Lidia Gertrudis Sogandares
.jpg)
Lidia Gertrudis Sogandares (1908 – 1971) — Panamadagi birinchi mahalliy ayol shifokor[1].
U 1934 yilda Panamadagi birinchi mahalliy ayol shifokor sifatida diplom olgan va tibbiyot tarixida muhim iz qoldirgan.
Hayoti va oilasi
Lidia Sogandares 1908 yil 17 oktyabrda Panamadagi Taboga orolida tug‘ilgan. U katta oilada tarbiyalangan: to‘rt aka-uka va bir kichik opa-singil bilan. Bolaligida otasi Panamaning poytaxtidagi bir kompaniyada ishga kirgani uchun, butun oila Panama shahriga ko‘chib kelgan[2].
Otasining tibbiyotga bo‘lgan qiziqishi va onasining malakali akusherlik va shifokorlik faoliyati Lidiaga erta yoshdayoq ilm va sog‘liqni saqlashga qiziqish uyg‘otgan. U maktabda a’lo baholarga o‘qigan va ilmiy faoliyatga intilgan. Shu bilan birga, mahalliy jamiyatdagi ayollar huquqlari va ularning ta’lim olishi uchun ham faol bo‘lgan.
Ta’limi
Sogandaresning tibbiy ta’limi juda kuchli asosga ega bo‘lgan. U birinchi o‘quv yillarini Panamadagi umumta’lim maktablarida o‘qidi, so‘ngra yirik shifokorlar va ilmiy markazlarda amaliyot o‘tdi. 1930-yillarda tibbiyot oliy maktablariga kirish qiyin bo‘lgan bir paytda, u katta matonat va mehnat bilan tibbiyot fanlarida o‘z o‘rnini topdi.
Faoliyati va yutuqlari
Sogandares Panamadagi Tibbiyot va Jarrohlik Akademiyasining asoschilaridan biri bo‘lib, uning birinchi ayol a’zosi bo‘lgan. Shuningdek, u Panamadagi Akusherlik va Ginekologiya Jamiyatini ham tashkil etgan va uning birinchi prezidenti bo‘lgan[3].
U Pan-Amerika Tibbiyot Ayollari Alyansi, Kanal zonasidagi Isthmian Tibbiyot Assotsiatsiyasi va Ayollar Tibbiyot Assotsiatsiyasining ham a’zosi bo‘lgan. Shu orqali u nafaqat Panamada, balki mintaqaviy miqyosda ayol shifokorlarning o‘rnini mustahkamlashga hissa qo‘shgan.
Sogandares shuningdek, mahalliy sog‘liqni saqlash loyihalarida faol qatnashgan, bolalar va ayollar sog‘lig‘i bilan bog‘liq dasturlarni qo‘llab-quvvatlagan. U bemorlar bilan shaxsan shug‘ullanishni, ilg‘or tibbiy texnikalarni qo‘llashni odat qilgan, bu esa uni nafaqat birinchi mahalliy ayol shifokor, balki sifatli tibbiy xizmat ko‘rsatishda ham namuna sifatida ko‘rsatgan.
Ta’siri va merosi
Sogandaresning faoliyati Panamadagi tibbiyot sohasidagi ayollarning tarixiy o‘rnini belgiladi. U ayol shifokorlar uchun yo‘l ochgan, ko‘plab yosh ayollarni tibbiyotga ilhomlantirgan. U yaratgan tashkilotlar va jamiyatlar hozir ham faoliyat yuritmoqda va uning nomi Panamadagi tibbiyot tarixida muhim iz qoldirgan[1].
Shuningdek, u o‘z ishida ijtimoiy adolat, ayollarning huquqlari va sog‘liqni saqlash sohasida innovatsion yondashuvni targ‘ib qilgan. Bu Lidiaga nafaqat Panamada, balki butun Markaziy Amerika mintaqasida obro‘ bag‘ishlagan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Lidia Gertrudis Sogandares Rivera“ (es). EnCaribe. 2015-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 2-aprel.
- ↑ „Encyclopedia of Arkansas“ (en-US). Encyclopedia of Arkansas. Qaraldi: 2024-yil 10-may.
- ↑ „Encyclopedia of Arkansas“ (en-US). Encyclopedia of Arkansas. Qaraldi: 2024-yil 19-iyun.