Lima Kaum katta masjidi

Masjid
Lima Kaum katta masjidi
Yoʻnalishi	sunniy
Masjid turi	Jomeʼ-Masjid
Meʼmoriy uslub	Minankabau meʼmorchiligi
Asosiy sana: 1710-yil
Minoralar soni	1 ta
Minoralar soni	1 ta
Holati	amaldagi
Tarovih
Saharlik va iftorlik

Lima Kaum katta masjidi Indoneziyadagi eng qadimiy masjidlardan biri boʻlib, G‘arbiy Sumatraning Tanah Datar regensiyasida Nagari Lima Kaumda hududida joylashgan. Masjid 1710-yilda qurilgan deb hisoblanadi. U Nagari Lima Kaum markazida, Balai Sariakda, Jorong Tigo Tumpukada, Batusangkarga va undan Padangga boradigan yoʻldan taxminan 20 metr narida joylashgan.

2010-yilda bu masjid Gʻarbiy Yavadagi boshqa masjidlar bilan birga Indoneziyaning madaniy meros obyekti sifatida eʼtirof etilgan. Jumladan, Nagari Canduang Koto Lawehdagi Bingkudu masjidi, Nagari Rao Raodagi Rao Rao masjidi va Padangdagi Ganting katta masjidi shular jumlasidandir.

Tarixi

Ushbu masjid qaysi yilda qurilgani aniq maʼlum emas. Biroq, XVII asr oʻrtalarida islom Minangkabau togʻli hududlariga kirib kelganidan soʻng, Nagari Lima Kaumda masjid barpo etilgani maʼlum. Masjid Jorong Balai Batuda joylashgan boʻlib, tomi ham, devorlari ham boʻlmagan oddiy bino edi. Minangkabau tilida u baaleh batu, badindiang angin yoki baatok langik deb atalgan. Nomaʼlum bir vaqtda boshqa joyda – Jorong Tigo Tumpuakda – uning oʻrniga yangi masjid qurildi, biroq sigʻim muammolari sababli u yerda uzoq qolmadi. 1710-yilda esa, bu hudud aholisi islomni qabul qilgani uchun ancha vaqtdan beri foydalanilmay kelgan pagoda joyida masjid qurildi. Bu – Lima Kaum Katta masjidi edi.

Masjidni mahalliy jamoa aʼzolari birgalikda barpo etgan. Masjid binosi devorlaridan tortib ustunlarigacha yogʻoch taxtalardan qurilgan, tomi esa palma barglaridan yopilgan. Keyingi taʼmirlashlar jarayonida metall tom oʻrnatildi. Boshqa taʼmirlar ham amalga oshirilgan: mehrobni taʼmirlash va kengaytirish, ayvon qoʻshish, derazalarni taʼmirlash va oynalar oʻrnatish, eskirgan taxtalarni almashtirish hamda yuqori qavat qurish ishlari bajarilgan.

Meʼmorchilik

Lima Kaum Katta masjidi gollandlar Minangkabauga kelishidan ancha oldin qurilgan, shu sababli masjid meʼmorchiligida Gʻarb yoki golland taʼsiri yoʻq. Aksincha, meʼmoriy yechimlarda Minangkabau taʼsiri koʻrinadi, tom shakli esa hindu-buddaviy amaliyotlar bilan islom oʻrtasidagi sinkretizmni namoyon etadi.

Masjidning rejasi toʻgʻri toʻrtburchak boʻlib, avval pagoda turgan, keyinchalik esa hudud aholisi islomni qabul qilgani sababli foydalanishdan chiqqan joyda barpo etilgan. Masjid tomi besh pogʻonada qurilgan va tekis emas, balki ichkariga botiq boʻlib, bu Minangkabau kabi tropik iqlim uchun qulay: yomgʻir suvi tez oqib tushishiga imkon beradi. Tomning har bir pogʻonasi orasida yorugʻlik kirishi uchun boʻshliq qoldirilgan. Eng yuqori pogʻona sakkiz qirrali shaklda boʻlib, unda oynavand derazalar va piramidasimon choʻqqi mavjud. Masjidning yuqori qismidan atrofdagi uylar, shuningdek Batusangkar shahri koʻrinadi.

Yana qarang

• Indoneziyada Islom
• Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

Adabiyotlar

• Ajisman; Almaizon. Bangunan Bersejarah di Kabupaten Tanah Datar Iim Imadudin: . Balai Kajian Sejarah dan Nilai Tradisional Padang, 2004. ISBN 979-938-849-X. 
• Gayo, Iwan „Masjid Bersejarah di Indonesia“, . Buku Pintar Seri Senior. Grasindo, 1985. ISBN 979-025-294-3. 
• Hamka (1951-04-14), „Kebudayaan Daerah“, Harian Haluan
• Peraturan Menteri Kebudayaan dan Pariwisata Nomor PM.05/PW.007/MKP/2010 Tahun 2010, Menteri Kebudayaan dan Pariwisata Indonesia, 2010
• „Wisata Tambo Religius ke Limo Kaum“. Harian Haluan (2012-yil 8-avgust). Qaraldi: 2012-yil 18-oktyabr.

Havolalar

Vikiomborda „Lima Kaum katta masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.