Liu Yuxi
| Liu Yuxi | |
|---|---|
| 劉禹錫 | |
 | |
| Tavalludi |
772 |
| Vafoti |
842 (yoshi 69–70) Luoyang, Henan, China |
| Kasbi | Poet, philosopher, essayist |
Liu Yuxi (772-842) - Tang sulolasi davrida mashhur boʻlgan xitoylik shoir va faylasuf .
Biografiya
Uning ajdodlari Xiongnu koʻchmanchi xalq boʻlgan. "Yettinchi avlod" oila boshligʻi Lyu Liang Shimoliy Veyning amaldori boʻlgan , u 494- yilda Luoyangda poytaxtni koʻchirgan. Hukumatning sinifikatsiya siyosatiga koʻra, u Xan boʻldi hamda familiyasini Liu sifatida roʻyxatdan oʻtkazdi.
Lyu Yuysining otasi Li Xu An Lushan qoʻzgʻolonidan (755—763) qochish uchun Luoyangni tark etishga majbur boʻladi va Jiaxingga (hozirgi Chjeszyan ) ketadi. Yoshligida u Kuaydzi (hozirgi Shaoxing )da ikki taniqli shoir, Chan ( dzen ) rohiblari Lingche va Jiaoran bilan ta'lim olgan .
793- yilda Liu imperator imtihonidan oʻtadi. Oʻsha paytlarda yana bir boshqa muvaffaqiyatli nomzodlardan biri yana bir buyuk shoir Liu Zongyuan edi. Uning karerasi Lyu Yuxi bilan chambarchas bogʻliq edi. 795- yilda hukumat uni merosxoʻrga tarbiyachi qilib yubordi. Bu voqea esa uning martabali shaxs boʻlganligining belgisidir. Biroq, 796- yilda otasi toʻsatdan vafot etadi hamda u Yangzhouga qaytishga majbur boʻldi.
Lyu Yuxi Guangdongdagi Lyanchjouga mahalliy gubernator etib tayinlanadi. Keyinchalik, lavozimini pasaytirilib, Xunandagi Langjouga joʻnatildi. Liu Zongyuan xuddi shu viloyatning boshqa shahri Yunchjouga yuborildi.
815 - yilda Liu va boshqa Yongzhen islohotchilari poytaxtga chaqirildi. Keyingi yilning boshlarida u poytaxt Changʻanga yetib bordi va saroy siyosatiga oid kinoyali she'r yozdi;"Syuandu ibodatxonasining shaftoli gullari .
828 - yilda u Changanga tashrif buyuradi va u yerda "Syuandu ibodatxonasiga yana tashrif buyurish " she'rini yozadi.
.
She'riyat
Lyu Yuxining qiziqishlari she’riyatining mavzusida o‘z ifodasini topgan: oddiy insonlarning iqtisodiy va ijtimoiy urf-odatlari va ularning muammolari, xalq musiqasi hamda xalq og‘zaki ijodi, do‘stlik, tarixiy mavzular va o‘tmish sog‘inchlari kabilar. "Xalq qoʻshigʻi" uslubi bilan boshqalardan ajralib turadi. Uning 700 dan ortiq she'rlari hanuzgacha mavjud boʻlib, ulardan 4 tasi XVIII asrda birinchi marta nashr etilgan Qing sulolasining klassik "Uch yuz Tang she'rlari" antologiyasiga kiritilgan.
U zamonaviy 3 ta buyuk shoirning yaqin doʻsti va hamkasbi edi. Bular: Liu, Zongyuan, Xan Yu va Bay Juyi .
Loushi Ming
Uning eng mashhur asarlaridan biri “Loushi Ming” , “Olimning kamtarin maskani” nasriy she’rida oddiy bir xonadonda yashash, madaniyat va ilm-ma’rifat bilan toblangan hayot tasvirlangan.
Falsafa
Li Yuxi oʻzining savodxon hamkasbi shoirlar Xan Yu va Liu Zongyuan bilan osmon va yer ikkiligi haqidagi falsafiy munozaralarda qatnashgan. Xan Yu konfutsiy sifatida jannatni ustun deb bilgan, Liu Zongyuan esa ularni alohida qarashlar deb hisoblagan.
Adabiyotlar
- Chen, Jo-shui (1992): Liu Tsung-yuan va T'ang Xitoyda intellektual oʻzgarish, 773-819, Kembrij: Kembrij universiteti nashriyoti.ISBN 0521419646ISBN 0521419646, 49, 57, 58, 60, 67, 68, 70, 72, 73, 76, 111, 117, 119, 121, 186-betlar
- Lim, Chooi Kua [Lin Shui-kao] (1994, 1996): Liu Yuxi tarjimai holi, Xitoy madaniyati, 36.2, 37.1, 115-50, 111-141
- Luo Yuming (Izohlar va Ye Yang tomonidan muqaddima bilan tarjima qilingan), (2011): Xitoy adabiyotining qisqacha tarixi 1-jild, Brill, Leiden, 356-8-betlar
- Richardson, Tori Kliffon Entoni (1994). Liu Pin-k'o chia-hua lu ("Variosning maslahatchisi Lyu (Yu-hsi)ning nozik nutqlari"): oʻrganish va tarjima. Nashr qilinmagan fan nomzodi. dissertatsiya, Viskonsin universiteti
- Sping, Madeline K (1989): Liu Yü-hsi yozuvlaridagi otlar allegoriyasi, Ti-i chieh Kuo-chi T'ang-tai wen-hsüeh hui-i Lun-wen chíngíngíngíngínínín línìnì, Taypey talabalar kitoblari kompaniyasi, 1–35-betlar
Havolalar
- Liu Yuxi, Whittier kolleji, Xitoy she'riyatining langar kitobida
- Chjenchjou universiteti Internet markazida Liu Yuxi tomonidan "Toʻliq Tang she'riyati" (faqat xitoycha) asarlari (Wayback Machine saytida 2020-10-28 sanasida arxivlangan)
- Works by Liu Yuxi </img>
- Quan Tangshi kitoblari, jumladan , Xitoy matn loyihasida Liu Yuksining toʻplangan she'rlari: