Lars von Trier
| Lars von Trier | |
|---|---|
.jpg) | |
| Tavalludi |
1956-yil 30-aprel |
| Fuqaroligi |
 Daniya |
| Faoliyat yillari | 1967 — hozirgacha |
| Turmush oʻrtogʻi |
Sesiliya Xolbek (turm. 1987; ajr. 1995) Bente Frege (turm. 1997; ajr. 2015) |
| Bolalari | 4 |
| Mukofotlari | „Oltin palma novdasi“ (2000), Cannes kinofestivalida Grand-pri (1996), Dannebrog ordeni |
Lars von Trier (dancha: Lars von Trier; tugʻilganda Lars Trier; 1956-yil 30-aprelda Kongens Lyngbyda tugʻilgan) — daniyalik kinorejissyor va ssenariynavis. Faoliyatini 1960-yillar oxirida televizion serialda bolalar aktyori sifatida boshlagan[1].
Trier rejissyor Tomas Vinterberg bilan birga „Dogma 95“ kino harakatiga asos solgan va „Zentropa“ kinokompaniyasining hammuassisidir. Uning ijodi tanqid va bahslarga ham sabab boʻlgan, uning ko'plab filmlari Cannes kinofestivalida mukofotiga loyiq deb topilgan, ammo 2011-yilda bir intervyudagi hazili uchun uni „persona non grata“ deb eʼlon qilgan.
Biografiyasi
Lars Trier Kopengagenning shimolidagi Kongens Lyngby shahrida tugʻilgan, ota-onasi — Inger Xyost va Ulf Trier. Kopengagen universitetida kino nazariyasini, Daniya milliy kino maktabida esa rejissyorlikni oʻrgangan. 25 yoshida Myunxen xalqaro kino maktablari festivalida ikki marta eng yaxshi maktab filmi mukofotini olgan.
1987–yilda prodyuser va aktrisa Sesiliya Xolbekka uylangan, 1997–yilda esa Bente Fregeda bilan turmush qurgan. U samolyotda uchishdan qattiq qoʻrqadi, shu sababli deyarli barcha filmlarini Daniya yoki Shvetsiyada suratga olgan. 2022-yil avgustda unga Parkinson kasalligi tashxisi qoʻyilgani eʼlon qilingan[2].
Kino faoliyati
1984-yilgi „Jinoyat elementi“ (The Element of Crime) filmi Trierning birinchi yirik muvaffaqiyati boʻlgan, u Cannes kinofestivalida Texnik Grand-pri bilan taqdirlangan va „Oltin palma novdasi“ga nomzod boʻlgan. Bu film rejissyor „Yevropa trilogiyasi“ deb atagan uch filmning birinchisi boʻlib, trilogiyaning qolgan filmlari — „Epidemiya“ (1987) va „Yevropa“ (1991) edi va oxirgisi Cannes kinofestivalining Hakamlar hayʼati mukofotini olgan. 1992-yilda Trier prodyuser Peter Olbek Yensen bilan „Zentropa“ kinokompaniyasiga asos solgan. 1994 va 1997-yillarda esa Daniya milliy kasalxonasida kechadigan „Qirollik“ (Riget) mini-seriallarini yaratgan. 1995-yilda Vinterberg bilan „Dogma 95“ manifestini eʼlon qilgan va unga koʻra rejissyorlar studiya yoritgichlari, dekoratsiya, kostyum va tashqaridan qoʻshilgan musiqadan voz kechishlari kerak edi.
Xalqaro shuhratni unga „Oltin yurak“ trilogiyasi olib kelgan, „Toʻlqinlarni sindirish“ (1996, Cannes kinofestivalida Grand-pri), „Ahmoqlar“ (1998) va „Qorongʻulikdagi raqqosa“ (2000). Oxirgisi islandiyalik xonanda Byork ishtirokidagi musiqiy film boʻlib, Cannes kinofestivalida „Oltin palma novdasi“ga loyiq deb topilgan[3]. Keyingi „AQSH: imkoniyatlar mamlakati“ trilogiyasidan faqat „Dogvill“ (2003) va „Manderlay“ (2005) suratga olingan, ular yalang sahnada, bino devorlari yerga chizilgan chiziqlar bilan koʻrsatilgan uslubda yaratilgan. „Depressiya trilogiyasi“ — „Antixrist“ (2009), „Melanxoliya“ (2011) va „Nimfomanka“ (2013) filmlarining uchalasida Charlotte Gainsbourg rol oʻynagan. Gainsbourg „Antixrist“ uchun, Kirsten Danst esa „Melanxoliya“ uchun Cannes kinofestivalida eng yaxshi aktrisa mukofotini olgan.
2011-yil may oyida „Melanxoliya“ premyerasi oldidan matbuot anjumanida natsizm haqidagi hazili katta janjalga sabab boʻlgan. Cannes kinofestivali uni „persona non grata“ deb eʼlon qilib, bir yilga festivaldan chetlatgan, biroq film tanlovda ishtirok etgan[4]. Trier shu zahotiyoq uzr soʻragan. Keyinroq u serial qotil haqidagi „Jek qurgan uy“ (2018) filmini va „Qirollik“ seriyasining uchinchi qismi — „Qirollik: Eksodus“ (2022) mini-serialini suratga olgan.
Filmografiyasi
Badiiy filmlari
| Yil | Film nomi | Asl nomi | Trilogiya |
|---|---|---|---|
| 1984 | „Jinoyat elementi“ | The Element of Crime (Forbrydelsens element) | Yevropa trilogiyasi |
| 1987 | „Epidemiya“ | Epidemic | Yevropa trilogiyasi |
| 1991 | „Yevropa“ | Europa (AQShda Zentropa) | Yevropa trilogiyasi |
| 1996 | „Toʻlqinlarni sindirish“ | Breaking the Waves | „Oltin yurak“ trilogiyasi |
| 1998 | „Ahmoqlar“ | The Idiots (Idioterne) | „Oltin yurak“ trilogiyasi |
| 2000 | „Qorongʻulikdagi raqqosa“ | Dancer in the Dark | „Oltin yurak“ trilogiyasi |
| 2003 | „Dogvill“ | Dogville | „AQSH: imkoniyatlar mamlakati“ |
| 2003 | „Beshta toʻsiq“ | The Five Obstructions (De fem benspænd) | |
| 2005 | „Manderlay“ | Manderlay | „AQSH: imkoniyatlar mamlakati“ |
| 2006 | „Hammasining boshligʻi“ | The Boss of It All (Direktøren for det hele) | |
| 2009 | „Antixrist“ | Antichrist | Depressiya trilogiyasi |
| 2011 | „Melanxoliya“ | Melancholia | Depressiya trilogiyasi |
| 2013 | „Nimfoman“ | Nymphomaniac | Depressiya trilogiyasi |
| 2018 | „Jek qurgan uy“ | The House That Jack Built |
Televizion seriallari
| Yil | Serial nomi | Asl nomi | Izoh |
|---|---|---|---|
| 1994 | „Qirollik“ | The Kingdom I (Riget) | „Qirollik“ seriyasi |
| 1997 | „Qirollik II“ | The Kingdom II (Riget II) | „Qirollik“ seriyasi |
| 2022 | „Qirollik: Eksodus“ | The Kingdom: Exodus (Riget: Exodus) | „Qirollik“ seriyasi |
Manbalar
- ↑ „A joke or the most brilliant film-maker in Europe?“. The Guardian (1999-yil 22-yanvar).
- ↑ Goodfellow, Melanie. „Lars Von Trier Diagnosed With Parkinson's Disease, Work On 'The Kingdom Exodus' Continues“. Deadline Hollywood (2022-yil 8-avgust). Qaraldi: 2022-yil 8-avgust.
- ↑ „Festival de Cannes: Dancer in the Dark“. festival-cannes.com.
- ↑ „Von Trier 'persona non grata' at Cannes after Nazi row“. BBC News (2011-yil 19-may).