Leptospirozlar

Leptospirozlar — odam va hayvonlarda uchraydigan oʻtkir infeksion kasallik. Zoonoz (hayvon orqali yuqadigan) kasalliklar guruhiga kiradi. Leptospiralar qoʻzgʻatadi, ularning 10 dan ortiq serologik guruxlari mavjud. Leptospiralar nam sharoitda uzoq yashaydi, past haroratga chidamli. Kasallikning tabiiy, xonaki va aralash oʻchoqlari bor. Tabiiy oʻchoqlarda, asosan, kemiruvchilar, uy sharoitida esa qoramol va qoʻy-echkilar, choʻchqa hamda kalamush va sichqonlar infeksiya manbai hisoblanadi. Infeksiya kasal hayvondan odamga bevosita muloqotda (hayvonlarga teginganda) yoki teri, shuningdek, ifloslangan suv va oziq-ovqat orqali yuqadi. Kasallik shartli ravishda sariqlik bilan kechadigan (Veyl-Vasilyev kasalligi, uni birinchi boʻlib kashf etgan nemis olimi A.Veyl va rus olimi N. P. Vasilyev sharafiga nomlangan) va sariqsiz xillarga ajratiladi. Sariklik bilan kechadigan leptospirozlar toʻsatdan qaltirish, harorat koʻtarilishi, qattiq bosh ogʻrigʻi, koʻngil aynishi va qusish bilan boshlanadi, dam-badam isitma tutishi ushbu kasallikka xos. Muskullarda kuchli ogʻriq, badanda mayda toshmalar boʻladi. Buyrak, jigar, baʼzan qon tomirlar zararlanadi. Kasallikning 4-kuniga kelib badan sargʻayadi. Sariqsiz leptospiroz (suv isitmasi) da ham isitma chiqadi, muskul va boʻgʻimlar ogʻriydi, lekin badan sargʻaymaydi, kasallikning bu shakli bir qadar yengil kechadi, deyarli asorat qolmaydi.

Hayvonlardan qoramol, qoʻy, echki, ot, tuya, choʻchqa, it, mushuk, parranda, yovvoyi hayvonlar va kemiruvchilarda uchraydi. Kasallik kamqonlik, sariqlik, yoppasiga bola tashlash, shilliq pardalar va teriga qon quyilishi, nekroz bilan kechadi. Leptospirozlar Oʻzbekistonning barcha hududlarida uchraydi. Kasallikning yashirin davri 2—20 kun. Qoramol, qoʻy, echkilarda kasallik juda oʻtkir rivojlanib, ishtaha yoʻqoladi, holsizlanadi, nafas olishi va yurak urishi tezlashadi, isitma koʻtariladi va 1—2 kundan keyin hayvon oʻladi. Kasallikdan tuzalgan hayvonlarda uzoq muddatli immunitet paydo boʻladi.

Davolash

Avval tashxis epizootologik maʼlumotlar, klinik belgilar, serologik usullar va laboratoriya tekshiruviga asosan qoʻyiladi. Davolash rejasi kasallikka qarshi giperimmun zardob va streptomitsin, tetratsiklin ishlatiladi. Oldini olish uchun kemiruvchilarga qarshi kurash, maxsus emlash, veterinariya-sanitariya tadbirlari, deratizatsiya ishlarini koʻrish lozim.