Kontent qismiga oʻtish

Litva va Belorussiya yosh kommunistlar ligasi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Litva va Belorussiya yosh kommunistlar ligasi (belaruscha: Камуністычны Саюз Моладзі Літвы і Беларусі, qisqartmasi КСМЛіБ; litovcha: Lietuvos ir Baltarusijos Komunistinės Jaunimo Sąjungos, qisqartmasi L ir BKJS; ruscha: Коммунистический Союз Молодежи Литвы и Белоруссии, qisqartmasi КСМЛиБ) — 1919–1920-yillarda Litva va Belorussiyada faoliyat yuritgan yoshlar tashkiloti edi.

Tashkilot

Tashkilot 1919-yil 10-fevralda Minsk shahrida Belorussiya yosh kommunistlar ligasi Markaziy Qoʻmitasi Prezidiumi va Litva yosh kommunistlar ligasi Muvaqqat Markaziy Byurosining qoʻshma yigʻilishida tashkil etilgan[1]. Yigʻilish Litva va Belorussiya kommunistik yoshlar tashkilotlarini birlashtirishga qaror qildi[2][3].

Taʼsis qurultoyi Markaziy Qoʻmitani sayladi va uning kotibi etib Juozas Greifenbergeris [lt] tayinlandi; u tashkilot faoliyati davomida rahbar boʻlib qoldi[2]. Markaziy Qoʻmitaning boshqa aʼzolari S. Alperavičius, A. Movšenzonas va Nikolay Volov edi[1][4][5]. Tashkilot 1919-yil 14-fevralda yoshlarga maxsus murojaat eʼlon qildi[1]. Muvaqqat Markaziy Byuro partiya shtab-kvartirasi joylashgan 9-Varnų koʻchasida (hozirgi A. Jakšto koʻchasi) faoliyat yuritgan[6].

1919-yil mart boshlariga kelib tashkilotning Vilnyusdagi aʼzolari soni 300 nafarga yetgan edi[2]. Ularning aksariyati Polsha hujumi vaqtida frontda jang qilgan Libknext harbiy otryadi tarkibida edi[2].

Tashkilot 1919-yil 25-iyunda qurultoy oʻtkazishni rejalashtirgan, biroq Gʻarbiy frontdagi vaziyat sababli u kechiktirilgan[7]. Keyinchalik u 1919-yil 16-iyulga rejalashtirilgan, ammo baribir oʻtkazilmagan[7].

Tashkilot front ortida faoliyat olib borib, Litva Respublikasi nazoratidagi hududlarda yashirin boʻlinmalar tashkil qilgan[2]. 1919-yilning ikkinchi yarmida yosh kommunistlar boʻlinmalari Vilnyus, Kaunas va Rokiškisda tuzilgan[2]. 1920-yilda esa Marijampolė, Vilkaviškis, Panevėžys, Šiauliai, Joniškis, Jonava, Dotnuva va Ukmergėda yashirin boʻlinmalar tashkil etilgan[2]. Minskdagi yerosti tashkilotchilari orasida Vorobyov, Zaidenvar („Zucker“), Savchik, Zak va Proshchitskiy bor edi[8]. Tashkilotning boshqa faol yashirin boʻlinmalari Bobruisk, Slutsk, Grodno va Polsha bosib olgan boshqa hududlarda mavjud edi[9].

1920-yil aprel oyida Vilnyusda tashkilot konferensiyasi oʻtkazildi. Unda Greifenbergeris rahbar sifatida qayta tasdiqlandi va Rossiya yosh kommunistlar ligasi qurultoyiga delegat etib saylandi[2]. Konferensiya Rossiya yosh kommunistlar ligasi dasturi asosida yangi dastur qabul qildi[2]. 1920-yil 4-mayda Kaunasdagi konferensiyada Litva Markaziy Byurosi tashkil etildi[2]. Turli davrlarda Byuro tarkibiga Greifenbergeris, Rapolas Čarnas [lt], Aizik Lifshits, Antanas Stasiūnas, Eugenija Tautkaitė, Jonas Žagas va Leiba Šapira kirgan[2]. Tashkilot 1920-yil iyul oyida Kaunas mintaqaviy konferensiyasini, 1920-yil 24-avgustda esa Suvalki mintaqaviy konferensiyasini oʻtkazdi[2].

1920-yil 5-noyabrda tashkilot Litva va Belorussiya yoshlar tashkilotlariga ajratildi[2]. Litva Markaziy Byurosi Litva yosh kommunistlar ligasining rahbar organiga aylandi[2]. Belorussiya yosh kommunistlar ligasi esa Rossiya yosh kommunistlar ligasi tarkibida qayta tashkil etildi[10].

Xalqaro aloqalari

1920-yil 29-fevralda tashkilot Kommunistik Yoshlar Internatsionali tarkibiga qabul qilindi[2].

Matbuoti

Tashkilot 1919-yil 2-martdan boshlab rus tilidagi Fakel kommunizma [lt] („Kommunizm mash’ali“) jurnalini nashr eta boshladi[2]. Birinchi son Vilnyusda, ikkinchi va uchinchi sonlari esa Minskda tashkilot Markaziy Qoʻmitasi va Minsk qoʻmitasining qoʻshma organi sifatida chop etilgan[5]. Nashrga Greifenbergeris muharrirlik qilgan[5].

1919-yil 11-martda yana bir rus tilidagi haftalik — Krasnaya molodezh [lt] („Qizil yoshlar“) gazetasi chiqarila boshlandi[2]. 1920-yil avgust oyida Litva Markaziy Byurosi Jaunasis komunistas [lt] („Yosh kommunist“) jurnalini nashr qila boshladi[2].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Bronius Vaitkevičius. Pirmoji darbininkų ir valstiečių valdžia Lietuvoje: monografija skiriama LKP įkūrimo ir Tarybų valdžios paskelbimo Lietuvoje 70-mečiui. Mokslas, 1988 — 187-bet. ISBN 978-5-420-00035-9. 
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 Tadas Adomonis. Lithuania: An Encyclopedic Survey. Encyclopedia Publishers, 1986 — 170–171-bet. 
  3. ↑ Mykhaĭlo Ivanovych Kulichenko. Борьба Коммунистической партии за решение национального вопроса в 1918-1920 годах. Харьковский Государственный Университет им. Горького, 1963 — 312-bet. 
  4. ↑ Kommunist. Izd-vo T︠S︡K KP Litvy, 1964 — 74-bet. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Romas Šarmaitis. Lietuvos Komunistų partijos spauda 1917-1940: bibliografija. Mintis, 1981 — 324-bet. 
  6. ↑ L. Broga. Lietuvos TSR turistinis z̆emėlapis. Valstybinė politinės ir mȯkslinės literatùros leidykla, 1963. p. 42
  7. ↑ 7,0 7,1 Istochnik ally, 1973 — 167-bet. 
  8. ↑ Н. В Каменская. Белорусский народ в борьбе за советскую власть, 1919-1920 гг. Изд-во Академия наук БССР, 1963 — 103-bet. 
  9. ↑ Институт истории (Академия наук СССР). Октябрь и гражданская война в СССР: сборник статей к 70-летию академика И.И. Минца. Nauka, 1966 — 354-bet. 
  10. ↑ Minsk--gorod-geroĭ: spravochnik. Glav. red. Belorusskoĭ Sov. Ėnt︠s︡iklopedii, 1976 — 54-bet.  
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Litva_va_Belorussiya_yosh_kommunistlar_ligasi&oldid=581439" dan olindi