          = London
|sayt                      =  [http://www.london.gov.uk/ www.london.gov.uk] |
|sayt tili                = inglizcha
}}
 
'''London''' — [[Buyuk Britaniya]] poytaxti, mamlakatning muhim siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. ''Katta London'' deb ham nomlanadi. Temza daryosining quyi oqimida, Shimoliy dengizdan 64&nbsp;km masofada, London havzasi deb ataluvchi tekislikning markaziy qismida joylashgan. Poytaxt atrofidagi shaharlar va Siti bilan maʼmuriy jihatdan alohida metropoliten grafligi qilib ajratilgan Katta Londonni tashkil etadi. Aholisi 9.85 mln. kishi (2025). Iqlimi qishi yumshoq, yozi unchalik issiq boʻlmagan dengiz iqlimi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 5,3°, iyulniki 18,9°. Yillik oʻrtacha yogʻin 700&nbsp;mm.
== Etimologiyasi ==
„London“ nomini kelib chiqishi Rim davridagi „Londiniyum“ ({{lang-lat|Londinium}}) nomiga borib taqaladi, lekin bu fakt noaniqdir. Birinchi, epigrafik maʼlumotlar 70 yilgi {{lang-lat|Londinio}} qaydlariga borib taqaladi<ref>[http://edition.cnn.com/2016/06/01/europe/roman-writing-tablets-discovered-london/ ''McKenzie S.'' Ancient Roman writing tablets discovered at London building site] CNN. — June 2. — 2016.</ref><ref>[https://www.ft.com/content/16d0f1be-27fe-11e6-8ba3-cdd781d02d89 ''Pickford J.'' Earliest written reference to London unearthed] Financial Times. — June 1. — 2016.</ref>. [[:ru:Публий Корнелий Тацит|Tatsit]] tomonidan qayd qilingan 130-yilgi maʼlumotlariga koʻra shaharning nomi "{{lang-lat|Londinium}} ekanligi qayd qilingan, taxminan II asr oʻrtalari [[:ru:Клавдий Птолемей|Ptolemeyning]] qaydnomalarida ({{lang-grc|''Λονδίνιον''}} „Londinion“) nomi keltirilgan.<ref>[[:ru:Анналы (Тацит)|Analli]]. XIV, 33.</ref><ref>[[:ru:География (Птолемей)|Geografiya]]. I, 15, 6; II, 3, 27; VIII, 3, 6.</ref>. Orolni tark etishdan sal oldin, 368 yil atrofida rimliklar shahar nomini „Augusta“ deb oʻzgartirdilar.
VIII asrning birinchi yarmiga oid kumush tangalarda ''de Lundonia'' yozuvi mavjud. IX asr soʻngida [[:ru:Англосаксы|sakslar]] avvalgi rim shahrini qayta tiklab, uni Lundenburxom ([[:ru:Древнеанглийский язык|qad.-ing.]] ''Lundenburh'') deb nomlashadi<ref>{{veb manbasi| author=| date=| url=http://archive.museumoflondon.org.uk/Londinium/analysis/publiclife/administration/4+Londin.htm| title=From Londinium to London| publisher=Museum of London| accessdate=2013-4-26| archiveurl=https://www.webcitation.org/6GCjeP0nQ?url=http://www.museumoflondon.org.uk/Collections-Research/Research/Your-Research/Londinium/analysis/publiclife/administration/4+Londin.htm| archivedate=2013-04-28| lang=en| deadlink=no}}</ref>.
 
== Tarixi ==
=== Rim davri ===
Rimliklar bosib olgunga qadar (milodiy 40—60-yillar) hozirgi London oʻrnida [[keltlar]] qishlogʻi boʻlgan. Rimliklar hukmronligi davrida London dastlab harbiy lager, soʻng dare va dengiz porti boʻlgan.
=== Oʻrta asrlar ===
<nowiki>IV</nowiki> asr oʻrtalaridan [[Rim imperiyasi|Rim]] Britaniyasining muhim siyosiy markazi. Anglo-sakslar istilosi davrida (<nowiki>V—VI</nowiki> asrlar) shahar vayron qilingan va tezda qayta tiklangan. <nowiki>VII</nowiki> asr boshlaridan muhim savdo va siyosiy markazga aylangan. <nowiki>XI</nowiki> asr oxiri12-asr boshlarida London Angliyaning rasmiy poytaxtiga aylandi.
=== XVI—XVII asrlar ===
<nowiki>XVI</nowiki> asrda kapitalistik munosabatlarning rivojlanishi bilan Londonda yirik savdo kompaniyalari vujudga keldi; 1571-yilda London [[birja]]<nowiki/>si ochildi. Angliya savdosining 2/3 qismi oʻtadigan London porti jahon ahamiyatiga ega boʻla boshladi. Sanoatning jadal rivojlanishi va Buyuk Brita-niyaning muhim sanoat, savdo va moliyaviy jihatdan qudratli davlatga aylanishi (<nowiki>XVIII</nowiki> asr oxirlari) Londonning du-nyodagi yirik dengiz porti, savdo va moliyaviy markaz sifatidagi ahamiyatini oshirdi.
=== XX — XXI asrlar ===
[[Birinchi jahon urushi]] va undan keyingi davrlarda London da metallsozlik, mashinasozlik, jumladan, avtomobilsozlik, aviatsiya, elektrotexnika kabi yangi sanoat tarmoqlari rivojlandi. Ikkinchi jahon urushi davrida London nemis-fashistlar aviatsiyasi tomonidan bombardimon qilingan. Oʻsha davrda harbiy sanoat, ayniqsa, aviatsiya, kimyo va boshqa sanoat tarmoqlari rivojlandi.
== Xalqaro markaz ==
[[Fayl:En-uk-London.ogg|right]]
[[Tasvir:Houses.of.parliament.overall.arp.jpg|thumb|260 px|Parlament binosi]][[Tasvir:Towerbridge2.jpg|thumb|260 px|Tauer koʻprigi]]
[[Tasvir:London from above MLD 051002 001.jpg|thumb|260 px|London]]
 
London — Buyuk Britaniyadagi tinchlik uchun kurash markazlaridan biridir. 1949-yildan boshlab, shaharda tinchlikni himoya qilish boʻyicha milliy kongress va konferensiyalar chaqiriladi. London — diplomatik uchrashuvlar, majlis va xalqaro konferensiyalar oʻtkaziladigan joy.
== Transport ==
London — xalqaro ahamiyatga ega transport yoʻllari tuguni. Temza daryosining Shimoliy dengizga quyilish yeridagi yirik port (yillik yuk ortib-tushirish 60 mln. t). Xitrou va Gatuik aeroportlari xalqaro ahamiyatga ega. Katta London mamlakatdagi ishlab beruvchi sanoat mahsulotining qismini beradi.
== Sanoat ==
Shaharda poytaxt aholisi ehtiyojlarini taʼminlash, London porti orqali keltiriladigan xom ashyo va materiallarni qayta ishlash bilan bogʻliq sanoat tarmoqlari ayniqsa rivojlangan. Mashinasozlik (avtomobilsozlik, aviasozlik, priborsozlik), shuningdek, elektrotexnika va radiotexnika sanoati korxonalari bor. Dastgohsozlik va kema taʼmirlash ham muhim ahamiyatga ega. Chetdan keltiriladigan xom ashyo hisobiga rangli metallurgiya, neftni qayta ishlash va kimyo sanoati korxonalari ishlab turibdi. Tikuvchilik, koʻn-teri, poyabzal, mebel, poligrafiya, farmatsevtika, sement, oziq-ovqat va boshqa sanoat korxonalari mavjud. Harbiy sanoat rivojlangan. London porti orqali chetga sanoat mahsulotlari chiqariladi, chetdan neft, oziq-ovqat, oʻrmon mahsulotlari va boshqa keltiriladi. Londonda dunyoda eng birinchi metropoliten qurilgan (1860—63). Londonda turli moliyaviy, savdo, sugʻurta kompaniyalari, banklar, savdo va fond birjalari, nashriyotlar, gaz. tahririyatlari, xal-qaro va Britaniya monopoliyasi va xorij firmalari filiallari toʻplangan.
== Iqlimi ==
Londonda iqlim oʻrtacha dengiz iqlimi hisoblanib, yumshoq qish va iliq yoz va yil davomida yogʻingarchilikning birtekis tarqalishi bilan kechadi. Gʻarbiy Yevropada boʻlgani kabi, yumshoq iqlim Golfstrim oqimining issiq okean oqimi taʼsiriga bogʻliq. London iqlimining oʻziga xos xususiyatlaridan biri yanvar oyidadan (+5,1&nbsp;°C) iyulgacha (+18,1&nbsp;°C) harorat amplitudasining farqi 13&nbsp;°C ni tashkil qiladi.
 
{{Joy iqlimi
| Uzunlik    =
| Joylashuv oʻrni =
| Joy_ot =London
|url=[http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/03772.htm Ob-xavo va iqlim и Климат]
| Yan_oʻr=5.6            | Yan_oʻr_yogʻin=69
| Fev_oʻr=5.8            | Fev_oʻr_yogʻin=46
| Mar_oʻr=7.9            | Mar_oʻr_yogʻin=50
| Apr_oʻr=10.5            | Apr_oʻr_yogʻin=51
| May_oʻr=13.7          | May_oʻr_yogʻin=56
| Iyn_oʻr=16.8          | Iyn_oʻr_yogʻin=55
| Iyl_oʻr=19.0          | Iyl_oʻr_yogʻin=49
| Avg_oʻr=18.7          | Avg_oʻr_yogʻin=62
| Sen_oʻr=15.9          | Sen_oʻr_yogʻin=56
| Okt_oʻr=12.3          | Okt_oʻr_yogʻin=70
| Noy_oʻr=8.4            | Noy_oʻr_yogʻin=71
| Dek_oʻr=5.9            | Dek_oʻr_yogʻin=65
| Yil_oʻr=11.7          | Yil_oʻr_yogʻin=700
| Yan_oʻr_min=2.7        | Yan_oʻr_maks=8.4
| Fev_oʻr_min=2.6        | Fev_oʻr_maks=9.0
| Mar_oʻr_min=4.1        | Mar_oʻr_maks=11.7
| Apr_oʻr_min=6.0        | Apr_oʻr_maks=15.0
| May_oʻr_min=9.1        | May_oʻr_maks=18.4
| Iyn_oʻr_min=12.0      | Iyn_oʻr_maks=21.6
| Iyl_oʻr_min=14.2      | Iyl_oʻr_maks=23.9
| Avg_oʻr_min=14.1      | Avg_oʻr_maks=23.4
| Sen_oʻr_min=11.6      | Sen_oʻr_maks=20.2
| Okt_oʻr_min=8.8        | Okt_oʻr_maks=15.8
| Noy_oʻr_min=5.3        | Noy_oʻr_maks=11.5
| Dek_oʻr_min=3.1        | Dek_oʻr_maks=8.8
| Yil_oʻr_min=7.8        | Yil_oʻr_maks=15.7
| Yan_m_maks=17.2      | Yan_m_min=-16.6
| Fev_m_maks=21.2      | Fev_m_min=-12.2
| Mar_m_maks=24.5      | Mar_m_min=-8.3
| Apr_m_maks=29.4      | Apr_m_min=-3.2
| May_m_maks=32.8      | May_m_min=-3.1
| Iyn_m_maks=35.6      | Iyn_m_min=-0.6
| Iyl_m_maks=37.9      | Iyl_m_min=3.9
| Avg_m_maks=38.1      | Avg_m_min=2.1
| Sen_m_maks=35.0      | Sen_m_min=1.5
| Okt_m_maks=29.5      | Okt_m_min=-5.5
| Noy_m_maks=21.1      | Noy_m_min=-7.1
| Dek_m_maks=17.4      | Dek_m_min=-14.2
| Yil_m_maks=38.1      | Yil_m_min=-16.6
}}
 
== Sogʻliqni saqlash ==
Londonda milliy sogʻliqni saqlash tizimi (NHS) mavjux boʻlib, 2018-yil 5-iyul kuni ushbu tizim ishga tushganiga 70 yil toʻldi.<ref name="zdravo">{{veb manbasi|title=60 лет NHS: глазами очевидцев|url=http://news.bbc.co.uk/hi/russian/talking_point/newsid_7486000/7486911.stm|date=2008-07-03|accessdate=2018-02-04|lang = en}}</ref>. Ushbu tizim Londonning barcha aholisiga bepul tibbiy yordam koʻrsatadi. Bugungi kunga qadar ushbu tizim past darajadagi professionallik, parvarish yetishmasligi, yomon sharoitlar va operatsiyani uzoq kutish uchun tanqid qilindi. Ushbu tizim foydalanuvchilari ushbu kamchiliklarni turli sabablarga koʻra, xususan, tizim bemorning „tez tiklanishiga yoki erta oʻlimiga“ qaratilganligi va surunkali kasalliklarga chalingan bemorlarning hozirgi soniga moslashtirilmaganligi bilan izohlashadi<ref name="zdravo" />.
 
== Aholisi ==
2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Londonda 8 173 900 kishi yashagan (Shotlandiya va Shimoliy Irlandiyaga qaraganda koʻproq). Ulardan 7,2% ni maktabgacha yoshdagi bolalar (4 yoshgacha), 17,3% ni maktab yoshidagi bolalar (5 yoshdan 19 yoshgacha), 64,4% ni mehnat yoshidagi odamlar (20 yoshdan 64 yoshgacha) va 10,7% ni keksa bolalar (65 yosh va undan katta) tashkil etadi. 2001-yilgi avvalgi aholini roʻyxatga olish bilan taqqoslaganda, keksa aholining ulushi biroz oshdi<ref>{{veb manbasi|title=2011 Census first results: London boroughs’ populations by age and sex|url=http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/2011-census-first-results.pdf|publisher=Office for National Statistics, Greater London Authority|description=Первые результаты переписи 2011 года: население районов Лондона по возрасту и полу|lang=en|date=2012|pages=P. 8, 10, 18|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BOkk8GjH?url=http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/2011-census-first-results.pdf|archivedate=2012-10-14|accessdate=2014-06-06|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://www.webcitation.org/6BOkk8GjH?url=http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/2011-census-first-results.pdf |date=2012-10-14 }}</ref>. Bir kunda Londonga 9.3 mln. kishi kelib-ketadi<ref>{{veb manbasi|url=http://data.london.gov.uk/datastore/applications/londons-daytime-population|title=London's Daytime Population|publisher=Greater London Authority|accessdate=2013-3-29|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FbsQgJ0D?url=http://data.london.gov.uk/datastore/applications/londons-daytime-population|archivedate=2013-04-03|lang=en|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://www.webcitation.org/6FbsQgJ0D?url=http://data.london.gov.uk/datastore/applications/londons-daytime-population |date=2013-04-03 }}</ref>. Mamlakat ichidagi eng katta migratsiya almashinuvi Angliyaning janubi-sharqiy va sharqiy hududlariga, eng kichigi esa Shimoliy Irlandiyada hududlari hissasiga toʻgʻri keladi. Qoʻshni hududlardan keluvchi odamlar orasida 20 yoshdan 29 yoshgacha boʻlgan talabalar va ishchi yoshlar koʻpchilikni tashkil qiladi<ref>{{книга|автор=John Hollis|заглавие=Focus on London. Population and migration|ссылка=http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/FocusOnLondon-PopulationAndMigration.pdf|ответственный=|издание=|место=|издательство=Greater London Authority|год=2010|страницы=|страниц=|pages=11, 15|issn=1479-7879}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120816022058/http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/FocusOnLondon-PopulationAndMigration.pdf |date=2012-08-16 }} {{veb manbasi |url=http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/FocusOnLondon-PopulationAndMigration.pdf |title=Архивированная копия |accessdate=2012-09-02 |archive-date=2012-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816022058/http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/FocusOnLondon-PopulationAndMigration.pdf |dead-url=unfit }}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120816022058/http://data.london.gov.uk/datastorefiles/documents/FocusOnLondon-PopulationAndMigration.pdf |date=2012-08-16 }}</ref>.
 
=== Etnik tarkibi ===
{{bar box
|width = 280px
|float = left
|title = Londondagi etnik guruhlar 
|titlebar = #ddd
|bars =
{{bar percent|oq britaniyaliklar|red|56}}
{{bar percent|osiyoliklar|orange|15}}
{{bar percent|boshqa oqlar|#fcf00c|13}}
{{bar percent|negroidlar|teal|11}}
{{bar percent|boshqa guruhlar|blue|5}}
|caption =
}}
2011-yilgi aholi sonini qayd qilish statistikasiga koʻra, londonliklarning 45% i oq tanli britaniyaliklar, yana 14% — boshqa oq tanlilarga, shu jumladan Irlandiya Respublikasidan kelgan muhojirlarga, 22% — Osiyoliklarga, 12% — qora tanlilarga, 3% — Mestizolarga mansub. Shaharliklarning 61% Angliyada, 37% — buyuk Britaniyadan tashqarida (2001-yilgi aholi sanogʻiga koʻra-27%), shundan 3% — Hindistonda, 2% Polshada tugʻilganlar tashkil qiladi.
 
== Taʼlim ==
[[Fayl:University College London, by William Wilkins.jpg|240px|left|thumb|London Universitet kolleji]]
Londonda 40 dan ortiq universitet mavjud boʻlib, unda 400 mingga yaqin talaba tahsil oladi<ref>{{veb manbasi| author=| date=| url=http://www.bbc.com/travel/feature/20120907-best-student-cities-london| title=Best student cities: London| publisher=BBC| accessdate=2012-11-30| archiveurl=https://www.webcitation.org/6Ca9iPr69?url=http://www.bbc.com/travel/feature/20120907-best-student-cities-london| archivedate=2012-12-01| deadlink=no}} {{Webarxiv|url=https://www.webcitation.org/6Ca9iPr69?url=http://www.bbc.com/travel/feature/20120907-best-student-cities-london |date=2012-12-01 }}</ref> 93 ming xorijiy talabalar shahar iqtisodiyotiga 1,5 milliard funt sterling foyd keltiradi[76]. Yirik universitetlar qatoriga quyidagilar kiradi: London universiteti, Gʻarbiy London universiteti, London Metropolitan universiteti, London qirolichasi Meri universiteti, Sharqiy London universiteti, Grinvich universiteti, Kingston universiteti, London Janubiy banki universiteti, London sanʼat universiteti, Vestminster universiteti, Midlseks universiteti, London Siti universiteti, Brunel universiteti, London Imperial kolleji va boshqalar.
 
London universiteti 1836-yilda tashkil etilgan va 18 ta oʻzini-oʻzi boshqaruvchi kollej va bir necha institutlardan iborat. Bular: London universitet kolleji, Birkbeck kolleji, Goldsmiths, qirol kolleji, London biznes maktabi, Iqtisodiyot va siyosiy Fanlar London maktab, Qirollicha Meri kolleji, qirollik Hollouey kolleji va boshqalar. Talabalar soni 120 ming tadan oshadi.
== Din ==
[[Fayl:Westminster Abbey London 900px.jpg|thumb|left|160px|Vestminster abbatligi]]
2011-yilgi aholi roʻyxatiga koʻra, londonliklarning 48,4% oʻzlarini xristian, 12,4% musulmon, 5% hindular, 1,8% yahudiylar, 1,5% sikxlar, 1% buddistlar deb hisoblaydi. Musulmonlarning katta qismi Tauer-Hamlets, Nyuxem, Redbridge, Uoltam Forest va Brentda, hindlar-Harrou, Brent, Redbridge va Hounslovda; buddistlar-Grinvich, Kensington va Chelsi, Vestminster va Hounslovda tumanlarida roʻyxatga olingan.
 
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, londonliklarning 58,2% oʻzlarini nasroniylar, 8,5% musulmonlar, 4,1% hindular, 2,1% yahudiylar, 1,5% sikxlar, 0,8% buddistlar, 15,8% oʻzlarini hudosiz deb atashgan, 8,7% esa roʻyxatga olish savoliga javob bermagan<ref>{{maqola|sarlavha=Данные переписи 2001 года по Лондону|nashriyot=ONS|archiveurl=https://www.webcitation.org/5yo12TyW7|archivedate=2011-05-19}}</ref>.
 
== Madaniyati ==
London — mamlakatning muhim madaniy markazi. Bu yerda London universiteti, Siti universiteti, politexnika institutlari, Qirollik drama sanʼati akademiyasi, Qirollik musiqa akademiyasi, [[London qirollik jamiyati|London Qirollik jamiyati]], shuningdek, koʻpgina ilmiy jamiyatlar va muassasalar bor. Universitetlar qoshida yirik kutubxonalar mavjud. 30 dan ortiq muzey, jumladan, Britaniya muzeyi (1753), tabiat muzeyi, ilmiy muzey, geologiya muzeyi, London muzeyi, Milliy galereya va boshqa, yirik konsert zallari, teatrlar ishlab turibdi.
 
London yagona markazdan emas, balki mustaqil shaharchalar va aholi punktlarining sekin-asta qoʻshilib ketishidan tashkil topganligi bilan boshqa yirik shaharlardan farq qiladi. Tarixiy markazlari — Vestminster (siyosiy idoralar, Vestminster abbatligi, Bakingem va Sent-Jeyms saroylari, Yangi Vestminster sobori va boshqa joylashgan) va Siti (bank, birja, yirik monopoliya idoralari oʻrnashgan).
== Arxitektura ==
Qadimgi binolar orasida gotika uslubida qurilgan Sautuork sobori (<nowiki>XIII—XV</nowiki> asrlar), Xemptonkort saroyi (1515—36, 1689—94) diqqatga sazovor. Vestminsterdagi Uest-Endda mehmonxonalar, savdo koʻchalari, kollejlar, muzeylar, tomoshaxona-sayilgoxlar joylashgan. Klassitsizm, neoklassitsizm namunalari saqlangan. Zamonaviy uslubda koʻplab binolar qurilgan.
{|class="graytable" style="text-align:center"
|+
 
|width="25%"|[[Fayl:Cathédrale St-Paul - coupole.jpg|220x140px]]
|width="25%"|[[Fayl:Tower Bridge - geograph.org.uk - 964268.jpg|220x140px]]
|width="25%"|[[Fayl:Buckingham Palace - 01.jpg|220x140px]]
|width="25%"|[[Fayl:Houses of Parliament, London - geograph.org.uk - 1411858.jpg|220x140px]]
|-
|Avliyo Pavel cherkovi
|Tauer koʻprigi
|Bukingem saroyi
|Parlament binosi
|}
 
== Sporti ==
Buyuk Britaniyaning poytaxtida 1908, 1948 va 2012-yillarda uchta Olimpiya oʻyinlarini qabul qilgan dunyoning birinchi shahri boʻldi. Angliya Premer-ligasida Londonning „Arsenal“, „Vest Xem Yunayted“, „Crystal Palace“, „Tottenxem Hotspur“, „Brentford“, „Chelsi“kabi oltita klubi ishtirok etadi. Hozirgi vaqtda Londonning „Arsenal“, „Tottenxem“ va „Chelsi“ klublari Yevropa va dunyodagi eng kuchli klublari hisoblanadi.
Londonning toʻrtta klubi Regbi boʻyicha Angliya chempionatida ishtirok etmoqda.
 
Shaharning eng yirik stadioni — Wembley boʻlib, u uzoq taʼmirlash ishlaridan soʻng 2007-yil may oyida yana ochildi. Yangilangan stadiondagi birinchi oʻyin 19-may kuni „Chelsi“ va „[[Manchester United F.C.|Manchester Yunayted]]“ jamoalari oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Shuningdek, „Wembley“da Angliya Kubogi finallari boʻlib oʻtadi.
 
2012-yilda London uchta yozgi Olimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilgan birinchi shahar boʻldi<ref name="IOC">{{Press-reliz manbasi |date=6 July 2005 |title=IOC elects London as the Host City of the Games of the XXX Olympiad in 2012 |url=http://www.olympic.org/media?calendartab=1&articleid=52922 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111017100349/http://www.olympic.org/media?calendartab=1&articleid=52922 |archive-date=17 October 2011 |access-date=3 June 2006 |publisher=[[International Olympic Committee]]}}</ref>.
 
== Tumanlar ==
{{London tumanlari (xarita)}}
{|
|-valign="top"
|width="33%"|
# [[:ru:Сити (Лондон)|Siti]]
# [[:ru:Вестминстер (боро Лондона)|Vestminster]]
# [[:ru:Кенсингтон и Челси|Kensington va Chelsi]]
# [[:ru:Хаммерсмит и Фулхэм|Xammersmit va Fulxem]]
# [[:ru:Уондсуэрт (боро Лондона)|Uondsuert]]
# [[:ru:Ламбет (боро Лондона)|Lambet]]
# [[:ru:Саутуарк (боро Лондона)|Sautuark]]
# [[:ru:Тауэр-Хамлетс|Tauer-Xamlets]]
# [[:ru:Хакни|Xakni]]
# [[:ru:Ислингтон (боро Лондона)|Islington]]
# [[:ru:Камден (боро Лондона)|Kamden]]
|width="33%"|
# <li value="12"> [[:ru:Брент (боро Лондона)|Brent]]
# [[:ru:Илинг (боро Лондона)|Iling]]
# [[:ru:Хаунслоу (боро Лондона)|Xaunslou]]
# [[:ru:Ричмонд-апон-Темс|Richmond-apon-Temd]]
# [[:ru:Кингстон-апон-Темс (боро Лондона)|Kingston-apon-Temd]]
# [[:ru:Мертон (боро Лондона)|Merton]]
# [[:ru:Саттон (боро Лондона)|Satton]]
# [[:ru:Кройдон (боро Лондона)|Kraydon]]
# [[:ru:Бромли (боро Лондона)|Bromli]]
# [[:ru:Луишем (боро Лондона)|Luishem]]
# [[:ru:Гринвич (боро Лондона)|Grinvich]]
|width="33%"|
# <li value="23"> [[:ru:Бексли (боро Лондона)|Beksli]]
# [[:ru:Хаверинг|Xavering]]
# [[:ru:Баркинг и Дагенем|Barking va Dagenem]]
# [[:ru:Редбридж (боро Лондона)|Redbrij]]
# [[:ru:Ньюхэм|Nyuxem]]
# [[:ru:Уолтем-Форест|Uoltem-Forest]]
# [[:ru:Харринги (боро Лондона)|Xarringi]]
# [[:ru:Энфилд (боро Лондона)|Enfild]]
# [[:ru:Барнет (боро Лондона)|Barnet]]
# [[:ru:Харроу (боро Лондона)|Xarrou]]
# [[:ru:Хиллингдон (боро Лондона)|Xillingdon]]
|}
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Havolalar ==
* [http://www.london.gov.uk/ London shahrining rasmiy vebsayti {{ref-en}}]
* [http://www.tfl.gov.uk/ London shahri transporti boʻyicha maʼlumot {{ref-en}}]
 
{{OʻzME}}
{{Yevropa poytaxtlari}}
 
[[Turkum:Buyuk Britaniya shaharlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

London
shahar
{{{rasmiy_nomi}}}ning bayrogʻi
Bayroq
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Gerb
51°30′26″N 00°07′39″W / 51.50722°N 0.12750°W / 51.50722; -0.12750
Mamlakat Birlashgan Qirollik
Birlashgan Qirollik London
{{{tuman_turi}}} Katta London
Hukumat
 • Mer Sodiq Xon
Asos solingan 47-yil
Avvalgi nomlari Londonium, Avgusta, Lundenvik, Lundenburx
Maydon 1,706.8 km2 (659.0 kv mi)
Markazi balandligi 22 m
Iqlim turi yumshoq dengiz iqlimi
Rasmiy til(lar)i inglizcha: {{{1}}}
Aholisi
 (2020)
8 961 989[1]
Zichligi 5667 kishi/km2
Milliy tarkib oq tanlilar 59,8 % (britaniyaliklar 44,9 %),
osiyoliklar 18,4 %,
qora tanlilar 13,3 %,
aralash 5 %,
boshqalar 3,4 %
Konfessiyaviy tarkib nasroniylar 48,4 %,
musulmonlar 12,4 %,
induslar 5,1 %,
yahudiylar 1,8 %, sikxilar 1,5 %,
ateistlar 20,7 %
Etnoxoronim londonlik
Vaqt mintaqasi UTC+0, yozda UTC+1
Telefon kodi +44 20
Pochta indeks(lar)i E, EC, N, NW, SE, SW, W, WC, BR, CM, CR, DA, EN, HA, IG, KT, RM, SM, TN, TW, UB, WD
London xaritada
London
London

London — Buyuk Britaniya poytaxti, mamlakatning muhim siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Katta London deb ham nomlanadi. Temza daryosining quyi oqimida, Shimoliy dengizdan 64 km masofada, London havzasi deb ataluvchi tekislikning markaziy qismida joylashgan. Poytaxt atrofidagi shaharlar va Siti bilan maʼmuriy jihatdan alohida metropoliten grafligi qilib ajratilgan Katta Londonni tashkil etadi. Aholisi 9.85 mln. kishi (2025). Iqlimi qishi yumshoq, yozi unchalik issiq boʻlmagan dengiz iqlimi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 5,3°, iyulniki 18,9°. Yillik oʻrtacha yogʻin 700 mm.

Etimologiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

„London“ nomini kelib chiqishi Rim davridagi „Londiniyum“ (lotincha: Londinium) nomiga borib taqaladi, lekin bu fakt noaniqdir. Birinchi, epigrafik maʼlumotlar 70 yilgi lotincha: Londinio qaydlariga borib taqaladi[3][4]. Tatsit tomonidan qayd qilingan 130-yilgi maʼlumotlariga koʻra shaharning nomi "lotincha: Londinium ekanligi qayd qilingan, taxminan II asr oʻrtalari Ptolemeyning qaydnomalarida (qadimgi yunoncha: Λονδίνιον „Londinion“) nomi keltirilgan.[5][6]. Orolni tark etishdan sal oldin, 368 yil atrofida rimliklar shahar nomini „Augusta“ deb oʻzgartirdilar. VIII asrning birinchi yarmiga oid kumush tangalarda de Lundonia yozuvi mavjud. IX asr soʻngida sakslar avvalgi rim shahrini qayta tiklab, uni Lundenburxom (qad.-ing. Lundenburh) deb nomlashadi[7].

Rimliklar bosib olgunga qadar (milodiy 40—60-yillar) hozirgi London oʻrnida keltlar qishlogʻi boʻlgan. Rimliklar hukmronligi davrida London dastlab harbiy lager, soʻng dare va dengiz porti boʻlgan.

Oʻrta asrlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

IV asr oʻrtalaridan Rim Britaniyasining muhim siyosiy markazi. Anglo-sakslar istilosi davrida (V—VI asrlar) shahar vayron qilingan va tezda qayta tiklangan. VII asr boshlaridan muhim savdo va siyosiy markazga aylangan. XI asr oxiri12-asr boshlarida London Angliyaning rasmiy poytaxtiga aylandi.

XVI—XVII asrlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

XVI asrda kapitalistik munosabatlarning rivojlanishi bilan Londonda yirik savdo kompaniyalari vujudga keldi; 1571-yilda London birjasi ochildi. Angliya savdosining 2/3 qismi oʻtadigan London porti jahon ahamiyatiga ega boʻla boshladi. Sanoatning jadal rivojlanishi va Buyuk Brita-niyaning muhim sanoat, savdo va moliyaviy jihatdan qudratli davlatga aylanishi (XVIII asr oxirlari) Londonning du-nyodagi yirik dengiz porti, savdo va moliyaviy markaz sifatidagi ahamiyatini oshirdi.

XX — XXI asrlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birinchi jahon urushi va undan keyingi davrlarda London da metallsozlik, mashinasozlik, jumladan, avtomobilsozlik, aviatsiya, elektrotexnika kabi yangi sanoat tarmoqlari rivojlandi. Ikkinchi jahon urushi davrida London nemis-fashistlar aviatsiyasi tomonidan bombardimon qilingan. Oʻsha davrda harbiy sanoat, ayniqsa, aviatsiya, kimyo va boshqa sanoat tarmoqlari rivojlandi.

Xalqaro markaz

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Fayl:En-uk-London.ogg

Houses.of.parliament.overall.arp
Parlament binosi
Towerbridge2
Tauer koʻprigi
London from above MLD 051002 001
London

London — Buyuk Britaniyadagi tinchlik uchun kurash markazlaridan biridir. 1949-yildan boshlab, shaharda tinchlikni himoya qilish boʻyicha milliy kongress va konferensiyalar chaqiriladi. London — diplomatik uchrashuvlar, majlis va xalqaro konferensiyalar oʻtkaziladigan joy.

London — xalqaro ahamiyatga ega transport yoʻllari tuguni. Temza daryosining Shimoliy dengizga quyilish yeridagi yirik port (yillik yuk ortib-tushirish 60 mln. t). Xitrou va Gatuik aeroportlari xalqaro ahamiyatga ega. Katta London mamlakatdagi ishlab beruvchi sanoat mahsulotining qismini beradi.

Shaharda poytaxt aholisi ehtiyojlarini taʼminlash, London porti orqali keltiriladigan xom ashyo va materiallarni qayta ishlash bilan bogʻliq sanoat tarmoqlari ayniqsa rivojlangan. Mashinasozlik (avtomobilsozlik, aviasozlik, priborsozlik), shuningdek, elektrotexnika va radiotexnika sanoati korxonalari bor. Dastgohsozlik va kema taʼmirlash ham muhim ahamiyatga ega. Chetdan keltiriladigan xom ashyo hisobiga rangli metallurgiya, neftni qayta ishlash va kimyo sanoati korxonalari ishlab turibdi. Tikuvchilik, koʻn-teri, poyabzal, mebel, poligrafiya, farmatsevtika, sement, oziq-ovqat va boshqa sanoat korxonalari mavjud. Harbiy sanoat rivojlangan. London porti orqali chetga sanoat mahsulotlari chiqariladi, chetdan neft, oziq-ovqat, oʻrmon mahsulotlari va boshqa keltiriladi. Londonda dunyoda eng birinchi metropoliten qurilgan (1860—63). Londonda turli moliyaviy, savdo, sugʻurta kompaniyalari, banklar, savdo va fond birjalari, nashriyotlar, gaz. tahririyatlari, xal-qaro va Britaniya monopoliyasi va xorij firmalari filiallari toʻplangan.

Londonda iqlim oʻrtacha dengiz iqlimi hisoblanib, yumshoq qish va iliq yoz va yil davomida yogʻingarchilikning birtekis tarqalishi bilan kechadi. Gʻarbiy Yevropada boʻlgani kabi, yumshoq iqlim Golfstrim oqimining issiq okean oqimi taʼsiriga bogʻliq. London iqlimining oʻziga xos xususiyatlaridan biri yanvar oyidadan (+5,1 °C) iyulgacha (+18,1 °C) harorat amplitudasining farqi 13 °C ni tashkil qiladi.

London iqlimi
Koʻrsatkich Yan Fev Mart Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek Yil
Mutlaq maksimal, °C 17,2 21,2 24,5 29,4 32,8 35,6 37,9 38,1 35,0 29,5 21,1 17,4 38,1
Oʻrtacha maksimal, °C 8,4 9,0 11,7 15,0 18,4 21,6 23,9 23,4 20,2 15,8 11,5 8,8 15,7
Oʻrtacha harorat, °C 5,6 5,8 7,9 10,5 13,7 16,8 19,0 18,7 15,9 12,3 8,4 5,9 11,7
Oʻrtacha minimal, °C 2,7 2,6 4,1 6,0 9,1 12,0 14,2 14,1 11,6 8,8 5,3 3,1 7,8
Mutlaq minimal, °C −16,6 −12,2 −8,3 −3,2 −3,1 −0,6 3,9 2,1 1,5 −5,5 −7,1 −14,2 −16,6
Yogʻingarchilik meʼyori, mm 69 46 50 51 56 55 49 62 56 70 71 65 700

Sogʻliqni saqlash

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Londonda milliy sogʻliqni saqlash tizimi (NHS) mavjux boʻlib, 2018-yil 5-iyul kuni ushbu tizim ishga tushganiga 70 yil toʻldi.[8]. Ushbu tizim Londonning barcha aholisiga bepul tibbiy yordam koʻrsatadi. Bugungi kunga qadar ushbu tizim past darajadagi professionallik, parvarish yetishmasligi, yomon sharoitlar va operatsiyani uzoq kutish uchun tanqid qilindi. Ushbu tizim foydalanuvchilari ushbu kamchiliklarni turli sabablarga koʻra, xususan, tizim bemorning „tez tiklanishiga yoki erta oʻlimiga“ qaratilganligi va surunkali kasalliklarga chalingan bemorlarning hozirgi soniga moslashtirilmaganligi bilan izohlashadi[8].

2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Londonda 8 173 900 kishi yashagan (Shotlandiya va Shimoliy Irlandiyaga qaraganda koʻproq). Ulardan 7,2% ni maktabgacha yoshdagi bolalar (4 yoshgacha), 17,3% ni maktab yoshidagi bolalar (5 yoshdan 19 yoshgacha), 64,4% ni mehnat yoshidagi odamlar (20 yoshdan 64 yoshgacha) va 10,7% ni keksa bolalar (65 yosh va undan katta) tashkil etadi. 2001-yilgi avvalgi aholini roʻyxatga olish bilan taqqoslaganda, keksa aholining ulushi biroz oshdi[9]. Bir kunda Londonga 9.3 mln. kishi kelib-ketadi[10]. Mamlakat ichidagi eng katta migratsiya almashinuvi Angliyaning janubi-sharqiy va sharqiy hududlariga, eng kichigi esa Shimoliy Irlandiyada hududlari hissasiga toʻgʻri keladi. Qoʻshni hududlardan keluvchi odamlar orasida 20 yoshdan 29 yoshgacha boʻlgan talabalar va ishchi yoshlar koʻpchilikni tashkil qiladi[11].

Etnik tarkibi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Londondagi etnik guruhlar
oq britaniyaliklar
  
56%
osiyoliklar
  
15%
boshqa oqlar
  
13%
negroidlar
  
11%
boshqa guruhlar
  
5%

2011-yilgi aholi sonini qayd qilish statistikasiga koʻra, londonliklarning 45% i oq tanli britaniyaliklar, yana 14% — boshqa oq tanlilarga, shu jumladan Irlandiya Respublikasidan kelgan muhojirlarga, 22% — Osiyoliklarga, 12% — qora tanlilarga, 3% — Mestizolarga mansub. Shaharliklarning 61% Angliyada, 37% — buyuk Britaniyadan tashqarida (2001-yilgi aholi sanogʻiga koʻra-27%), shundan 3% — Hindistonda, 2% Polshada tugʻilganlar tashkil qiladi.

University College London, by William Wilkins
London Universitet kolleji

Londonda 40 dan ortiq universitet mavjud boʻlib, unda 400 mingga yaqin talaba tahsil oladi[12] 93 ming xorijiy talabalar shahar iqtisodiyotiga 1,5 milliard funt sterling foyd keltiradi[76]. Yirik universitetlar qatoriga quyidagilar kiradi: London universiteti, Gʻarbiy London universiteti, London Metropolitan universiteti, London qirolichasi Meri universiteti, Sharqiy London universiteti, Grinvich universiteti, Kingston universiteti, London Janubiy banki universiteti, London sanʼat universiteti, Vestminster universiteti, Midlseks universiteti, London Siti universiteti, Brunel universiteti, London Imperial kolleji va boshqalar.

London universiteti 1836-yilda tashkil etilgan va 18 ta oʻzini-oʻzi boshqaruvchi kollej va bir necha institutlardan iborat. Bular: London universitet kolleji, Birkbeck kolleji, Goldsmiths, qirol kolleji, London biznes maktabi, Iqtisodiyot va siyosiy Fanlar London maktab, Qirollicha Meri kolleji, qirollik Hollouey kolleji va boshqalar. Talabalar soni 120 ming tadan oshadi.

Westminster Abbey London 900px
Vestminster abbatligi

2011-yilgi aholi roʻyxatiga koʻra, londonliklarning 48,4% oʻzlarini xristian, 12,4% musulmon, 5% hindular, 1,8% yahudiylar, 1,5% sikxlar, 1% buddistlar deb hisoblaydi. Musulmonlarning katta qismi Tauer-Hamlets, Nyuxem, Redbridge, Uoltam Forest va Brentda, hindlar-Harrou, Brent, Redbridge va Hounslovda; buddistlar-Grinvich, Kensington va Chelsi, Vestminster va Hounslovda tumanlarida roʻyxatga olingan.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, londonliklarning 58,2% oʻzlarini nasroniylar, 8,5% musulmonlar, 4,1% hindular, 2,1% yahudiylar, 1,5% sikxlar, 0,8% buddistlar, 15,8% oʻzlarini hudosiz deb atashgan, 8,7% esa roʻyxatga olish savoliga javob bermagan[13].

London — mamlakatning muhim madaniy markazi. Bu yerda London universiteti, Siti universiteti, politexnika institutlari, Qirollik drama sanʼati akademiyasi, Qirollik musiqa akademiyasi, London Qirollik jamiyati, shuningdek, koʻpgina ilmiy jamiyatlar va muassasalar bor. Universitetlar qoshida yirik kutubxonalar mavjud. 30 dan ortiq muzey, jumladan, Britaniya muzeyi (1753), tabiat muzeyi, ilmiy muzey, geologiya muzeyi, London muzeyi, Milliy galereya va boshqa, yirik konsert zallari, teatrlar ishlab turibdi.

London yagona markazdan emas, balki mustaqil shaharchalar va aholi punktlarining sekin-asta qoʻshilib ketishidan tashkil topganligi bilan boshqa yirik shaharlardan farq qiladi. Tarixiy markazlari — Vestminster (siyosiy idoralar, Vestminster abbatligi, Bakingem va Sent-Jeyms saroylari, Yangi Vestminster sobori va boshqa joylashgan) va Siti (bank, birja, yirik monopoliya idoralari oʻrnashgan).

Qadimgi binolar orasida gotika uslubida qurilgan Sautuork sobori (XIII—XV asrlar), Xemptonkort saroyi (1515—36, 1689—94) diqqatga sazovor. Vestminsterdagi Uest-Endda mehmonxonalar, savdo koʻchalari, kollejlar, muzeylar, tomoshaxona-sayilgoxlar joylashgan. Klassitsizm, neoklassitsizm namunalari saqlangan. Zamonaviy uslubda koʻplab binolar qurilgan.

Cathédrale St-Paul - coupole Tower Bridge - geograph.org.uk - 964268 Buckingham Palace - 01 Houses of Parliament, London - geograph.org.uk - 1411858
Avliyo Pavel cherkovi Tauer koʻprigi Bukingem saroyi Parlament binosi

Buyuk Britaniyaning poytaxtida 1908, 1948 va 2012-yillarda uchta Olimpiya oʻyinlarini qabul qilgan dunyoning birinchi shahri boʻldi. Angliya Premer-ligasida Londonning „Arsenal“, „Vest Xem Yunayted“, „Crystal Palace“, „Tottenxem Hotspur“, „Brentford“, „Chelsi“kabi oltita klubi ishtirok etadi. Hozirgi vaqtda Londonning „Arsenal“, „Tottenxem“ va „Chelsi“ klublari Yevropa va dunyodagi eng kuchli klublari hisoblanadi. Londonning toʻrtta klubi Regbi boʻyicha Angliya chempionatida ishtirok etmoqda.

Shaharning eng yirik stadioni — Wembley boʻlib, u uzoq taʼmirlash ishlaridan soʻng 2007-yil may oyida yana ochildi. Yangilangan stadiondagi birinchi oʻyin 19-may kuni „Chelsi“ va „Manchester Yunayted“ jamoalari oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Shuningdek, „Wembley“da Angliya Kubogi finallari boʻlib oʻtadi.

2012-yilda London uchta yozgi Olimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilgan birinchi shahar boʻldi[14].

London-boroughsLondonCity of WestminsterKensington and ChelseaHammersmith and FulhamWandsworthLambethSouthwarkTower HamletsHackneyIslingtonCamdenBrentEalingHounslowRichmond upon ThamesKingstonMertonSuttonCroydonBromleyLewishamGreenwichBexleyHaveringBarking and DagenhamRedbridgeNewhamWaltham ForestHaringeyEnfieldBarnetHarrowHillingdon
  1. Siti
  2. Vestminster
  3. Kensington va Chelsi
  4. Xammersmit va Fulxem
  5. Uondsuert
  6. Lambet
  7. Sautuark
  8. Tauer-Xamlets
  9. Xakni
  10. Islington
  11. Kamden
  1. Brent
  2. Iling
  3. Xaunslou
  4. Richmond-apon-Temd
  5. Kingston-apon-Temd
  6. Merton
  7. Satton
  8. Kraydon
  9. Bromli
  10. Luishem
  11. Grinvich
  1. Beksli
  2. Xavering
  3. Barking va Dagenem
  4. Redbrij
  5. Nyuxem
  6. Uoltem-Forest
  7. Xarringi
  8. Enfild
  9. Barnet
  10. Xarrou
  11. Xillingdon
  1. ↑ „Population estimates: Persons by single year of age and sex for local authorities in the UK, mid-2018“. Qaraldi: 2019-yil 18-oktyabr.
  2. ↑ „The population of all agglomerations in the United Kindom with a population of 45,000 or more“.
  3. ↑ McKenzie S. Ancient Roman writing tablets discovered at London building site CNN. — June 2. — 2016.
  4. ↑ Pickford J. Earliest written reference to London unearthed Financial Times. — June 1. — 2016.
  5. ↑ Analli. XIV, 33.
  6. ↑ Geografiya. I, 15, 6; II, 3, 27; VIII, 3, 6.
  7. ↑ „From Londinium to London“ (en). Museum of London. 2013-yil 28-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 26-aprel.
  8. ↑ 8,0 8,1 „60 лет NHS: глазами очевидцев“ (en) (2008-yil 3-iyul). Qaraldi: 2018-yil 4-fevral.
  9. ↑ „2011 Census first results: London boroughs’ populations by age and sex“ (en) (deadlink) P. 8, 10, 18. Office for National Statistics, Greater London Authority (2012). — Первые результаты переписи 2011 года: население районов Лондона по возрасту и полу. 2012-yil 14-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 6-iyun. (WebCite saytida 2012-10-14 sanasida arxivlangan)
  10. ↑ „London's Daytime Population“ (en) (deadlink). Greater London Authority. 2013-yil 3-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 29-mart. (WebCite saytida 2013-04-03 sanasida arxivlangan)
  11. ↑ John Hollis. Focus on London. Population and migration. Greater London Authority, 2010 — 11, 15-bet.  (Wayback Machine saytida 2012-08-16 sanasida arxivlangan) „Архивированная копия“ (deadlink). 2012-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 2-sentyabr.(Wayback Machine saytida 2012-08-16 sanasida arxivlangan)
  12. ↑ „Best student cities: London“. BBC. 2012-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 30-noyabr. (WebCite saytida 2012-12-01 sanasida arxivlangan)
  13. ↑ Данные переписи 2001 года по Лондону.
  14. ↑ International Olympic Committee (2005-yil 6-iyul). „IOC elects London as the Host City of the Games of the XXX Olympiad in 2012“. Press-reliz.